Introductie

Het centrum van Tuindorp Oostzaan, dat is het Zonneplein, waar we ook Het Zonnehuis aantreffen. Dit alles is uiteraard te bereiken via - jawel - de Zonneweg!

Specificaties

Officiële of officieuze naam Zonneplein, Tuindorp Oostzaan
Adres(sen) Zonneplein
Postcode(s) 1033 EK
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Gemeentelijke Woningdienst
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / winkels
Betrokken architect(en) Berend Boeyinga, Jo (J.H). Mulder jr.
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1922 - 1923
Huidige eigenaar Meerdere particuliere eigenaren, Eigen Haard
Huidige functie Gemengde bestemming: woningen en winkels/bedrijfsruimtes
Soort monument Gemeentelijk monument
Monumentnummer 200030

Achtergrond

Tuindorp Oostzaan is een van de tuindorpen die tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog werden ontwikkeld in Amsterdam om een tegenwicht te bieden aan de verpauperde volksbuurten in de binnenstad. Bovendien wilde men de groeiende groep arbeiders van de nieuwe industrieën en scheepsbouw aan de noordoevers van het IJ dicht bij hun werk huisvesten, om te voorkomen dat een dure oeververbinding tussen de binnenstad en Amsterdam-Noord nodig zou worden. De tuindorpen in de Watergraafsmeer, Nieuwendam, Buiksloot, de Buiksloterham en bij Oostzaan zijn te danken aan de vooruitstrevende wethouders Floor Wibaut en Monne de Miranda, en de dadendrang van de directeur van de Gemeentelijke Woningdienst Amsterdam, Arie Keppler.

Het stedenbouwkundig plan is gemaakt door Boeyinga en J.H.(Jo) Mulder. Zij hebben ook - al dan niet gezamenlijk - Vogeldorp, Disteldorp, Tuindorp Nieuwendam en Floradorp ontworpen. Terwijl Mulder zich al bezig hield met het ontwerp van de eerste tuindorpen in Noord, werkte Boeyinga nog voor Michel de Klerk als bouwopzichter bij het tweede woningblok op het Spaarndammerplantsoen.

Na kritische opmerkingen van Boeyinga over de kwaliteit van de in 1920 gestarte uitbreidingen in Amsterdam Noord met Tuindorp Oostzaan, nodigde Keppler hem uit bij de Gemeentelijke Woningdienst te komen werken. Na zijn indiensttreding bij de gemeente in 1921 zou Boeyinga een nadrukkelijke stempel zetten op de plannen van de woningdienst voor dit stadsdeel. Naast de ontwikkeling van het stedenbouwkundig plan heeft Boeyinga ook zelf een aantal woonblokken ontworpen waaronder het Zonneplein. In de nieuwe woonwijken moesten ook de noodzakelijke voorzieningen als scholen en winkels komen. Het Zonneplein was het centrum van tuindorp Oostzaan.

Exterieur

In het bouwplan is de centrumfunctie van het plein geaccentueerd door het toevoegen van een extra verdieping, waardoor er tevens boven de winkels volwaardige woningen ontstonden. Ook de hoge kappen vormen hiervan een onderdeel. Aan het Zonneplein vormen de galerijen, waar de winkels aan zijn gelegen, de vloer van de terrassen voor de erboven gelegen galerijen. Het plein heeft een wat fort-achtige uitstraling. De poort aan de zijde van de Zonneweg versterkt dit beeld. De bebouwing heeft een U-vorm. Voor de afsluiting van de vierde zijde van het plein met een gemeenschapshuis maakte Boeyinga de eerste schetsen. Een jaar later zou J.H. Mulder het plein complementeren met Het Zonnehuis.

De pilaren van de galerijen zijn van hout. De poort aan de Zonneweg-zijde en de beide hoeken aan de noordzijde leunen op zuilen van deels beton, deels baksteen. Het metselwerk springt op diverse plekken in. De overkappingen boven de winkels zijn ooit gesloopt, maar inmiddels weer bijna in de oorspronkelijke stijl herbouwd. De elementen zoals deuren en kozijnen zijn veelal niet meer origineel.

Gebruikte bronnen

1. Radboud van Beekum, Amsterdamse School architect B.T. Boeyinga (Uitgeverij THOTH, 2003).
2. Historisch Archief Tuindorp (H.A.T.O.), Wandelen in Tuindorp Oostzaan 1922-heden.
3. Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties, Atlas Sociale Woningbouw.

Links

1. https://nl.wikipedia.org/wiki/Tuindorp_Oostzaan

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

De centrale functie van het plein is lang niet meer zo groot als een eeuw geleden. Maar staand op het midden van het plein, kun je toch nog iets voelen van de bedoelingen die de architect met de ontwikkeling van het plein heeft gehad. Het voelt besloten en beschermend. De kleurcombinatie van de lichtgele terrasoverkappingen en de donkergroene pilaren maakt het een fraai geheel.

Ingezonden door: Annemarieke Verheij

Annemarieke Verheij Geboren en getogen in Amsterdam. De unieke bouwwerken van de Amsterdamse School zijn voor mij een vertrouwd beeld met opa's en oma's die allen in Oud Zuid woonden. In de jaren 80 werkte ik als reservist bij PTT Post en heb regelmatig op het postkantoor Gerard Terborgstraat (onderdeel van Het Nieuwe Huis op het Roelof Hartplein) gewerkt. Ook heb ik een dag op het postkantoortje op het Spaardammerplantsoen mogen doorbrengen. Helaas was ik in die tijd nog niet zo actief aan het fotograferen dat ik de interieurs op beeld heb vastgelegd.
Ik werk 4 dagen per week op de administratie Vergunningen van de Gemeente Amstelveen (en Aalsmeer). In mijn vrije tijd wandel ik veel, waarbij de camera altijd meegaat. De laatste tijd heb ik een toenemende interesse in de prachtige Amsterdamse School-stijl en ga regelmatig actief op zoek naar gebouwen of objecten.
Professionele kennis heb ik niet, maar met mijn beeldmateriaal en goed zoekwerk op internet hoop ik toch regelmatig een bijdrage te kunnen leveren aan deze mooie website.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.