Introductie

Een blok woningen waar je vaak langs fiets en van geniet. Al te zelden gaan we de hoek om. En juist die relaties maken dit ensemble van Staal zo interessant.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Woonblok J.M. Coenenstr-B. Ruloffsstr-Bronckhorststraat, Amsterdam
Adres(sen) Johan M. Coenenstraat; Bartholomeus Ruloffstraat; Bronckhorststraat 20II
Postcode(s) 1071 WH
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever ACW Samenwerking
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / appartementen
Betrokken architect(en) Jan Frederik Staal
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1922 - 1923
Huidige eigenaar ACW Samenwerking
Huidige functie Etagewoningen / appartementen
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 505677

Achtergrond

In de ontwikkeling van Staal als architect neemt dit woningblok een cruciale plaats in. Aanvankelijk was Staal een trouwe volger van de Amsterdamse School, met als voornaamste uiting de wijk Meerwijk in Bergen NH. Anderzijds is Staal bekend van de wolkenkrabber aan het Victorieplein in Amsterdam, dit is duidelijk een voorbeeld wat later de Nieuwe Zakelijkheid zou heten.

Exterieur

Het woningblok ligt in een U-vorm, de J.M. Coenenstraat en Bronckhorststraat zijn de lange delen, de B. Ruloffsstraat het korte deel. De gevels aan de Bronckhorststraat en – in mindere mate - de B. Ruloffsstraat laten Amsterdamse School kenmerken zien. De trappenhuizen springen uit de gevels, zijn cilindrisch van vorm en hebben hoge, zuilvormige ladderramen met glas in lood. De keukens liggen aan de voorkant, met het raam in een uitkrullend deel van de gevel, tegen het trappenhuis aan. Sommige keukens hebben houten kolommen als decoratie.

Heel anders zijn de huizen aan de J.M. Coenenstraat. Hier overheerst de strakke lijn. Ramen liggen in lange horizontale lijnen slechts onderbroken door de vensters van de trappenhuizen. Glas in lood zal je hier tevergeefs zoeken. Het decoratieve heeft hier een heel ander uiterlijk: de verticale kozijnen van de trappenhuizen zijn in feite vierkante venstertjes van draadglas welke in stalen sponningen zitten. Deze sponningen zijn blauw geschilderd en steken fraai af tegen de gele bakstenen. Het is duidelijk dat Staal experimenteerde met andere materialen zoals staal met glas en het laat tevens zien dat zakelijke architectuur ook decoratief kan zijn, iets wat Staal nog eens zou herhalen bij het ontwerp en de bouw van de wolkenkrabber op het Victorieplein.

In dit blok aan de Coenenstraat is mooi de overgang te zien van de Amsterdamse School naar de meer orthoganele bouwwijze van de Nieuwe Zakelijkheid. Vooral op de hoek met de Bartholomeus Ruloffstraat lijken de Amsterdamse School en de Nieuwe Zakelijkheid vervlochten met elkaar. De erker met plastisch houtwerk en vensters met roeden zijn onmiskenbaar Amsterdamse School evenals de rondingen van het metselwerk. De verspringende muurvlakken met rechte hoeken en het rechthoekige balkon op de tweede verdieping zijn meer orthogonaal. Kortom, de fantasie van de Amsterdamse School en het rationele van de Nieuwe Zakelijkheid ontmoeten elkaar hier. De J.M.Coenenstraat is een exponent van de laatste stroming. In de Ruloffstraat en Bronckhorstraat overheersen veel meer de elementen van de Amsterdamse School: plastische gevelvlakken, ramen met glas in lood, decoratief houtwerk.

Interieur

Interieur trappenhuizen grotendeels aanwezig. De trappenhuizen volgen de rondingen van de gevel. De wanden zijn bekleed met gele en zwarte tegels. Leuningen en spijlen zijn weliswaar van traditioneel gelakt hout, maar hebben een creatief vormgegeven ijzeren verbinding met elkaar. De hoge glas-in-loodramen laten het daglicht gefilterd toe.

Recente ontwikkelingen

Gerenoveerd in 1986.

Links

1. https://www.monumenten.nl/monument/44850
2. http://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Frederik_Staal

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Toen ik als klein kind nog op de Hobbemakade woonde, ging ik vaak naar mijn neefjes en nicht die in de Bronckhorststraat woonden. Toen uiteraard nog niet bewust van de fraaie gevel met allerlei decoraties.

Ingezonden door: Paul Paris

Paul Paris Ooit in Amsterdam geboren en opgegroeid in een “ akelig donkere “ Amsterdamse School woning (later nota bene een rijksmonument) , was mijn missie aanvankelijk om architect te worden. Als schooljongen zag ik ooit een tentoonstelling over het Bauhaus in het Stedelijk Museum, en dacht, dat is het: licht, lucht en ruimte.

Het werd fysische geografie, overigens nooit spijt van gehad. Na 10 jaar docent op een universiteit en daarna ruim dertig jaar fotografie voor overheid en uitgevers : NL “ boven, op en onder “ de grond vastgelegd. Vele jaren later en wat op leeftijd sloeg het vooroordeel over de Amsterdamse School langzaam om begrip en fascinatie; mede door de enthousiaste verhalen en publicaties van Ton Heijdra.

Zo kwam de oude liefde voor architectuur weer naar boven, dit in combinatie met de fotografie.
Vooral het interbellum is voor mij boeiend, een periode waarin het ambacht langzaam verdween, techniek en maatschappij veranderden en daarbij de architectuur als blijvende getuige.
Kortom van “ B t/m B “ (lees: van Berlage t/m Bauhaus) , waarbij de Amsterdamse School een soort brug vormt tussen deze belangrijke architectuurstromingen.

Reacties

geplaatst door Annemarieke Verheij op 27 juli 2015 om 17:24:

Je foto's vormen een mooie aanvulling Gert-Jan, op de serie over dit bijzondere pand. Bij de detailfoto's van een portiek dacht ik even met wat resultaten van de afdeling radiologie te maken te hebben.. :-)

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.