Introductie

Bijzonder expressieve gebouwen aan de uiteinden van de Rotterdamse Maastunnel.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Ventilatiegebouwen Maastunnel, Rotterdam
Adres(sen) Maastunnel
Postcode(s)
Plaats (provincie) Rotterdam
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever
Oorspronkelijke functie Bedrijfsgebouw
Betrokken architect(en) Ad van der Steur
Andere betrokken kunstenaars Jaap Gidding
Aanvang en oplevering 1937 - 1942
Huidige eigenaar
Huidige functie
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer noord: 529883 zuid: 529884

Achtergrond

De twee ventilatiegebouwen en bijbehorende toegangsgebouwen voor fietsers en voetgangers liggen tegenover elkaar op beide Maasoevers als een soort bruggenhoofden, maar dan van een tunnel.

Exterieur

Verantwoordelijk architect is Ad van der Steur, in de dertiger jaren gemeentearchitect van Rotterdam. Van der Steur maakte zich veel ontwerpstijlen eigen. Hij was als het ware de schakel tussen modernisme en traditionalisme. Invloeden van Frank Lloyd Wright en Art Deco zijn duidelijk terug te vinden in zijn werken.

Elke opdracht maakte hij zeer persoonlijk door een passende variant te kiezen. Zelfs bij de in de eerste plaats functionele gebouwen van de Maastunnel wist van der Steur met gewelfde gevels en subtiele details dreigende saaiheid de kop in te drukken.

Neem de beide ventilatiegebouwen. Karakteristiek is het verweerde koper van het hoog opgaande koepelvormige dak met daaronder de roosters van de luchtinlaten. Hier zijn subtiele versieringen te zien, zoals de plooien op de grens van de roosters naar de koepel welke bij langs vallend licht een geschubd patroon geven.

Achter het deel van de luchtinlaten, de hoge – expressief vormgegeven - vertikale schacht van de luchtafvoer welke aan de bovenkant een lichte welving vertoont.

Onder het deel met de luchtin- en uitlaten de witte gevel van de technische ruimtes. Deze herbergt de luchtpers- en zuiginstallaties, en is herkenbaar aan de vele ramen voor voldoende daglicht. De voorkant heeft een groot rond raam in een gevel welke naar de randen elegant geplooide hoeken heeft. De zijgevels zijn ook niet geheel vlak, ze golven concaaf en hebben veel smalle, hoge ramen. Hierdoor krijgt de dakrand van de deze technische ruimtes van onderaf gezien een golvend patroon met expressief karakter; kenmerkend voor de Amsterdamse School.

Op de begane grond tenslotte de transformatorruimtes aan de buitenkant herkenbaar aan de bruin-rode grestegels en daken met ventilatieroosters. De ventilatiegebouwen op de noord- en zuidoever zijn bijna identiek, alleen de gevelindeling op de begane grond aan de rivierzijde is verschillend.

Deze grestegelbekleding vinden we ook terug bij de naastgelegen toegangssgebouwtjes voor fietsers en voetgangers. Bijzonder in deze gebouwtjes is het plafondmozaïek boven de roltrappen van de bekende Amsterdamse School kunstenaar – en tevens Rotterdammer - Jaap Gidding. Dit mozaïek karakteriseert op een speelse wijze de functie van de tunnel, beneden het onderaardse met veelsoortige verkeer en daar boven het bovenaardse met zeemeerminnen, vissen, schepen en vogels.

De mozaïeken van de noord- en zuidoever lijken veel op elkaar, alleen vinden we op de noord oever Neptunusfiguren en op de zuidoever Zeemeerminnen.

Recente ontwikkelingen

De verkeersbuizen van de Maastunnel zijn nu in renovatie om aan de nieuwste eisen betreffende veiligheid te voldoen. De restauratie van de ventilatiegebouwen volgt in de loop van 2019.

Links

1. https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/529883
2. https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monuments/529884
3. https://www.youtube.com/watch?v=x2xe8Wtkdks

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

De karakteristieke verweerde koperkleuren van de ventilatiekoepels tegen de wit betonnen gevels zijn opvallende blikvangers.

Ingezonden door: Paul Paris

Paul Paris Ooit in Amsterdam geboren en opgegroeid in een “ akelig donkere “ Amsterdamse School woning (later nota bene een rijksmonument) , was mijn missie aanvankelijk om architect te worden. Als schooljongen zag ik ooit een tentoonstelling over het Bauhaus in het Stedelijk Museum, en dacht, dat is het: licht, lucht en ruimte.

Het werd fysische geografie, overigens nooit spijt van gehad. Na 10 jaar docent op een universiteit en daarna ruim dertig jaar fotografie voor overheid en uitgevers : NL “ boven, op en onder “ de grond vastgelegd. Vele jaren later en wat op leeftijd sloeg het vooroordeel over de Amsterdamse School langzaam om begrip en fascinatie; mede door de enthousiaste verhalen en publicaties van Ton Heijdra.

Zo kwam de oude liefde voor architectuur weer naar boven, dit in combinatie met de fotografie.
Vooral het interbellum is voor mij boeiend, een periode waarin het ambacht langzaam verdween, techniek en maatschappij veranderden en daarbij de architectuur als blijvende getuige.
Kortom van “ B t/m B “ (lees: van Berlage t/m Bauhaus) , waarbij de Amsterdamse School een soort brug vormt tussen deze belangrijke architectuurstromingen.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.