Introductie

Drie dubbele villa's naar ontwerp van F.A. Warners: J.J. Viottastraat 31/Cornelis Schuytstraat 72; J.J. Viottastraat 33-35; J.J. Viottastraat 37-39.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Villa's J.J. Viottastraat/Cornelis Schuytstraat, Amsterdam
Adres(sen) J.J. Viottastraat 31-39, Cornelis Schuytstraat 72
Postcode(s) 1071 JT
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Particuliere opdrachtgever
Oorspronkelijke functie Villa of geschakelde villawoning
Betrokken architect(en) F.A. Warners
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1924 - 1926
Huidige eigenaar Particuliere eigenaar
Huidige functie
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 505526 (nr 39); 505513 (nr 37); 505607 (nr 33); 504704 (Corn. Schuytstraat 72); 504725 (boothuis); 504717 (garage)

Achtergrond

Het gaat om een groep van drie dubbele woonvilla's aan de J.J. Viottastraat met achterzijde aan het Noorder Amstelkanaal. Eén van de villa's heeft de ingang aan de Cornelis Schuytstraat. Architect F.A. Warners werkte hier in de verstrakte versie van de Amsterdamse School, met invloeden van het werk van de Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright. Dit is onder meer herkenbaar aan de sterk horizontale geleding van de gevels en aan de breed uitkragende lijsten. Ook het gebruik van de kubusvormen doet sterk aan F.L. Wright denken. De villa's vormen een goed voorbeeld van villabebouwing in de stijl van de Amsterdamse School. Omdat ze in dezelfde jaren zijn gebouwd en veel details gemeen hebben, worden ze hier tezamen behandeld.

De dubbele woonvilla JJ Viottastraat nr 37-39 werd gebouwd in opdracht van C. Schleicher, later door N.V. Aannemings Maatschappij voorheen J. Rozestraten. Nr 33-35 werd gebouwd in opdracht van W. den Tex - Bondt. De opdrachtgever van Cornelis Schuytstraat 72 was de cargadoor A.J. van Hengel, die op dat moment in de Hacquartstraat 6 woonde, in een blok van Warners. Een verkaveling maakte het mogelijk dat de villa van Van Hengel een diagonale toegang heeft tot een ook door Warners ontworpen botenhuis met een achtkantige theekoepel aan het Noorder Amstelkanaal.

Exterieur

Nr 33-35 en 37-39 lijken het meest op elkaar maar zijn bij nadere beschouwing toch op meerdere plaatsen verschillend. Zo heeft 33-35 twee erkers aan de straat en afgeschuinde hoeken met vensters op de eerste verdieping van die hoeken, terwijl 37-39 geen erkers op de begane grond heeft, maar gewone vensters en deuren van een inpandige garage. Bovendien zijn de hoeken van 37-39 niet afgeschuind. De villa op de hoek van de Cornelis Schuytstraat wijkt enigszins af maar heeft een aantal elementen gemeen met de andere villa's. Elementen die zij gemeen hebben zijn allereerst natuurlijk de oranjerode baksteen en de platte daken. Er is sprake van rechthoekig grondplannen met erkeruitbouwen en in- en uitspringende kubische vormen. Vensters hebben een horizontale roedeverdeling. We zien hoekloggia's onder een breed uitkragende lijst en baksteenvlakken in trapmotief decoratief uitgewerkt. Er zijn nog oorspronkelijke plantenbakken aan de gevels aanwezig. Boven de uitkragende lijst bevindt zich een blinde attiekzone. Viottastraat 31 heeft decoratief metselwerk op een deels blinde muur en een interessant houten object op een luifel. Voorts zien we nog geribbelde ronde bloembakken op zuilen aan de zijkant van de villa's, die heel in de verte (want vele malen kleiner) doen denken aan de bloemschalen die Frank Lloyd Wright ontwierp voor de tuinmuren van het Robie House in Chicago.

Van belang is verder dat er nog oorspronkelijke gemetselde tuinmuren aan de zijde van de J.J. Viottastraat aanwezig zijn, inclusief houten poorten naar woning en garage. Er is een fraai huisnummer 39 op een zwartmarmeren plaat te zien, hoewel ik deze niet terugzie op een foto uit de bouwtijd, dus is deze vermoedelijk van later datum, mogelijk zelfs geheel modern.

Apart op de monumentenlijst staan een boothuis en tuinhuis, gelegen aan het Noorder Amstelkanaal en behorend bij Corn. Schuytstraat 72. Het boothuis is op te vatten als een aanbouw tegen de bestaande kademuur. Het oostelijke deel bestaat uit een zeszijdig tuinhuis dat voor de helft is uitgebouwd buiten de kademuur. Tenslotte is het ook interessant om te vermelden dat de garage van nr 72 op de monumentenlijst staat. Opvallend aan deze garage is dat sprake is van een breed houten fries boven het metselwerk.

