Introductie

Kruijer, een tamelijk onbekende architect die veel heeft geproduceerd in de noordelijke Nederlandse provincies.

Gegevens

Voorna(a)m(en) Jan
Achternaam Kruijer
Geboortejaar 1889
Sterftejaar 1965
Geboorteplaats Middelbert
Kwalificaties Architect

Biografie

De architect Jan Kruijer woonde in Nieuwe Pekela en ontwierp enkele honderden panden in de Groninger Veenkoloniën. In beide Pekela's ontwierp hij meer dan 90 panden. Ontwerpen van hem, met name vrijstaande huizen, zijn ook terug te vinden in Winschoten, Wildervank, Wedderveer, Vlagtwedde, Noordbroek, Peize, Emmen en Hoogeveen.

Kruijer had de bijnaam ‘Jan Beton’. Niet alleen omdat hij in zijn ontwerpen naast baksteen ook beton verwerkte, maar ook omdat hij heel degelijk bouwde. Zonder concessies en gevarieerd: van heel eenvoudig tot zeer uitbundig. In zijn vroegste ontwerpen bouwde hij voort op negentiende-eeuwse neostijlen. Het rationalistische bouwen zoals gepropageerd door Berlage sprak hem waarschijnlijk niet aan. Zijn voorliefde ging duidelijk uit naar een mooie detaillering, dat spreekt uit zijn totale werk. Daarom zal ook de expressionistische baksteenarchitectuur van de Amsterdamse School veruit de belangrijkste inspiratiebron voor Kruijer zijn geweest. Bij Kruijer vormen de door de Amsterdamse School geïnspireerde woningen de kern van zijn oeuvre. Hij verwerkte de expressieve kenmerken zowel in bijzonder uitbundige, als heel subtiel in zeer sobere en eenvoudige ontwerpen. En niet alleen ontwierp hij huizen met uitgesproken kapconstructies, maar ook het kubistisch expressionisme gebruikte hij veelvuldig als uitgangspunt (Hoofdweg 75, Wedderveer; Feiko Clockstraat 189 Oude Pekela; Dr. D. Bosstraat 3, Winschoten).

In Veendam staan enkele ontwerpen van Kruijer aan de E.E. Stolperlaan, de Parallelweg en Egypteneinde. Daarnaast ontwierp hij samen met J.G. van der Meulen de voormalige directeurswoning aan de Nijverheidskade in Wildervank. In Winschoten werden een kleine honderd panden ontworpen in samenwerking met Klaas Visker in het toenmalige uitbreidingsplan, thans centrum. Meestal gaat het om typisch jaren dertig middenstandswoningen, maar ook om eigenzinnige ontwerpen als Nia Domo en De Koepel, beide aan de Burg. Schönfeldsingel. Langs het Pekelder lint staan zijn enkele van zijn meest expressieve ontwerpen zoals de voormalige St. Bonifatiusschool, garage Dijkhuizen en Bakkerij G. Blanken. Zeer karakteristieke bijna verticale dakhellingen zijn te vinden in Wildervank (Nijverheidskade 76), Winschoten (S.W. Schortinghuisstraat 5) en Oude Pekela (H. Hindersstraat 79).

In 2012 verscheen over Kruijer het rijk geïllustreerde boek Beleefd aanbevelend; leven en werk van architect Jan Kruijer (1889-1965). Een uitgave die tot nu toe (2018) vreemd genoeg geen enkele landelijke bekendheid geniet, ook niet bij liefhebbers van Amsterdamse School architectuur.

Gebruikte bronnen

1. Marianne Kruijswijk, Jikke van der Spek en Evert Venhuizen, Beleefd aanbevelend. Leven en werk van architect Jan Kruijer (1889-1965). (In Boekvorm Uitgevers BV, 2012).
2. Marianne Kruijswijk, Wieke Horneman, Van glas in lood en bakstenen; kijken naar Amsterdamse School in Oost-Groningen (Bedum, 2009).

Links

1. http://architectkruijer.blogspot.nl/

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor deze persoon.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.