Introductie

Een spontane, bijzondere kennismaking met dit monumentale pand en zijn bewoners.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Volksbibliotheek (v.m.), Tempsplein, Heerlen
Adres(sen) Tempsplein 10
Postcode(s) 6411 ES
Plaats (provincie) Heerlen (Limburg)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Stichting Volksbibliotheek
Oorspronkelijke functie Bibliotheek / leeszaal
Betrokken architect(en) J.A. Pauw, J.W. van Hardeveld
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1917 - 1917
Huidige eigenaar Woningstichting De Voorzorg
Huidige functie Etagewoningen / appartementen
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 512793

Achtergrond

De omgeving Tempsplein is een stedelijk uitbreidingsplan van de architect-stedenbouwkundige Jan Stuyt uit 1913. Het plan dateert uit een periode dat Heerlen, door de bloeiende kolenmijnbouw, een snelle ontwikkeling doormaakte. Kern van het plan zijn twee stadspleinen, het Tempsplein en het Burgemeester De Hesseleplein - voorheen Lindeplein genoemd.

De besloten pleinen werden omringd met woningen en met diverse openbare gebouwen. Langs de noordwand van het Tempsplein werd een Openbare Leeszaal en Bibliotheek opgetrokken naar ontwerp van J.A. Pauw en J.M. van Hardeveld. De twee Amsterdamse architecten realiseerden diverse gebouwen waarmee ze de Amsterdamse School in Heerlen introduceerden.

Het was de eerste bibliotheek met leeszaal in Limburg. Het bestuur van de katholieke stichting wilde met de leeszaal de intellectuele ontwikkeling in brede lagen van de bevolking bevorderen.

Exterieur

Het halfvrijstaand gesitueerde gebouw telt twee bouwlagen plus een dakverdieping en wordt afgedekt met een gebroken schilddak met Tuiles du Nord pannen. Bakgoten op houten consoles. Het toegepaste bouwmateriaal is baksteen. Metselwerk in Vlaams verband. Plint en optrek in verschillende tinten baksteen uitgevoerd. Rechthoekige houten vensters met kleine roedeverdeling. Enkele vensters met ruitvormige roedeverdeling. Rechthoekige houten deuren. Vensters en deuren met bakstenen dorpelstenen en rollagen.

Symmetrische indeling frontgevel. Middendeel frontgevel vooruitspringend en uitlopend in een doorlopend geveldeel voorzien van een plat dak. Deur iets terugliggend met twee toegangstreden in hardsteen. Aan weerszijden van de dubbele deur twee kleine venstertjes. Aan de bovenzijde van de entree een zware getande band natuursteen. Tussen de tanden kleine glas-in-lood ruitjes. In de tweede bouwlaag drie hoge 15-ruits vensters. In de dakverdieping drie 9-ruits vensters. Onder de dakrand drie dakkapelachtige venstertjes.

Aan weerszijden van het vooruitspringende geveldeel in de eerste bouwlaag een hoog acht-ruits venster en een dubbel venster met ruitvormige roedeverdeling. In de tweede bouwlaag aan weerszijden een hoog tien-ruits venster en eveneens een dubbel venster met ruitvormige roedeverdeling. In de tweede bouwlaag in het rechter frontgeveldeel een gevelsteen in natuursteen met een voorstelling van de lezende Christus en de jaartalaanduiding. Rechterzijgevel is asymmetrisch ingedeeld. Het rechtergeveldeel telt vier venstertraveeën en loopt uit in een doorlopend geveldeel met een plat dak. In de eerste bouwlaag vier 20-ruitsvensters. In de tweede bouwlaag vier 15-ruits vensters. In de dakverdieping vier negenruits vensters. Tussen de vensters in de eerste en tweede bouwlaag kleine ornamenten in baksteen. Aan de bovenzijde van de vensters in de tweede bouwlaag een horizontale baksteendecoratie. In het terugliggende geveldeel linkerzijde in de eerste en tweede bouwlaag een dubbel rechthoekig venster met ruitvormige roedeverdeling.

Linkerzijgevel met asymmetrische gevelindeling. Middendeel iets vooruitspringend en uitlopend in een doorlopend geveldeel met hierin drie vensters met negenruits roedeverdeling en met een plat dak. In de eerste bouwlaag van dit vooruitspringend geveldeel een rechthoekige deur met bovenlicht met roedeverdeling. Aan de rechterzijde van deze deur een 20-ruits venster. In de tweede bouwlaag van het vooruitspringende geveldeel een balkondeur met bovenlicht. Aan de rechterzijde van deze balkondeur twee 15-ruits vensters. In de eerste bouwlaag van de linkerzijgevel een aanbouw in een bouwlaag met een plat dak met hierop een balkon met baksteen balustrade. In de frontgevel van deze uitbouw een 48-ruits venster. In het terugliggende geveldeel rechterzijde in de eerste- en tweede bouwlaag een zestiensruits venster.

