Introductie

Egbert Reitsma ontwierp niet alleen het gebouw zelf, maar ook tot op detail het interieur van deze Gereformeerde kerk.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Gereformeerde kerk, Appingedam - interieur
Type object
Materiaal
Opdrachtgever(s) Gereformeerde kerk
Betrokken architect(en)
Betrokken kunstenaar(s)
Geplaatst in 1927
Huidige eigenaar Stichting Dijkstraat Appingedam (SDA) en de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt Appingedam (GVK)

Achtergrond

De geschiedenis van het gebouw wordt hier beschreven.

Interieur

Het kleurige interieur naar ontwerp van architect Reitsma is een Gesamtkunstwerk en biedt plaats aan 1100 mensen. De kerkzaal heeft een parabolisch tongewelf waarvan de aanzetten op bijzondere wijze in het muurwerk zijn opgenomen, met korbelen uit rondhout waarvan de kopse kant oranje is geverfd. De geometrische plafonddecoratie en de stroken glas in lood in het gewelf lopen in elkaar over. Elk detail van het interieur is door Reitsma ontworpen, ook de banken. De banken in de kerkzaal zijn grijs gelakt maar voorin staan de banken van de kerkenraad in een blok, waarvan de zijkant blauw is met rode strepen. Dezelfde kerkenraadsbanken zou Reitsma later ook in de Goede Herderkerk in Bedum laten neerzetten.

De eveneens door Reitsma ontworpen preekstoel is uit rechthoekige multiplexpanelen opgebouwd en gevat in een rechthoekige nis. Het kanselfront heeft een kleurige beschildering die bij de restauratie onder de latere betimmering is teruggevonden. Reenders schrijft: "Hoewel niet echt passend bij het interieur, is het wel duidelijk dat de schildering van de hand van Egbert Reitsma vanaf de begintijd op de preekstoel aanwezig is geweest". Aan de voet van de kansel staat een zeer modern vorm gegeven doopvont met deksel, niet zozeer als doopvont te herkennen, van de hand van Reitsma. Het bevond zich in het museum van de stad en is nu op de oorspronkelijke plaats teruggekeerd.

Het orgel boven de kansel bestaat louter uit pijpen die in een bepaalde formatie staan, een echte orgelfaçade zoals we die vaker aantreffen in Amsterdamse School gebouwen. Het is wel van later datum (1949) dan de rest van het interieur en gebouwd door orgelbouwer Pels in Alkmaar. Aanvankelijk had de kerk nog het oude kerkorgel in 19e eeuwse stijl, wat een merkwaardig gezicht zal zijn geweest. Het nieuwe orgel past daarentegen helemaal in de ruimte. Tenslotte kan nog vermeld worden dat de galerij pas in 1977 is gebouwd, hoewel de architect al de ruimte had gecreëerd voor de trap en de galerij.

Recente ontwikkelingen

De kleuren waren in de loop der tijd vervaagd en zijn net als de rest van het gebouw tussen 2013 en 2015 geheel gerestaureerd. Anja Reenders schrijft dat verflagenonderzoek tot een zo dicht mogelijke benadering van het oorspronkelijke interieur leidde. Kobaltblauw, oranje, groen en bruintinten voeren de boventoon met daarbij accenten in zwart en zelfs goud. Recent is ook de verlichting van het gewelf aangepast en zijn de storende witte ventilatoren die tegen het gewelf aanhingen, verwijderd.

Sinds de restauratie is in de kerk het Centrum Kabzeël gevestigd. Het centrum organiseert onder meer kerkdiensten en sociaal culturele activiteiten en verhuurt zalen.

Gebruikte bronnen

1. Kees van der Ploeg en Teo Krijgsman (foto's), Egbert Reitsma, architect 1892 - 1976. Meester in baksteen (Uitgeverij Noordboek, 2014).
2. Anja Reenders, De kerk van Egbert Reitsma in Appingedam. Een opvallende verschijning in de historische binnenstad.

Links

1. https://nl.wikipedia.org/wiki/Gereformeerde_kerk_(Appingedam)
2. https://www.groningerkerken.nl/downloads/Een_opvallende_verschijning_in_de_historische_binnenstad.pdf
3. http://mfckabzeel.nl/

Professionele of persoonlijke band met dit voorwerp

Ik dank de dagelijks beheerder, Anneke Schilthuis, voor de vriendelijke ontvangst en voor de gelegenheid om foto's te mogen nemen. Hoewel Centrum Kabzeël niet altijd geopend is, is het meestal wel mogelijk voor bezoekers om via de website een afspraak te maken. Groepen kunnen ook rondgeleid worden. In de zomer is het gebouw geregeld geopend voor bezichtiging.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit voorwerp.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.