Introductie

Gaat het hier om een ontwerp in Art Deco of Amsterdamse School? De Amsterdamse School wordt wel de Nederlandse variant van de Art Deco genoemd, klopt dat of gaat het toch om twee onderscheiden stijlfenomenen?

Specificaties

Officiële of officieuze naam Watertoren Aalsmeer
Adres(sen) Kudelstaartseweg 16
Postcode(s) 1431 GA
Plaats (provincie) Aalsmeer (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Proviciaal Waterleidingbedrijf Noord_Holland
Oorspronkelijke functie Watertoren
Betrokken architect(en) Hendrik Sangster
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1926 - 1928
Huidige eigenaar gemeente Aalsmeer
Huidige functie Zendstation / Gebouw voor telecommunicatie
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 524249

Achtergrond

Beeldbepalend gelegen aan de oostelijke oever van de Westeinderplassen werd deze toren, naar ontwerp van Hendrik Sangster, gebouwd om het water uit de Amsterdamse Waterleidingduinen op te slaan. Hoewel technisch gesproken dit niet de meest voor de hand liggende plek is, werd toch voor deze locatie besloten om de landschappelijke waarde. Voor menig watersporter op de Westeinderplassen fungeert de toren van oudsher als baken. Als je niet beter zou weten, zou dit ook een (fors uitgevallen) vuurtoren kunnen zijn.

Exterieur

De vijftig meter hoge toren bestaat uit een constructie van gewapend betonnen kolommen. In feite bestaat de toren uit vier gevelvlakken, waarbij de hoeken inspringend zijn en ruimte bieden aan smalle en hoge ramen. De gevelvlakken bestaan in feite uit baksteen, waarop centraal een betonnen Art Deco motief in reliëf is aangebracht. Opvallend is dat de architect de toren als één geheel heeft vormgegeven. Aan de buitenkant verraadt het waterreservoir zich nauwelijks.De gevelvlakken zijn van top tot basis één geheel.Het doorlopende verticale Art Deco motief geeft dit ook al aan.

Het dak is mutsvormig met acht geknikte dakvlakken en bestaat uit koper. De dubbele houten toegangsdeur is expressionistisch vorm gegeven en omlijst met decoratieve betonvlakken in geometrische vormen.

DISCUSSIE

Je mist het baksteenexpressionisme dat zo bekend is van de Amsterdamse School. De motieven in beton doen eerder aan Art Deco denken, het lijkt dat baksteen slechts nog als opvulling is gebruikt.

De dubbele toegangsdeur doet nog het meest aan Amsterdamse School denken (evenals het jaartal trouwens). De houten deuren zijn speels en expressief met de bekende vliegerfiguren zoals je die wel vaker bij de Amsterdamse School vindt.

Recente ontwikkelingen

In 1994 verloor de watertoren zijn functie. Tegenwoordig (sinds 1997) is de gemeente eigenaar en dient het als trouwlocatie. De gemeente heeft het beheer uitbesteed aan de stichting Aalsmeer 2000 en stelt zich onder meer als doel de toren minimaal vijf keer per jaar open te stellen voor het publiek. Maar deze geschetste ontwikkeling was niet vanzelfsprekend. Ooit had gemeente Aalsmeer het plan de toren aan een projectontwikkelaar te verkopen met als doel er een hotel in te vestigen. Na massaal protest van de bevolking ging dit niet door. Daarmee is deze markante toren echt van en voor de Aalsmeerders geworden.

Sinds 2005 is er in één van de ventilatieroosters een nestkast voor slechtvalken geplaatst, en sinds 2011 worden er elk jaar jongen grootgebracht. De toren is op verzoek voor groepen te bezichtigen, waarbij het al dan niet aanwezig zijn van de slechtvalken bepaalt of de toren ook te beklimmen is. Als dit toch mogelijk is, dan wacht een grandioos uitzicht van de Noordzee tot de Dom in Utrecht, althans bij helder weer.

Gebruikte bronnen

1. Constatijn Hoffscholte en Pieter van der Meer 2008. Op eenzame hoogte.

Links

1. http://rijksmonumenten.nl/monument/524249/watertoren/aalsmeer/
2. https://nl.wikipedia.org/wiki/Watertoren_%28Aalsmeer%29

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

toen ik als jongen vaak op de Westeinderplassen zeilde, was dit altijd hèt baken...

Ingezonden door: Paul Paris

Paul Paris Ooit in Amsterdam geboren en opgegroeid in een “ akelig donkere “ Amsterdamse School woning (later nota bene een rijksmonument) , was mijn missie aanvankelijk om architect te worden. Als schooljongen zag ik ooit een tentoonstelling over het Bauhaus in het Stedelijk Museum, en dacht, dat is het: licht, lucht en ruimte.

Het werd fysische geografie, overigens nooit spijt van gehad. Na 10 jaar docent op een universiteit en daarna ruim dertig jaar fotografie voor overheid en uitgevers : NL “ boven, op en onder “ de grond vastgelegd. Vele jaren later en wat op leeftijd sloeg het vooroordeel over de Amsterdamse School langzaam om begrip en fascinatie; mede door de enthousiaste verhalen en publicaties van Ton Heijdra.

Zo kwam de oude liefde voor architectuur weer naar boven, dit in combinatie met de fotografie.
Vooral het interbellum is voor mij boeiend, een periode waarin het ambacht langzaam verdween, techniek en maatschappij veranderden en daarbij de architectuur als blijvende getuige.
Kortom van “ B t/m B “ (lees: van Berlage t/m Bauhaus) , waarbij de Amsterdamse School een soort brug vormt tussen deze belangrijke architectuurstromingen.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.