Introductie

Beatrixpark: een beeldenasiel. En 'Wat is Amsterdamse School bij beelden?'

Specificaties

Officiële of officieuze naam Pinguïns, Beatrixpark
Type object Kunstwerk
Materiaal Graniet
Huidige staat
Adres(sen) Erasmuspark
Postcode(s) 1077
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Opdrachtgever(s) Gemeente Amsterdam
Betrokken architect(en)
Betrokken kunstenaar(s) Jan Trapman
Geplaatst in 1932
Huidige eigenaar
Soort monument
Monumentnummer

Achtergrond

Toen de brug 381, de Vierwindstrekenbrug werd aangelegd, is gelijk de toegang tot het Erasmuspark - dat pas in 1939 z’n naam kreeg - hierbij betrokken. Beeldhouwer Jan Trapman maakte hiervoor in ieder geval twee beelden: een tijger en een ijsbeer. Of de groep pinguïns van zijn hand ook voor het Erasmuspark bestemd was (zoals gezegd wordt), is niet duidelijk. Op bouwtekeningen van Publieke Werken van het park (te vinden in het Stadsarchief van Amsterdam) zijn ze in ieder geval niet ingetekend. Tekeningen van de beeldengroep treffen we wel aan in het dossier van het Beatrixpark. De tekening is gedateerd op 22 oktober 1941. Een privéfoto maakt duidelijk dat ze in ieder geval in 1946 al aanwezig waren.

Hoewel een bakstenen sokkel die nu wat kaal aandoet de aangewezen plek lijkt te zijn, is maar de vraag of en waar ze ooit in het Erasmuspark stonden of dat dit überhaupt de bedoeling was. (Mocht dat het wel het geval zijn geweest dan is een saillant detail dat de vier leeuwenbeelden die in het Beatrixpark te vinden zijn hun oorsprong ook ergens anders hebben: nabij het Centraal Station om precies te zijn. Daarmee is dit park een beetje een beeldenasiel.)

Exterieur

Ontstaat bij gebouwen al vaak de discussie of het nou wel of niet Amsterdamse School is, bij (losstaande) beelden vind ik het – eerlijk gezegd – nog lastiger. Moeten we het zoeken in expressieve, vereenvoudigde, gestileerde vormen? Als dat het geval is, dan weet ik niet of we de pinguïns als Amsterdamse School moeten typeren - want ze zijn misschien wel te naturalistisch. Maar als voetnoot van een fantastisch Amsterdamse School object - wat de Vierwindstrekenbrug is - hoort dit beeld zeker op Wendingen.

De tien pinguïns staan in rijen van twee dicht op elkaar op een gemetselde voetstuk in het water. Zoals op de site Buitenbeeldinbeeld terecht wordt aangemerkt zijn er diverse typen te herkennen, hoewel ze herleiden naar een specifieke soort lastig is. Niettemin een poging. De grotere, voorovergebogen pinguïn zou een keizerspinguïn kunnen voorstellen; die met de kuif een Schlegels pinguïn. De twee achterste en voorste duo’s, die in tegenstelling tot de rest zijdelings en naar elkaar kijken, zijn behoorlijk ‘plomp’. Ze hebben bovendien onvolgroeide snavels en zouden niet-volwassen exemplaren kunnen voorstellen. De vier overige exemplaren lijken veel op elkaar, maar zijn in ieder geval van het geslacht Speniscus.

Links

1. http://www.vriendenbeatrixpark.nl/here/wp-content/uploads/2014/02/Beeldenspecial-najaar-2011web.pdf
2. http://adambeeldenva1900.blogspot.nl/2011/07/jan-trapman-pinguins.html
3. http://www.paularnoldussen.nl/standbeelden/12-trapman.html
4. http://www.buitenbeeldinbeeld.nl/ZuiderAmstel/Pinguins.htm
5. https://www.amsterdam.nl/kunstencultuur/kunst-openbare/kunst-openbare/kunstwerken/amsterdam-stadsdeel-4/prinses-irenebuurt/pinguins/
6. https://archief.amsterdam/inventarissen/inventaris/10057.nl.html#CTAB00036000143
7. https://archief.amsterdam/inventarissen/inventaris/10057.nl.html#CTAA00001001592

Professionele of persoonlijke band met dit object

Als interessante voetnoot van een fraai object mag dit beeld hier niet ontbreken. En: pinguïns! Min of meer onbedoeld heb ik al flink wat hiervan in het wild mogen aanschouwen. Het blijven koddige (edoch welriekende) beesten. Ik heb zelfs een keer een artikel aan pinguïns in de film gewijd.

Ingezonden door: Marcel Westhoff

Marcel Westhoff

Reacties

Geen reacties voor dit object.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.