Introductie

Ook het interieur van Reitsma's Goede Herderkerk in Bedum is de moeite waard. Vooral het glas-in-lood met figuratieve figuren en bijbelteksten springt in het oog.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Goede Herderkerk (Noorderkerk), Bedum - interieur
Type object Interieur / ameublement
Materiaal
Ontworpen voor gebouw Goede Herderkerk (Noorderkerk), Bedum - exterieur
Opdrachtgever(s) Gereformeerde kerk
Betrokken architect(en) Albert Wiersema
Betrokken kunstenaar(s) Egbert Reitsma
Geplaatst in 1937
Huidige eigenaar Stichting Groninger Kerken

Achtergrond

De Goede Herderkerk (ook wel Noorderkerk) is een gereformeerde kerk in Bedum. De kerk werd gebouwd tussen 1937 en 1938 en bezit zowel kenmerken van de Amsterdamse School als de veel strakkere en historisender Delftse School. Ontwerpend architect was Egbert Reitsma en uitvoerend architect Albert Wiersema.

Interieur

Voor de vorm van deze kerk greep Reitsma terug op het traditionele Griekse kruis. De vorm mag dan sober zijn, van binnen is de galerijloze kerk dat niet. Het interieur is, wat indeling betreft, grotendeels oorspronkelijk. De bijruimten zijn vrijwel allemaal gewijzigd. De kerkzaal wordt overspannen door een parabool kruisgewelf dat in de hoeken door middel van gedecoreerde houten consoles op het muurwerk steunt. In de westelijke, korte zijbeuk bevindt zich op een podium een houten kansel in de stijl van de Amsterdamse School in verschillende kleuren blauw en rood-bruin. Aan weerszijden van de kansel staan banken voor de leden van de kerkenraad. De kleuren van laatstgenoemde banken (blauw met rode strepen) zijn exact overgenomen van de kerk van Reitsma in Appingedam.

Boven de kansel is op een balkon het imposante orgel geplaatst, een echte orgelfacade waarbij de pijpen in een bepaalde formatie staan. In de rand van de vloer van het balkon staat de tekst: SOLI DEO GLORIA. De paarsbruine houten banken zijn vormgegeven in de stijl van de Amsterdamse School en in waaiervorm opgesteld. In de noordelijke en zuidelijke zijbeuk bevindt zich op elke hoek een uitgang.

De vensters van de zuidelijke, oostelijke en noordelijke zijbeuken hebben allemaal gekleurd glas-in-lood met bijbelse voorstellingen. Bijzonder is dat het om figuratieve voorstellingen gaat, hetgeen bij gereformeerde kerken ongebruikelijk is. Net als in de kerken in Andijk en Leeuwarden zijn de voorstellingen door Reitsma zelf ontworpen, maar anders dan in eerdere kerken gaat het niet meer om grotendeels abstracte of zeer expressionistische voorstellingen in de stijl van de Groninger Ploeg, maar om tamelijk traditionele schilderijen uitgevoerd in glas. Onderin de ramen zijn de betreffende bijbelpassages in lang uitgerekte letters beschreven. Vooral de teksten in de bovenramen zijn moeilijk te lezen. In totaal zijn zes voorstellingen te zien. Vanaf de kansel gezien links Adam en Eva die uit het paradijs worden verdreven ("Zoo zond de Heere God hen weg uit den hof van Eden"), met onder meer een olifant. Daarboven zien we onder meer een engel en de tekst "En ik zag, en ik hoorde een engel vliegen in het midden des hemels". Tegenover de kansel zien we in de onderste ramen een herder (of herderin) met kudde ("En zij zullen mijne stem hooren en het zal worden ene kudde en een herder") en bovenin onder meer een triomferend paard met de tekst "Koning der Koningen en Heer der Heeren". De wand rechts van de kansel bevat onder een tafereel uit het Midden Oosten met bijbehorende blokvormige huizen. Oriëntaals uitgedoste mannen staan hier met een lam ("Als een lam werd hij ter slachting geleid"). De bovenzijde wordt ingenomen door een grote voorstelling met drie kruisen op de berg Golgotha ("Alwaar zij hem kruisigden").

Bijzonder is verder dat hoog in de gewelfkappen van elke arm fel gekleurde houtreliëfs zijn aangebracht. Maar anders dan in bijvoorbeeld Andijk zijn deze nu als op zichzelf staande elementen tegen het verder vlakke gewelfbeschot aangbracht.

Het totaal aantal zitplaatsen in de kerk bedraagt ongeveer 600. De bedoeling was dat het aantal zitplaatsen later eventueel kon worden uitgebreid door de bouw van een drietal gaanderijen, hetgeen echter niet heeft plaats gevonden. Het timmerwerk werd uitgevoerd door S. Lap uit Winsum, het meubilair werd gemaakt door K. Drijfhout uit Bedum, het lood- en zinkwerk werd uitgevoerd door de gebroeders Bodewes uit Bedum en het verf- en glaswerk door Smit uit Middelstum. Het orgel werd in 1941 door de firma Valckx en Van Kouteren & Co. uit Rotterdam gebouwd.

Recente ontwikkelingen

Het gebouw is verkocht aan de Stichting Groninger Kerken, die het voor meerdere activiteiten wil gaan gebruiken.

Gebruikte bronnen

1. Kees van der Ploeg, Egbert Reitsma. Meester in baksteen (Uitgeverij Noordboek, 2014).

Links

1. http://www.kerkbedum.nl/
2. http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl

Professionele of persoonlijke band met dit voorwerp

Na het exterieur mag ook het bijzondere interieur van deze kerk niet onbelicht blijven. Ik dank de Plaatselijke Commissie SOGK Goede Herderkerk Bedum voor de gastvrije ontvangst en de mogelijkheid om foto's te maken.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit voorwerp.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.