Introductie

Verdwenen maar niet verloren. Nieuw leven gloort voor deze brug.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Brug 276, Oostertoegangbrug
Type object Brug
Materiaal Baksteen, Staal
Huidige staat
Adres(sen) De Ruijterkade
Postcode(s)
Plaats (provincie) Amsterdam
Land
Opdrachtgever(s) Gemeente Amsterdam
Betrokken architect(en) Piet Kramer, Publieke Werken
Betrokken kunstenaar(s) Jan Heijens
Geplaatst in 1930 - 1931
Huidige eigenaar Gemeente Amsterdam
Soort monument
Monumentnummer

Achtergrond

Brug 276 mag met recht een unieke brug genoemd worden. Het was de eerste hefbrug in Amsterdam en het was destijds de brug die het vaakst geopend moest worden. Het is tevens een van de slechts vier hefbruggen van de hand van Piet Kramer. De andere exemplaren zijn brug 279 (Kikkerbilsluis, 1940), brug 429 (Omvalbrug, 1955) en een kleiner exemplaar in het Amsterdam Bos (brug 529, 1953). En tenslotte: de brug gaat een nieuw leven krijgen elders in de stad.

De hefbrug lag ten oosten van het Centraal Station, daar waar het Oosterdok uitkomt in het IJ. Kramers brug verving de draaibrug uit 1876 die te smal was geworden. De voordelen van een hefbrug: er is een bredere doorvaart mogelijk dan met een ophaalbrug, ze zijn vaak goedkoper in de aanleg, en ze zijn sneller te openen en sluiten - op dit drukke punt tussen IJ en binnenstad niet onbelangrijk. Met de bouw werd in 1930 begonnen; de brug werd op 18 september 1931 in gebruik genomen.

Exterieur

Het is een vrij laat ontwerp van Kramer en dus is het - in vergelijking met veel van zijn eerdere ontwerpen - een relatief ingetogen brug. Toch is het een onmiskenbare Kramerbrug als je kijkt naar het metselwerk met natuurstenen elementen, en het bruggenhuisje met laddervensters en typerende petdak. De hef zelf moest vanwege de stijfheid gesloten zijn - hier was geen ruimte voor sierlijke brugleuningen en die lijn lijkt te zijn doorgezet in de sobere uitvoering van het hekwerk op de walmuren.

Op ontwerptekeningen is de typische AS-typografie aanwezig in de woorden 'Anno 1930' en 'Geen toegang voor publiek'. Ook treffen we detailtekeningen aan van granieten ornamenten. Of deze uiteindelijk zijn uitgevoerd is niet duidelijk. De foto's laten daarvoor te weinig details zien. Aan het eind van de borstwering werden in 1932 twee kleine sluitstenen van Jan Heijens geplaatst: een rob en een masker. Helaas ben ik hier nog geen beeldmateriaal van tegen gekomen. Een tekening uit 1933 m.b.t. de herstel van de trapmuur in het archief van Publieke Werken geeft wellicht enig idee hoe het er uit zag. (Wel opmerkelijk is dat hier als notitie 'verplaatst' bij staat.)

Recente ontwikkelingen

In 2001 werd de brug weggehaald in verband met de grootschalige werkzaamheden in de omgeving van het Centraal Station. Het werd opgeslagen in afwachting van een nieuw leven in nieuwbouwwijk Nieuwe Houthavens. Het zal de enige 'oude' brug zijn in een deze wijk met verder alleen maar gloednieuwe bruggen. Hierbij wordt gestreefd naar maximaal hergebruik van de opgeslagen brugonderdelen (zoals de heftorens) en materialen (zoals het natuursteen van het brugwachtershuisje). Het huisje zal als trappenhuis van de reeds aanwezige ondergrondse parkeergarage gaan dienen.

In februari 2019 is met de restauratie en herplaatsing een aanvang gemaakt. De brug zal na voltooiing begin 2020 de Pontsteiger met het Karlskrona-eiland gaan verbinden. De hefbrug zal dan bovendien een nieuw nummer (2430) en een nieuwe naam krijgen: de Gevlebrug. Die naam komt van het plaatsje Gevle (Gävle) net boven Stockholm, dat een belangrijke historische leverancier was van het hout van de Houthaven.

Gebruikte bronnen

1. Wim de Boer en Peter Evers, Amsterdamse bruggen, 1910-1950 (Amsterdamse Raad voor de Stedebouw 1983).
2. Sebas Baggelaar en Pim van Schaik, Piet Kramer. Bruggenbouwer van de Amsterdamse School (Stokerkade 2016).

Links

1. https://archief.amsterdam/inventarissen/inventaris/10057.nl.html#CTAB00034000689
2. https://nl.wikipedia.org/wiki/Brug_276
3. https://www.bruggenvanamsterdam.nl/276oos.htm
4. https://www.amsterdam.nl/projecten/houthaven/nieuws-houthaven/gevlebrug/
5. http://www.akerbouw.nl/nl-NL/418/brugwachtershuis-gevlebrug.html

Professionele of persoonlijke band met dit object

Bijzondere brug. Ik wou dat ik me dat eerder realiseerde, want ik moet er in het verleden vele malen overheen gefietst zijn. Er staat me echter niets bij van deze brug. Maar eerdaags krijg ik dus een herkansing!

Ingezonden door: Marcel Westhoff

Marcel Westhoff

Reacties

Geen reacties voor dit object.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.