Introductie

Deze school verdient in het kader van de herontdekking van Ad Grimmon ('architect intérieur' bij PW) beslist aandacht.

Specificaties

Officiële of officieuze naam ULO (vm), Cornelis Krusemanstraat Amsterdam
Adres(sen) Cornelis Krusemanstraat 10, 1075 NL 13-15
Postcode(s) 1075 NB
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerestaureerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Gemeente Amsterdam
Oorspronkelijke functie Middelbare School
Betrokken architect(en) Publieke Werken
Andere betrokken kunstenaars Ad Grimmon
Aanvang en oplevering 1920 - 1921
Huidige eigenaar Gemeente overig
Huidige functie Lagere School
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 505380

Achtergrond

Dit schoolgebouw, opgetrokken uit gele baksteen op een donkerkleurige gemetselde plint, staat op de hoek van de Cornelis Krusemanstraat en de Okeghemstraat. Het werd ontworpen als een gebouw voor ULO (Uitgebreid Lager Onderwijs) door de toenmalige gemeentelijke dienst Publieke Werken in opdracht van de directeur J.P. van Es.

Het gebouw is een rijksmonument vanwege de "karakteristieke expressionistische detaillering gecombineerd met grote vensterpartijen en functionele plattegrond, als zodanig van algemeen belang wegens de architectuurhistorische waarde."

Exterieur

Aan de Okeghemstraat en de Cornelis Krusemanstraat liggen de niet zo heel opzienbarende rechte gevels met rechte gevelbeëindiging onder een plat dak. Hier bevinden zich de grote ramen van lokalen. Links van het pand heeft Piet Kramer zijn Huize Windroos, ook wel genoemd het "Zwarte Huis" gebouwd.

De oplossing die voor de hoek en de ingangspartij is gekozen is geheel in de traditie van de Amsterdamse School. We zien in- en uitspringende muurdelen, het gebruik van hardstenen elementen, decoratief metselwerk, evenals terracotta en smeedijzeren versieringen. Wat het laatste betreft zien we bijvoorbeeld de datum 1921 sierlijk aan de gevel aangebract. De ingangspartij aan de Cornelis Krusemanstraat ligt ten opzichte van de rest van de gevel aan deze straat ongeveer een meter teruggerooid. Beganegronds bevindt zich de ingang waar de oorspronkelijk in Amsterdamse School-stijl gedetailleerde deur inmiddels vervangen is door een ronde tweedelige deur met daarboven een hardstenen omlijsting. Ter linkerzijde een donkerkleurige, hardstenen sokkel. Op de tweede verdieping bevindt zich een halfrond, gemetseld balkon.

Interieur

Het schitterende trappenhuis is het enige overgebleven deel van het interieur uit de bouwtijd. Op oude foto's is te zien dat er verder in de hal ook wandtegels waren aangebracht, maar deze zijn nu verdwenen. Het interieur wordt toegeschreven aan Ad Grimmon. Het Genootschap Architectura et Amicitia uitte in 1923 kritiek op het beleid van Publieke Werken, dat nooit de namen van de architecten vermeldde bij afzonderlijke projecten van de dienst. In het themanummer van Wendingen over Publieke Werken van datzelfde jaar (waaruit foto's bij deze bijdrage zijn geplaatst) noemde Gratama de namen van alle betrokken architecten bij de afgebeelde projecten: Allard Hulshoff (hoofd van de afdeling), Nico Lansdorp, Ben Lubbers, Th. Luyken, Piet Marnette, Ed Messer en Arend Westerman, maar gaf daarbij niet aan wie welk gebouw had ontworpen. Wel schreef hij dat Ad Grimmon als ‘architect-intérieur’ van de gemeente verantwoordelijk was voor het interieurontwerp van alle in dit themanummer afgebeelde bouwwerken. Zoals vermeld is de onderhavige school één van de afgebeelde scholen.

Het trappenhuis bestaat uit natuurstenen trappen waarvan de wangen met okerkleurige hoogglans tegels zijn betegeld. Langs de wanden zijn als accent in regelmaat zwarte vierkante tegeltjes aangebracht. Halverwege de trap naar de eerste verdieping is de trappaal op het bordes met een zwarte abstracte figuur gedecoreerd. De trap en overlopen zijn omgeven door een hoge donkerrode smeedijzeren balustrade waarin van smeedijzer abstracte motieven zijn aangebracht die aan slangetjes doen denken. Op de eerste verdieping bevindt zich een vierkante opening in de muur naast een lokaal, die is versierd met een eender gekleurd maar anders vormgegeven hekwerkje. Op de tweede en bovenste verdieping is een halfrond bordes aangebracht. Hier was vroeger de toegang naar het dakterras, sinds 1948 is er de toegang naar twee extra lokalen. Verder zijn opvallend in het trappenhuis de hoge glas in lood ramen in overwegend grijspaarse, rode en groenen tinten. De voorstelling is in alle ramen gelijk. Het abstracte hoofdmotief lijkt bloemen met blaadjes.

Recente ontwikkelingen

Zoals vermeld zijn in 1948 onder leiding van de hoofdarchitect van Publieke Werken, H.J. Lansink, twee leslokalen geplaatst op het dakterras van de school. In 1984 heeft door de dienst Openbare Werken een inwendige verbouwing plaatsgevonden van een deel van het gebouw waarbij een kinderdagverblijf-ruimte werd gerealiseerd. Momenteel bevindt zich hier nog steeds een kinderdagverblijf, maar is er ook een school, De Kleine Nicolaas, gevestigd.

Gebruikte bronnen

1. Wendingen nr 7, 1923.

Links

1. http://drimble.nl/monument/amsterdam/30061/cornelis-krusemanstraat-10.html
2. http://adgrimmon.nl/monografie/gemeentelijk-architect-interieur/
3. http://www.basisschooldekleinenicolaas.nl/

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

De school valt op door mooi smeedwerk aan de buitenkant. Het trappenhuis is gewoonweg schitterend en verdient in het kader van de herontdekking van Ad Grimmon beslist aandacht.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.