Introductie

Het hier beschreven bouwblok is onderdeel van één complex, ontworpen door Jop van Epen, dat zeven bouwblokken omvat. Hiervan waren drie bouwblokken voor de Algemene Woningbouwvereniging, drie bouwblokken die voor de Bouwverening Rochdale, en één bouwblok dat oorspronkelijk aan Rochdale was toegewezen maar later, als gevolg van financieringsperikelen, aan de ACOB is overgedragen.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Zuidwestelijk Rochdale blok, Amsterdam
Adres(sen) Pieter Lastmankade 43-70, Bernard Kochstraat 13-23, Bertelmanplein 1-13, Bertelmanstraat 1-33, Des Présstraat 20-30
Postcode(s)
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Rochdale
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / appartementen
Betrokken architect(en) Jop van Epen
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1925 - 1926
Huidige eigenaar Rochdale
Huidige functie
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 504924 (blok) en 504905 (complex)

Achtergrond

Dit blok maakt deel uit van een tussen 1921 en 1926 gerealiseerd woningbouwcomplex, waarvan de ontwerpen tussen 1916 en 1920 zijn gemaakt. Het bestaat uit zes bouwblokken met het Bertelmanplein als centrum, naar een ontwerp van J.C. van Epen. De RCE spreekt van ontwerpen in verstrakte Amsterdamse Schoolstijl, Stissi betitelt ze als “Rationalistische woningwetarchitectuur”. De drie westelijk gelegen bouwblokken werden gebouwd in opdracht van de Algemene Woningbouw Vereniging AWV; de drie oostelijk gelegen bouwblokken in opdracht van de Coöperatieve Bouwvereniging 'Rochdale' U.A. Een in de jaren 1918-1922 ontworpen en gebouwd U-vormig bouwblok met middenstandswoningen ten oosten hiervan, werd gebouwd in opdracht van de Amsterdamsche Coöperatieve Onderwijzers Bouwvereniging U.A. ACOB. Goed beschouwd hoort het ACOB gebouw niet bij de rest aangezien de stijl en indeling afwijken. Desondanks vat de RCE de zeven blokken samen als complex 504905 en volgen we op deze site voor het gemak de door de RCE gemaakte indeling in de volgende blokken: 1. ACOB blok; 2. ZW Rochdale blok; 3. NO Rochdale blok; 4. NW Rochdale blok; 5. Oostelijke AWV blok; 6. NW AWV blok; 7. Zuidelijk AWV blok.

Het zuidwestelijke Rochdale blok is ontworpen in de periode 1918-1920. Oorspronkelijk was het ontwerp voor de laagbouw hetzelfde als voor de omliggende hogere bouwblokken, maar waarschijnlijk is het ontwerp vanuit bezuinigingsoverwegingen versoberd. De aanbesteding vond in oktober 1923 plaats. De laagste inschrijfster was de wed. W. Ruyter uit Voorburg met 317.800 gulden. De bouw is begonnen in het voorjaar van 1925 en in het jaar daarop voltooid.

De zeven blokken zijn rijksmonument "vanwege de architectuurhistorische en typologische waarde, alsmede van belang vanwege de stedenbouwkundige waarde als gevarieerde inventieve invulling van een belangrijk gesitueerd door lastig verkaveld bouwterrein in de NW-hoek van het plan Zuid II van H.P. Berlage, met gebruik van gesloten bouwblokken, intieme pleinen en - deels - gemeenschappelijke binnentuinen. Bovendien van wezenlijk belang in het oeuvre van J.C. van Epen als eerste grootschalig woningbouwproject."

Exterieur

Het laagbouwblok op een rechthoekige grondvorm is een sober ontwerp van Van Epen. Van Epen duidde het aan als blok E. Het strakke aanzien is waarschijnlijk een gevolg van bezuinigingen op het oorspronkelijke ontwerp. De waarde ligt vooral in de eenheid die het vormt met de omringende hogere bouwblokken.

Het blok bestaat uit drie bouwlagen onder zadeldaken met rode pannen met op regelmatige afstand van elkaar geplaatste gemetselde schoorstenen. De begane grond is in donkerder kleur steen gemetseld. Enkele entrees aan de korte zijden van het bouwblok liggen in een rondboogvormige portiek. De deuren van de entrees hebben nog een venster met houten roeden. Oorspronkelijk waren alle vensters voorzien van houten roeden, hetgeen het hele ontwerp een dynamischer aanzien gaf dan nu het geval is. De gevel kent voor Van Epen een opvallend klein aantal erkers. Eén bevindt zich op de hoek van de Bertelmanstraat en de Des Présstraat. Een brede erker met steunberen bevindt zich in de gevels aan de Bernard Kochstraat en de Bertelmanstraat. Op de plekken waar deze erkers zijn geplaatst is het daarboven gelegen gevelvlak hoger opgemetseld. Overige licht uitspringende geveldelen zijn niet als erkers te betitelen.

Interieur

Bij de laagbouw zijn zes typen woningen toegepast, alle variërend op het schema: woonkamer, twee of drie slaapkamers, keuken en WC.

Gebruikte bronnen

1. Vladimir Stissi, Amsterdam, het mekka van de volkshuisvesting: sociale woningbouw 1909-1942 (Uitgeverij 010, 2007).
2. Algemeen Handelsblad, 19 oktober 1923, avondeditie.

Links

1. https://cultureelerfgoed.nl/monumenten/504924

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

De basis van deze tekst is aangeleverd door Rochdale en door mij in 2018 bijgewerkt. Hoewel het blok niet tot Van Epens grootste scheppingen behoort, heeft het een prettige, rustige uitstraling, vergelijkbaar met de woningen aan de Reinier Vinkeleskade (Harmoniehof).

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.