Introductie

De bijdrage over dit bijzondere gebouw van Joseph Crouwel werd op de dag van de lancering van Wendingen geschreven door Arjan den Boer. Na de prachtige restauratie in 2017-2018 werd het artikel geüpdate een aangevuld.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Veterinair Anatomisch Instituut, Utrecht - exterieur
Adres(sen) Bekkerstraat 141
Postcode(s) 3572 SG
Plaats (provincie) Utrecht (Utrecht)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerestaureerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Veeartsenijkundige Hoogeschool
Oorspronkelijke functie Hoger Onderwijsgebouw
Betrokken architect(en) Joop Crouwel
Andere betrokken kunstenaars Hendrik van den Eijnde
Aanvang en oplevering 1918 - 1921
Huidige eigenaar
Huidige functie Bedrijfsverzamelgebouw
Soort monument Gemeentelijk monument
Monumentnummer

Achtergrond

Sinds 1820 werden aan de Rijks Veeartsenijschool in Utrecht dierenartsen opgeleid. Hiervoor werd een gebouwencomplex aan de Biltstraat ter beschikking gesteld. Langs de Biltsche Grift ontstond begin 20e eeuw een honderden meters lang lint van onderwijsgebouwen en stallen, het Veeartsenijterrein.

Rond 1920, toen de Rijksgebouwendienst onder invloed stond van de Amsterdamse School, bouwde Joseph Crouwel de laatste twee panden van het bebouwingslint: het Veterinair Anatomisch Instituut en de Kliniek voor Kleine Huisdieren. In 1925 werd de Veeartsenijschool de faculteit Diergeneeskunde van de Utrechtse universiteit, die in 1988 naar De Uithof verhuisde.

Exterieur

Het gebouw is uitgevoerd in gewapend beton en expressief bekleed met baksteen. Het heeft een rechthoekige plattegrond met in het midden een centrale hal met gewelfd glazen dak en aan de achterzijde een grote halfronde uitbouw. In de grote hal stonden dierskeletten tentoongesteld en de halfronde uitbouw diende als atomisch theater voor colleges veterinaire anatomie. De monumentale ingangspartij kent twee halfronde bakstenen traptorens. Zowel het exterieur als het interieur zijn gedecoreerd met beestenkoppen door Hendrik van den Eijnde.

Interieur

Het interieur kent onder meer in tufsteen gebeeldhouwde dierkoppen, smeedijzeren decoraties en abstracte glas-in-loodramen in de trappenhuizen. De centrale hal heeft een koepeldak van wit glas-in-lood met enkele kleine kleuraccenten. Het heeft geen bakstenen ribben en lijkt daardoor een ononderbroken oppervlakte te vormen. De hoge snijzaal op het noorden was zo ontworpen dat licht en temperatuur optimaal waren voor het werken met kadavers.

Recente ontwikkelingen

Nadat het gebouw in gebruik was geweest als kantoor en opslag en als kinderdagverblijf is in 2017 algehele restauratie gestart. In nauw overleg met opdrachtgever AST Farma heeft Marcel Martensen architecten een plan ontwikkeld waardoor het Anatomiegebouw in ere wordt hersteld. Op de website van Martensen valt te lezen: "De rijke historie zal herleven voor de huidige en toekomstige generatie dierenartsen. Een groot deel van het gebouw krijgt haar oorspronkelijke functie terug door middel van kleinschalige (na)scholing voor dierenartsen. De centrale hal zal weer gaan functioneren als kloppend hart en de oude collegezaal zal met moderne middelen in oude glorie herleven. Elementen die nog aan de historische functie herinneren worden gerestaureerd en krijgen een prominente plaats in het gebouw. Tien appartementen worden gerealiseerd in delen van het gebouw die zich daar goed voor lenen zonder het gebouw noemenswaardig te belasten. In deze nieuwe hoedanigheid wordt het Anatomiegebouw een levend eerbetoon aan de bijzondere band die de diergeneeskunde en de stad Utrecht met elkaar hebben. Door ambitieuze restauratie van het volledige exterieur is de oorspronkelijke pracht van het gebouw blootgelegd en het Erfgoed veilig gesteld voor de volgende generaties. In 2017 zal met dezelfde ambitie gewerkt worden de restauratie van het monumentale interieur en de realisatie van de nieuwe functies."

Het pand ligt in het rijksbeschermd stadsgezicht Utrecht-Oost. Het is in 2017 aangewezen als gemeentelijk monument.

Gebruikte bronnen

1. Monumenten in Nederland: Utrecht (Zeist 1996).

Links

1. http://nl.wikipedia.org/wiki/Rijks_Veeartsenijschool
2. http://www.architectuurgids.nl/project/list_projects_of_city/cit_id/274/prj_id/866
3. http://www.dbnl.org/tekst/sten009monu01_01/sten009monu01_01_0075.php
4. http://www.documentatie.org/uds4/zoekpagina3t.asp?search=Utrecht%20-%20Bekkerstraat%20141
5. http://nl.wikipedia.org/wiki/Rijksbeschermd_gezicht_Utrecht_Oost
6. https://www.duic.nl/cultuur/kunst-aan-gebouwen-dierenkoppen-aan-het-anatomiegebouw/
7. https://www.architect-interieurarchitect.nl/portfolio/anatomiegebouw-utrecht/
8. https://www.anatomiegebouw.nl/

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Arjan den Boer: Het gebouw vertoont overeenkomsten met het bekende Hoofdpostkantoor aan de Neude, ook van Crouwel, dat momenteel wordt verbouwd tot bibliotheek. Ik kom regelmatig langs het Veterinair Anatomisch Instituut als ik ga hardlopen of met de kano over de Biltse Grift vaar. Met name vanaf het water is de halfronde uitbouw zeer markant.

In juli 2018 bijgewerkt door Gert-Jan Lobbes in verband met de restauratie en de herbestemming van het pand.

Ingezonden door: Arjan den Boer

Arjan den Boer

Reacties

geplaatst door Gert-Jan Lobbes op 5 juli 2018 om 14:28:

Momenteel is restauratie van de binnenruimtes nog in volle gang. Het gebouw zal op 8 september 2018 te bezichtigen zijn tijdens Open Monumentendag. Als het goed is, is dan de restauratie voltooid.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.