Introductie

Een opvallend op de Amsterdamse School geënt graf met een interessante achtergrond (met name de link met Publieke Werken), hoewel er nog veel vragen onbeantwoord zijn.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Graf Elisabeth Albers van der Zee
Type object Gedenkteken
Materiaal Steen
Huidige staat
Adres(sen) Rozenburglaan
Postcode(s) 1097
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Opdrachtgever(s) Dirk Albers
Betrokken architect(en)
Betrokken kunstenaar(s)
Geplaatst in 1930
Huidige eigenaar
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 526980

Achtergrond

Graf nummer 216 in vak 67 op De Nieuwe Ooster begraafplaats in Amsterdam valt direct op. Met z’n natuurstenen, getrapte horizontale elementen wijkt het behoorlijk af van elk ander graf. Het heeft bovendien qua vorm en bewerking van het natuursteen een onmiskenbare Amsterdamse School uitstraling; het is alsof de maker goed naar de bruggen van Piet Kramer heeft gekeken.

Het is het graf van Elisabeth Albers van der Zee, geboren op 22 mei 1904, op 26 november 1929 op 25-jarige leeftijd overleden. Zowel de site van De Nieuwe Ooster (waar het op de website onder het kopje ‘Bijzondere graven’ te vinden is) als de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noemen overigens 1923 als sterfdatum. Nu zijn de cijfers en letters van het sowieso aparte Amsterdamse School-font op de grafsteen behoorlijke verweerd, maar het lijkt toch onmiskenbaar een 9 in het sterftejaar. Het uittreksel uit het geboorteregister en de leeftijd van overlijden op de grafkaart bevestigen 1929 als jaar van overlijden.

Er is overigens wel iets aparts aan de hand. Want hoewel Elisabeth van der Zee in november 1929 overleed, werd ze pas op 22 januari 1930 in het huidige graf bijgezet. Hiervoor lag ze in een huurgraf (lees: algemeen graf), normaal bestemt voor mensen met (te) weinig geld voor een ‘echt’ graf. Dat ze twee maanden later herbegraven is in een graf dat niet echt goedkoop lijkt mag opmerkelijk genoemd worden.

De echtgenoot van Elisabeth was Dirk Boudewijn Albers, met wie zij op 18 oktober 1923 in het huwelijk was getreden. Dirk was op dat moment werkzaam als 'teekenaar bij den dienst der Publieke Werken'. Het zou een goede verklaring voor het opmerkelijke uiterlijk van het graf kunnen zijn. Maar heeft Dirk het zelf ontworpen? Heeft Publieke Werken of hebben zijn collega’s besloten om bij te dragen aan het graf? Is er (rest)materiaal van de dienst hiervoor gebruikt? Het zijn nog onbeantwoorde vragen.

(Op het moment van hertrouwen in 1932 was Dirk opgeklommen tot bouwkundig opzichter. Of dit ook bij Publieke Werken was wordt niet vermeld. Dirks beroep zat trouwens in de familie: zijn vader was bouwkundig ambtenaar.)

In september 1988 is het graf op de monumentenlijst gezet.

Exterieur

Het grafmonument bestaat uit natuurstenen elementen waarbij de grafplaat uit losse delen bestaat die gedeeltelijk open zijn. Op de zerk staat de tekst:

‘Ter nagedachtenis

aan onze lieve vrouw en moeder

Elisabeth Albers van der Zee

Geboren 22 mei 1904

Overleden 26 november 1929’

De omlijsting heeft twee in lengte verspringende blokken, die wel wat weghebben van armleuningen. De bewerking van het natuursteen heeft een onmiskenbare Amsterdamse School uitstraling. Zie bijvoorbeeld de 'hartvormige' afwerking van de bovenkant van de zerk en het gebruikte lettertype. Het doet denken aan de bruggen van Piet Kramer, net zoals de getrapte vorm dat doet (zie bijvoorbeeld de brugpijlers van de Kramerbrug of de trap bij de Muzenbrug).

Links

1. http://rijksmonumenten.nl/monument/526980/grafmonument-van-elisabeth-albers-van-der-zee/amsterdam/
2. http://www.denieuweooster.nl/bijzondere-graven/
3. http://020apps.nl/1850-1940/Kruislaan/Grafmonument_Van%20der%20Zee
4. https://archief.amsterdam/indexen/begraafplaatsen_1660-2010/zoek/query.nl.pl?i1=1&v1=elisabeth&a1=zee&x=2&z=a

Professionele of persoonlijke band met dit object

Ik kwam dit graf in februari van dit jaar al tegen. Een initiële zoektocht leverde met behulp van De Nieuwe Ooster extra informatie op, met name met betrekking tot het beroep van Elisabeths man. De wens was er om meer over het graf te proberen te achterhalen (leeft bijvoorbeeld de hierop genoemde dochter nog, of andere familieleden?), maar het kwam hier steeds niet van. De intentie om verder te zoeken blijft bestaan, maar tot die tijd zet ik het maar vast online – wellicht levert dat nog informatie op.

Ingezonden door: Marcel Westhoff

Marcel Westhoff

Reacties

Geen reacties voor dit object.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.