Introductie

Wat een geweldige verrassing (voor uw onwetende redactie)!

Specificaties

Officiële of officieuze naam Theatermaskers ‘Vrouwe Emer's Groote Strijd’
Type object Brons (figuratief)
Onderdeel van collectie Amsterdam Museum
Materiaal Brons, Gips, Papier-maché
Opdrachtgever(s) Albert van Dalsum
Betrokken architect(en)
Betrokken kunstenaar(s) Hildo Krop
Geplaatst in 1923
Huidige eigenaar Amsterdam Museum

Achtergrond

Theatermaker Albert van Dalsum was in de jaren twintig een van de pioniers en voorvechters van het expressionistische theater in Nederland, dat zich afzette tegen het traditionele, realistische toneel in die dagen. In 1922 voerde hij Vrouwe Emer's Groote Strijd op, de Nederlandse versie van The Only Jealousy of Emer van de Ierse dichter William Butler Yeats uit 1919. Yeats baseerde zich op oud-Ierse verhalen en van Dalsums versie betekende de wereldpremière. De maskers die de spelers droegen verbeelden het symbolisch en abstracte karakter en verwezen naar het gebruik hiervan bij onder andere ‘primitieve’ volken en het Japanse no-theater. Van Dalsum liet de masker voor de vijf personages in dit experimentele stuk – Sidhe, Eithe Inguba, Cuchulain, Bricriu en Emer – door Hildo Krop vervaardigen.

De eerste voorstelling van Vrouwe Emer kreeg veel aandacht van de massaal toegestroomde pers, die het na de eerste voorstelling een interessant experiment leek te vinden, maar het qua amusement minder geslaagd vonden. De meeste aandacht ging overigens naar Krops opvallende maskers uit.

P.N. van Eyck, buitenlandcorrespondent in Londen van de Nieuwe Rotterdamsche Courant en bekende van Yeats, stuurde de Ierse dichter een exemplaar van het februarinummer uit 1925 van Wendingen, dat geheel in het teken stond van Krops oeuvre en ook foto’s bevatte van de maskers. Yeats was – op z’n zachts gezegd – onder de indruk.

I thank you very much for the pictures of those amazing masks. (…) These masks of Van Hildo Krop’s [sic] are so much finer than anything I have ever imagined than[t] I would like to incorporate them in my work.”

Krop stuurde de maskers in bruikleen naar Yeats, die hierdoor zo geïnspireerd raakte dat hij een nieuwe versie van The Only Jealousy of Emer schreef, dat de titel Fighting the Waves kreeg en in 1929 en 1930 in Dublin – mét Krops maskers – vertoond werd. De tekst van het toneelstuk werd gepubliceerd in het verzamelwerk Wheels and Butterflies. Fighting the Waves werd hierin opgedragen aan ‘Hildo van Krop [sic] en de maskers van Sidhe, Emer en Cuchulain hebben op de cover een prominente plek gekregen.

Exterieur

De oorspronkelijke toneelmaskers waren gemaakt van beschilderd papier-maché, wol en tule. Van een aantal maskers zijn bronzen afgietsels gemaakt. Dat er ook gipsen afgietsels zijn gemaakt blijkt uit een veiling in 2015, waar drie beschilderde gipsen exemplaren uit de nalatenschap van de architect Adolf Eibrink te koop werden aangeboden.

Recente ontwikkelingen

In 1951 werden de maskers van papier-maché vernietigd door een brand in het Abbey Theatre in Dublin.

In 1959 bood Krop, samen met donateurs, ter gelegenheid van zijn 75e verjaardag vijf bronzen afgietsel van de maskers aan de gemeente Amsterdam aan. De masker stonden tentoongesteld in de Stadsschouwburg, waar in 2000 het masker van Sidhe gestolen werd. De gemeente kreeg hiervoor later 18.000 euro van de verzekering uitgekeerd. De vier overgebleven maskers zijn eigendom van het Amsterdam Museum en staan sinds 2012 tentoongesteld in het Rijksmuseum.

Gebruikte bronnen

1. Wendingen, serie 7, nr.2, 1925.
2. Rob van der Zalm en Sylvia Alting van Geusau, Hildo krop. Dans- en toneelmaskers.
3. Roselinde Supheert, Yeats in Holland: The Reception of the Work of W.B. Yeats in the Netherlands Before World War Two, Volume 104.
4. Margaret Mills Harper and Warwick Gould (ed.), 'Yeats’s Mask'. In: Yeats Annual No. 19.

Links

1. http://www.eenlevenlangtheater.nl/Albert%20van%20Dalsum/Biografie/Expressionisme
2. http://www.levenlangtheater.nl/albert%20van%20dalsum/repertoire/toneel/haghespelers%20in%20het%20voorhout%20%20haghespelers%20in%20limburg%20/3329.html
3. http://www.albertvandalsum.nl/php/avd_chronologie_expressionisme_1922-2.php
4. http://am.adlibhosting.com/amonline/advanced/Details/collect/6176

Professionele of persoonlijke band met dit voorwerp

Ik zag de maskers tijdens een vorig bezoek aan het Rijksmuseum, waarbij met name die van Bricriu opviel. Het verhaal erachter maakt ze nog interessanter!

Ingezonden door: Marcel Westhoff

Marcel Westhoff

Reacties

Geen reacties voor dit voorwerp.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.