Introductie

Een van de vele meesterwerkjes van Siebe Jan Bouma in Groningen. Die stad is voor AS-liefhebbers - in goed Nederlands - 'a gift that keeps on giving'.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Vensterschool Stadspark, Groningen
Adres(sen) Parkweg 130
Postcode(s) 9727 HD
Plaats (provincie) Groningen (Groningen)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerestaureerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Gemeente Groningen
Oorspronkelijke functie Lagere School
Betrokken architect(en) Siebe Jan Bouma
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1927 - 1927
Huidige eigenaar Gemeente Groningen
Huidige functie Basisschool
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 484072

Achtergrond

Deze school is gesitueerd aan de zuidzijde van de Parkweg in Groningen nabij de Paterswoldseweg. Hij werd in 1927 als vestiging voor twee scholen gebouwd, te weten de Leonard Springerschool en de Mulock Houwerschool, de een met zes en de ander met zeven klassen. De architect was de toenmalige gemeente-architect Siebe Jan Bouma.

Bij de oplevering lag het gebouw nog op een kale vlakte. Van de toekomstige Grunobuurt was alleen het stratenplan aangelegd. Het ontwerp van de school is sterk op deze stedenbouwkundige situering afgestemd. De monumentale middenpartij ligt precies in de as van de Westinghousestraat er tegenover. Vanuit deze straat gezien rijst het gebouw als een fort op. Bijzonder imposant ziet het gebouw er uit op oude foto's, nog zonder de de omringende bebouwing.

Exterieur

Het is een symmetrisch gebouw op een rechthoekige plattegrond, dat bestaat uit een centraal ingangsgedeelte met een uitgebouwde halfronde gymnastiekzaal (later verbouwd tot kantine) en twee vleugels met leslokalen. De stijl is verwant aan de Amsterdamse School maar de invloed van Dudok is ook bijzonder groot.

De school is opgetrokken in gele Waalsteen, in het middendeel gemetseld in koppenverband. Dit middendeel, waarin de beide trappenhuizen zijn aangelegd, bestaat uit ten opzichte van elkaar verspringende rechthoekige volumes onder platte daken. In de muurvlakken zijn bakstenen lisenen en op de hoeken hoge smalle verticale vensters met gekleurd glas in lood aangebracht. Aan weerszijden van de halfronde uitbouw (de vroegere gymzaal), die een hoge glazen pui heeft, bevinden zich in diepe nissen de twee entrees van het pand, die momenteel niet meer gebruikt worden.

Het schoolgebouw wordt aan de voorzijde van de Parkweg gescheiden door twee lage halfronde muren van baksteen, waarin oorspronkelijk ook houten hekken waren aangebracht, zoals te zien is op oude foto's.

De vleugels van het schoolgebouw, waarin op de begane grond rijen spitsbogen met verdiept liggende vensters te zien zijn, worden door smalle stegen gescheiden van de aangrenzende jongere woonblokken. De bovenverdiepingen van de vleugels liggen achter steile dakvlakken, gedekt door blauwbruine pannen. In beide dakvlakken is een doorlopende rij vensters aangebracht.

De achtergevel van het pand ligt op het zuiden, met een schoolplein er voor. Deze gevel heeft een open karakter met grote houten ramen en in het midden een ingang met een betonnen luifel, waarvan het bovendeel wordt gedekt door verticaal gelegde dakpannen.

Interieur

Net als het exterieur is ook het interieur geheel symmetrisch van opbouw. De muren van de gangen zijn tot halverwege met rode baksteen bekleed, de vloeren crèmekleurig betegeld. Het concept van een Gesamtkunstwerk blijkt vooral in de beide trappenhuizen, die geheel door Bouma zijn ontworpen. Ze hebben granieten traptreden, met rood baksteen beklede muren waarboven paars geverfd stucwerk, fraai bewerkte teakhouten trapleuningen en rechthoekige glas-in-loodvensters met geometrische motieven in heldere kleuren die naar boven toe steeds lichter worden. Deze vensters vormen in zekere zin een vingeroefening voor de glas in lood ramen die Bouma in 1928 voor het gebouw van Gemeentewerken in Groningen zou ontwerpen. Bouma heeft bovendien een zeer bijzondere lamp in het trapgat ontworpen. Een industrieel okergeel ontwerp waarin houten latjes, metalen stangen en bollen van wit glas samen komen.

Recente ontwikkelingen

Nu is Vensterschool De Starter hier gevestigd. Naast een basisschool herbergt het gebouw meerdere buitenschoolse activiteiten, zoals een muziekschool. De vroegere gymnastiekzaal aan de voorzijde was al eerder verbouwd tot kantine. Aan de zuidkant is een aanbouw gemaakt.

Zowel het RCE als Herma Hekkema melden dat de lamp in het trapgat is verdwenen. Deze is echter inmiddels terug gebracht en gerestaureerd. Dit geldt overigens ook voor het trappenhuis als geheel, dat door Hekkema in 1992 als "nogal verloederd" werd gekenschetst. Van verloedering is vandaag de dag geen sprake meer, het gebouw ziet er erg mooi uit.

Het gebouw "met ommuring" is aangewezen als rijksmonument. Het geldt als waardevolle representant van de Amsterdamse School-architectuur en wordt van algemeen belang geacht vanwege zijn grote architectuurhistorische waarde en vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur alsmede vanwege zijn stedebouwkundige situering in ruimtelijke relatie met de tegenover liggende Grunobuurt. Het monumentenregister merkt verder op dat het vanwege de kwaliteit van het ontwerp mag worden beschouwd als een van de hoogtepunten in het oeuvre van Bouma.

Gebruikte bronnen

1. Herma Hekkema, S.J. Bouma 1899-1959 (Groningen, 1992).

Links

1. https://nl.wikipedia.org/wiki/Vensterschool_Stadspark
2. http://rijksmonumenten.nl/monument/484072/vensterschool-stadspark/groningen/
3. http://www.staatingroningen.nl/139/vensterschool-parkweg
4. http://www.destarter.nl/

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Een schitterend ontwerp van Bouma. Vooral de gerestaureerde trappenhuizen zijn een lust voor het oog.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.