Introductie

Een expressionistisch gebouw dat raakvlakken met de Amsterdamse School heeft.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Winkel De Gruyter (vm), Tilburg
Adres(sen) Gasthuisring 5
Postcode(s) 5041 DT
Plaats (provincie) Tilburg (Noord-Brabant)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerestaureerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Particuliere opdrachtgever, De Gruyter
Oorspronkelijke functie Winkel(s)
Betrokken architect(en) Willem Welsing
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1933 - 1933
Huidige eigenaar Particuliere eigenaar
Huidige functie
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 521242

Achtergrond

Het van oorsprong Bossche kruideniersbedrijf De Gruyter bestond tussen 1818 en 1971. Op het hoogtepunt in de jaren zestig had het bedrijf 525 filialen in heel Nederland. De Gruyter vestigde zijn eerste Tilburgse filiaal in 1909 op de (Oude) Markt (Heuvelstraat 111) en had in 1958 tien winkels in de stad. Dat het bedrijf een luxe uitstraling voorstond, bewijst de architectuur van de winkels die De Gruyter ook in Tilburg liet bouwen. In de jaren 30 (op internet varieert de datum van 1931, 1933 tot 1935) liet De Gruyter in de Gasthuisstraat (tegenwoordig Gasthuisring) een ander stijlvol winkelpand bouwen met glas-in-loodramen en een fraai versierde onderpui. In de jaren negentig werd hier de oude goudkleurige geveltekst ‘P. de Gruyter & Zn’ in ere hersteld. Het ontwerp was van W. Welsing, de huisarchitect van De Gruyter.

Exterieur

Rijksmonumenten noemt het winkel-warenhuis "van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van de sociaal-economische ontwikkeling, in het bijzonder de uitgroei van de grootschalige detailhandel met vele plaatselijke vestigingen en een eigen huisstijl, het is van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de winkel. Het heeft architectuurhistorisch belang vanwege de plaats in de geschiedenis van de Expressionistische bouwkunst en in het oeuvre van de architect en vanwege het bijzondere materiaalgebruik. Het is gaaf bewaard gebleven."

Een uitgebreide beschrijving van dit gebouw is te vinden op de site van Rijksmonumenten.

Interieur

Hoewel de gebruiker van het gebouw is gewijzigd en bij het er achtergelegen yogacentrum lijkt te horen, is volgens het Monumentenregister de indeling van het winkel-warenhuis ongewijzigd. Het bevat naast de winkelruimte een kleine kelder, een koelruimte op de begane grond, magazijn op de tweede bouwlaag en halverwege de trapopgang het kantoor van de filiaalchef. Het interieur van de winkel heeft stucwerk met geprofileerde randen in wand en plafond.

Recente ontwikkelingen

Het gebouw is mooi gerenoveerd. Helaas is de zijkant ten prooi gevallen aan vandalisme. De zijmuur nodigt blijkbaar uit tot graffiti.

Links

1. http://wiki.regionaalarchieftilburg.nl/P._de_Gruyter_%26_Zoon
2. http://www.pietdegruyter.nl/tilburg.htm
3. http://rijksmonumenten.nl/monument/521242/voormalig-winkel-warenhuis-in-expressionistische-stijl/tilburg/

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Dit prachtige gebouw is meer expressionistisch dan Amsterdamse School te noemen, maar de overgang tussen beide stijlen is vloeiend en niet gemakkelijk te trekken. Er zijn naar mijn mening voldoende raakvlakken met de Amsterdamse School. Bovendien is het interessant het te vergelijken met de voormalige winkel van De Gruyter in Groningen, ook op deze site te bewonderen.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.