(Beschrijving afkomstig van Monumenten.nl)

Interieur

De structuur van het interieur is deels in tact. De volgende onderdelen zijn onder meer van belang: In de hal een gevelsteen uit 1917 ter herinnering aan de bouwopdracht voor de openbare bibliotheek. Aan de rechterzijde van de hal het trappenhuis, gemetseld in gele en rode baksteen en met sterke invloed Amsterdam School; bakstenen balustrade in trapvorm met kolommen bekroond met hardstenen diamantkoppen; met bakstenen rondbogen en vierkante kolommen, rondbogen deels met hardstenen aanzetstenen; rode en zwarte vloertegels.

In het verlengde van de hal de voormalige uitgifte-ruimte voor de boeken. Tegen de rechterwand werd het authentieke glas-in-lood dakvenster teruggeplaatst: glas-in-lood in geometrische patronen in een ruitvormig houten raamwerk.

Recente ontwikkelingen

In 1970 heeft het gebouw zijn functie als bibliotheek verloren. Het pand werd in 1994 verbouwd tot zes appartementen.

Links

1. https://www.monumenten.nl/monument/49356
2. http://www.heerlenvertelt.nl/2014/01/het-tempsplein/
3. https://nl.wikipedia.org/wiki/Rijksbeschermd_gezicht_Heerlen_-_Tempsplein_

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Tijdens mijn vakantie ben ik op zoek gegaan naar Amsterdamse School-panden in Heerlen. Het eerste adres op mijn lijstje was de voormalige bibliotheek op het Tempsplein. Toen ik het pand stond te bewonderen kwamen de bewoners van één van de appartementen net thuis. We raakten in gesprek over de schoonheid en bouwstijl van het pand.

Het echtpaar had ook grote belangstelling voor architectuur en waren liefhebber van de Amsterdamse School. Ze begrepen mijn interesse en nodigden me uit om het pand van binnen te kijken omdat daar ook nog originele elementen aanwezig zijn. de inrichting van de portalen is zeer opvallend, zo veel kleuren baksteen en vormen. Het deed meer denken aan een kapel dan aan een bibliotheek. Ook nog diverse glas-in-loodramen zijn bewaard gebleven. Het echtpaar heeft me met trots en enthousiasme rondgeleid en toen bleek dat we in dezelfde jaren op het districtspostkantoor in Amsterdam hadden gewerkt, werd het helemaal een geanimeerd gesprek.

Een spontane, bijzondere kennismaking met dit monumentale pand en zijn bewoners.

Ingezonden door: Annemarieke Verheij

Annemarieke Verheij Geboren en getogen in Amsterdam. De unieke bouwwerken van de Amsterdamse School zijn voor mij een vertrouwd beeld met opa's en oma's die allen in Oud Zuid woonden. In de jaren 80 werkte ik als reservist bij PTT Post en heb regelmatig op het postkantoor Gerard Terborgstraat (onderdeel van Het Nieuwe Huis op het Roelof Hartplein) gewerkt. Ook heb ik een dag op het postkantoortje op het Spaardammerplantsoen mogen doorbrengen. Helaas was ik in die tijd nog niet zo actief aan het fotograferen dat ik de interieurs op beeld heb vastgelegd.
Ik werk 4 dagen per week op de administratie Vergunningen van de Gemeente Amstelveen (en Aalsmeer). In mijn vrije tijd wandel ik veel, waarbij de camera altijd meegaat. De laatste tijd heb ik een toenemende interesse in de prachtige Amsterdamse School-stijl en ga regelmatig actief op zoek naar gebouwen of objecten.
Professionele kennis heb ik niet, maar met mijn beeldmateriaal en goed zoekwerk op internet hoop ik toch regelmatig een bijdrage te kunnen leveren aan deze mooie website.

Reacties

geplaatst door Ton Morlog op 7 februari 2017 om 15:37:

Hoi Annemarieke, Bij toeval kwamen we deze reactie van je tegen. Wij zijn de bewoners van Tempsplein 10. We vinden het heel leuk ,dat je ons benoemde in je artikel. Hartelijke groet Ton en Ans tonmorlog@hotmail.com

geplaatst door Annemarieke Verheij op 8 februari 2017 om 21:58:

Beste Ton en Ans, wat enorm leuk dat jullie de website over de Amsterdamse School hebben gevonden en een reactie hebben achtergelaten! Ik heb nog vaak aan onze bijzondere ontmoeting gedacht. Natuurlijk moest dit mooie pand op de website. Ik mail jullie van de week!

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.