Introductie

Hendrik Sangster geniet vooral bekendheid als architect van watertorens (hij heeft er maar liefst 19 ontworpen!), maar zijn architectonisch oeuvre blijkt veel gevarieerder.

Gegevens

Voorna(a)m(en) Hendrik
Achternaam Sangster
Geboortejaar 1892
Sterftejaar 1971
Geboorteplaats Semarang (Java)
Kwalificaties Ingenieur-architekt

Biografie

Hendrik (Han) Sangster (1892-1971) werd op Java geboren en studeerde aan de TU Delft. Het einde van zijn studie viel samen met het einde van de Eerste Wereldoorlog. Hieruit kwam ook zijn eerste grote opdracht voort. In Nederland waren in Nunspeet en Uden barakken gebouwd voor Belgische vluchtelingen. Sangster kreeg nu de opdracht om deze barakken weer in Noord-Frankrijk op te bouwen om dakloze Fransen te huisvesten. Hier werd in de plaats Lens de Cité Hollandaise gebouwd. Sangster bouwde hier ook een monumentale stenen bank met twee lantaarns in Amsterdamse Schoolstijl. Deze bank was tevens een monument ter herinnering van de totstandkoming van deze wijk. De houten huizen zijn in de loop der jaren gesloopt evenals de bank. Alleen enkele straatnamen (o.a. Rue d'Amsterdam) getuigen nog van de Cité Hollandaise.

In 1921 keerde familie Sangster voorgoed terug naar Nederland. Sangster trad in dienst van de Waterleiding Maatschappij Noord-West-Brabant. Voor dit bedrijf ontwierp hij 13 watertorens en twee pompstations. In 1925 vestigde Sangster zich als zelfstandig architekt en ontwierp nog watertorens voor onder meer Zutphen, Aalsmeer en Naaldwijk. In totaal heeft Sangster 19 watertorens gebouwd, 8 torens zijn verloren gegaan aan het einde van de tweede wereldoorlog door toedoen van de terugtrekkende bezetter. De toren van Kaatsheuvel werd in 1985 afgebroken, zodat er nu nog 10 watertorens zijn overgebleven.

Sangster had een eigen visie op de architectuur van watertorens. In zijn tijd hadden de watertorens een groot en breed waterreservoir dat duidelijk uitstak t.o.v. de onderliggende dragende delen. Hij had een hekel aan deze – zoals hij het ooit uitdrukte - “bakken op poten". In zijn visie moesten het reservoir en het dak één organisch geheel vormen. Ook de relatie met de omgeving had zijn aandacht. Het silhouet van de toren moest goed in het landschap passen en de vorm van het dak moest zich scherp aftekenen tegen de lucht. Omdat de Hollandse luchten vaak grijs zijn, werd veelal koper als dakbedekking gekozen.

In het begin van de 20e eeuw werd voor het eerst gewapend beton toegepast, en dit werd dan ook voor de dragende delen van de toren gebruikt. Daar waar het beton niet met baksteen werd bedekt, moest het – zoals Sangster ooit schreef – een “sprekend motief" krijgen. Evenals de architecten van de Amsterdamse school wist hij baksteen in combinatie met beton tot een visueel aantrekkelijk geheel samen te stellen. De watertoren van Aalsmeer is hiervan een goed voorbeeld.

Daar waar de Amsterdamse Schoolarchitectuur met name in uitblinkt in gebogen lijnen en vormen, paste Sangster meer Art-Déco motieven toe welke veel strakker en met name meer symmetrisch zijn. Bij veel van de nog overgebleven watertorens (o.a. Raamsdonksveer en St. Philipsland) zijn de bakstenen echter weggepleisterd zodat veel van het oorspronkelijke uiterlijk verloren is gegaan.

Is Sangster vooral bekend van de watertorens, daarnaast heeft hij ook veel andere bouwwerken ontworpen. Vele zijn helaas in de loop der tijd verloren gegaan.

Het bekendste bouwwerk dat nu nog over is is het rijksmonument “Eerder Es" te Ommen. Deze villa - met een sterk horizontale daklijn - werd in opdracht van baron Van Pallandt in 1929 gebouwd in de bekende “prairiestijl" van Frank Lloyd Wright.

Sangster heeft vrij weinig in pure Amsterdamse Schoolstijl gebouwd en veel hiervan is helaas in de loop der tijd weer gesloopt. Zoals het ontijzeringsgebouw van het pompstation Seppe. Een mooi voorbeeld van Amsterdamse School, waar Sangster heel fraai gevel en dak tot één organisch geheel vormde.

Gegevens van dit artikel zijn ontleend aan de volgende bronnen:

E. de Rooij: Hendrik Sangster engineer-architect. Doctoraalscriptie (2007).

Bart Sangster: Hendrik Sangster, ingenieur-architekt, watertorens en ander werk (lulu.com, 2013. ISBN 9781291297669).

Verder de website Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Gebruikte bronnen

1. Elke de Rooij, Ir. Hendrik Sangster (1892-1971) engineer-architect (Universiteit van Utrecht, 2006).

Links

1. https://nl.wikipedia.org/wiki/Hendrik_Sangster
2. https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/ir-hendrik-sangster-1892-1971
3. http://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/?q=sangster&page=1

Ingezonden door: Paul Paris

Paul Paris Ooit in Amsterdam geboren en opgegroeid in een “ akelig donkere “ Amsterdamse School woning (later nota bene een rijksmonument) , was mijn missie aanvankelijk om architect te worden. Als schooljongen zag ik ooit een tentoonstelling over het Bauhaus in het Stedelijk Museum, en dacht, dat is het: licht, lucht en ruimte.

Het werd fysische geografie, overigens nooit spijt van gehad. Na 10 jaar docent op een universiteit en daarna ruim dertig jaar fotografie voor overheid en uitgevers : NL “ boven, op en onder “ de grond vastgelegd. Vele jaren later en wat op leeftijd sloeg het vooroordeel over de Amsterdamse School langzaam om begrip en fascinatie; mede door de enthousiaste verhalen en publicaties van Ton Heijdra.

Zo kwam de oude liefde voor architectuur weer naar boven, dit in combinatie met de fotografie.
Vooral het interbellum is voor mij boeiend, een periode waarin het ambacht langzaam verdween, techniek en maatschappij veranderden en daarbij de architectuur als blijvende getuige.
Kortom van “ B t/m B “ (lees: van Berlage t/m Bauhaus) , waarbij de Amsterdamse School een soort brug vormt tussen deze belangrijke architectuurstromingen.

Reacties

Geen reacties voor deze persoon.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.