Introductie

Hendrik van den Eijnde ontwierp enkele gevelstenen voor Tuinwijk-Zuid in Haarlem. De gevelsteen 'De Bomers' is op verschillende manieren te interpreteren.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Gevelsteen ‘De Bomers’, Haarlem
Type object Kunstwerk
Materiaal Zandsteen
Huidige staat
Adres(sen) Vijverlaan 14
Postcode(s) 2012 RC
Plaats (provincie) Haarlem (Noord-Holland)
Land Nederland
Opdrachtgever(s) J.B. van Loghem
Betrokken architect(en)
Betrokken kunstenaar(s) Hendrik van den Eijnde
Geplaatst in 1922
Huidige eigenaar
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 19841

Achtergrond

Een opvallend wijkje is het zeker: Tuinwijk-Zuid in Haarlem. Het ontwerp hiervan is van J.B. van Loghem, die in dezelfde periode het vergelijkbare Rosehaghe in Haarlem ontwierp en vlak hierna verantwoordelijk was voor Betondorp in Amsterdam. Deze projecten zijn duidelijk geïnspireerd door de tuinstadbeweging, waarin verbetering van de leefomstandigheden van de arbeiders centraal staat door middel van ruimte, licht en de nadruk op groenvoorzieningen.

Voor Tuinwijk-Zuid (dat ten tijde van de bouw nog tot de gemeente Heemstede behoorde, maar in 1927 door Haarlem werd geannexeerd), betekende dit door de twee woonblokken rond twee binnentuinen te situeren, die bereikbaar waren door overbouwde poorten. Zowel Rosehaghe als Tuinwijk-Zuid werden in de periode van 1920-1922 gebouwd en hebben architectonisch niet veel met de Amsterdamse School gemeen. Uitzondering zijn de gevelstenen die Hendrik van den Eijnde hiervoor vervaardigde. Die van Tuinwijk-Zuid, geplaatst op de gevel van de gemeenschapsruimte, heeft de meeste Amsterdamse School-trekjes.

Exterieur

In expressief Amsterdamse School font staat er onderaan de gevelsteen ‘Tuinwyk 1920-1922’. Hierboven een tableau dat met z’n tweedimensionale stilering oud-Egyptisch aandoet. Wat stelt dit voor? Twee prauwen die door bomers worden voortbewogen, wat een verwijzing zou kunnen zijn naar de allerminst soepele wijze waarop de bouw van Tuinwijk-Zuid verliep en er veel werd ‘geboomd’.

De symboliek achter de beeltenis duiden is een kwestie van associatie en interpretatie. Van den Eijnde lijkt met de gevelsteen vooruitgang, samenwerking, en de vaart der volkeren te willen uitbeelden. Dat hierbij voor boten is gekozen zou tevens een verwijzing naar de Vijverlaan kunnen zijn (het adres van de gevelsteen). Passend hierin is ook de kleine panfluit spelende faun: dit figuur staat symbool voor het natuur-leven en is daarmee het tegenovergestelde van het kapitalistisch-leven.

Anderzijds kunnen we dit tafereel ook vrij makkelijk als een wedstrijd interpreteren – zie hoe het meest linkse figuur in de achterste prauw de andere boot nauwlettend in de gaten houdt...

Gebruikte bronnen

1. Wim de Wacht en Jos Fielmich (fotografie), Architectuurgids Haarlem (Uitgeverij 010, 2005).
2. Ype Koopmans, H.A. van den Eijnde 1869-1939 (Drents Museum Assen 1994).

Links

1. http://www.tuinwijkzuid.nl/
2. https://www.monumenten.nl/monument/18932

Professionele of persoonlijke band met dit object

Opvallende gevelsteen in een even opvallend wijkje, die verder vooral uit villa's bestaat.

Ingezonden door: Marcel Westhoff

Marcel Westhoff

Reacties

Geen reacties voor dit object.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.