Interieur

Warners heeft een groot aantal interieurtekeningen voor de vier woningen 33-35 en 37-39 gemaakt, met hoge lambriseringen en donkere wandbespanningen. Opvallend zijn de "Amerikaansche kolommen, met Dorische kapiteelen en bassementen" afkomstig van de firma Moens en Beek te Amsterdam, in een van de hallen. Volgens Annet Pasveer is dit een ruimte waar, zoals op een interieurperspectief te zien is, de constructie zichtbaar gebleven is en die daglicht ontvangt door de lantaarn boven het trappenhuis. Al vlak na de bouw werden er wijzigingen in het interieur aangebracht. Aangezien sommige villa's al in de jaren 30 werden verbouwd en na vele rigoureuze verbouwingen al weer jaren in gebruik zijn als kantoor, moet gevreesd worden dat er van het interieur weinig of niets over is. Hedendaagse foto's op funda bevestigen dit vermoeden.

Recente ontwikkelingen

Voor zover ik kan nagaan zijn alle panden als kantoor in gebruik. Het pand op de hoek met de Cornelis Schuytstraat is in 2015 grondig verbouwd.

Gebruikte bronnen

1. A. Pasveer, F.A. Warners (1888-1952) (Rotterdam 2004).

Links

1. https://www.monumenten.nl/monument/44841
2. https://www.monumenten.nl/monument/44832
3. https://www.monumenten.nl/monument/44833
4. https://www.monumenten.nl/monument/44756
5. https://www.monumenten.nl/monument/44757
6. https://www.monumenten.nl/monument/44758

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Beeldschone, strakke villa's. Vooral mooi omdat er drie op een rij staan. Als ensemble, inclusief botenhuis, tuinhuis en garage, vrij uniek in Amsterdam.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

geplaatst door John Kleinen op 2 april 2019 om 11:07:

De hoekvilla aan Cornelis Schuytstraat 72 en de J.J.Viotta-straat 31 is inderdaad door Warners in 1924 ontworpen in opdracht van de N.V. Aannemingsmaatschappij J. Rozestraten, die later zelf een van de villa’s koop. Ook de cargadoor A.J. van Hengel (en niet de onbekende huisarts A.J. van Engel) woonde er, die eerst Hacquartstraat 6 had gekocht en in 1925 verhuisde naar zijn nieuwe woning. Een verkaveling maakte het mogelijk dat zijn aan de hoek gelegen villa een diagonale toegang heeft tot een ook door Warners ontworpen botenhuis met een achtkantige theekoepel aan het Noorderkanaal. Een garage zal er in 1929 nog bijkomen. Warners heeft ook een werkkamer ingericht die dienst doet als kaartenkamer op de eerste verdieping van dit adres. Om de hoek tekende hij voor twee dubbele woonvilla’s (nummers 33-35 en 37-39) waarvan de eerste zal worden door de huisarts dr. Engelkens (die verward wordt met de verbasterde naam Van Engel) en nummer 35 door W. den Tex Bondt, de eigenlijke opdrachtgever en later door C. Schleicher/W. Sickler) en). Al deze villa’s herinneren door hun stijl en gebruik van baksteen nog sterker dan het blok aan de Hacquartstraat aan het werk van Frank Lloyd Wright. Overigens zijn beide villa’s niet in een logische volgorde door Warners gebouwd. Eerst tekende hij voor de nummers 33-35 een ontwerp maar werd al begonnen met de bouw van de oplopende nummers. Pikant is dat Harry Elte ook al een ontwerp had gemaakt voor hetzelfde perceel, maa dat nooit is uitgevoerd. Omdat huisarts Engelkens voor zijn praktijk andere wensen had dan de architect had gesuggereerd zouden beide complexen niet identiek worden en zorgden later verbouwingen voor nog meer verschillen. De succesvolle aannemer J.Rozestraten voerde ook hier het werk uit. In de oorlog doet de inmiddels geconfisqueerde villa aan de hoek Cornelis Schuytstraat 72 en de Viottastraat 31 dienst als kliniek voor Duitse soldaten en tevens als districtskwartier voor de beruchte paramilitaire organisatie van de Nederlandsche Landwacht (niet te verwarren met de nog beruchtere Landstorm). Verderop in de Viottastraat zou op nummer 41 tot 1945 Meinoud Marinus Rost van Tonningen met zijn vrouw Florentine, de latere zwarte weduwe, er wonen.

geplaatst door Gert-Jan Lobbes op 4 april 2019 om 11:52:

Dank John Kleinen voor deze waardevolle aanvullingen, waarvan ik een aantal delen in de tekst heb verwerkt.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.