Introductie

Twee wat 'logge' blokken van Gulden & Geldmaker, die voor de oplettende kijker een aantal verrassende en zelfs wonderschone elementen hebben.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Twee blokken Tweede van der Helststraat e.o., Amsterdam
Adres(sen) Lutmastraat 42-48 (even), Mesdagstraat 2-64 (even), Pastelstraat 1-8 (doorlopend), Tweede van der Helststraat 45-103 (oneven), Jozef Israëlskade 50-53 (doorlopend)
Postcode(s)
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Rochdale, Amsterdam Zuid
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / winkels
Betrokken architect(en) Zeeger Gulden, Melle Geldmaker
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1921 - 1923
Huidige eigenaar
Huidige functie Gemengde bestemming: woningen en winkels/bedrijfsruimtes
Soort monument
Monumentnummer

Achtergrond

Deze twee gesloten blokken werden door architectenbureau Gulden en Geldmaker ontworpen voor woningbouwverenigingen Amsterdam-Zuid en Rochdale. De blokken - die een stilistische eenheid vormen maar op punten wel van elkaar verschillen - hadden samen 270 (020apps) dan wel 305 woningen (Bonas) en 4 winkels.

In 1951 ontwierp Gulden in opdracht van de twee woningbouwverenigingen een plan voor acht zolderwoningen en 31 vlieringwoningen, een jaar later gevolgd door een opdracht tot ontwerp van een rijwielstalling in het zuidelijke blok.

Exterieur

De blokken - die eruit zien alsof ze onlangs opgeknapt zijn - ogen redelijk massief, waarbij wel degelijk geprobeerd is de ‘logheid’ te verlichten door op de hoeken van de Lutmastraat en de Pastelstraat (waar zich winkels bevinden), gemetselde balkons de gevels te laten onderbreken. Ook is opvallend dat qua ornamentiek de meeste aandacht is besteedt aan de doorgaande weg (de Tweede Van der Helsstraat), terwijl de gevels aan de Mesdagstraat (die tevens een bouwlaag lager zijn) een stuk soberder in uitvoering zijn.

De blokken hebben verschillende kleuren baksteen, waarbij de donkere plint verticaal gemetseld is. Op de hoeken van de winkelpanden aan de Pastelstraat verspringen de verticale rijen bakstenen. De hoeken van de erkers onder de topgevels zijn in zaagtand gemetseld, net als de stilistisch afwijkende hoek Jozef Israëlskade/Mesdagstraat. Die hoek heeft door de vlakke hoge gevel een massieve uitstraling. Op de hoeken zijn hier op de begane grond de verticale, donkere stenen in korte, ronde halfzuilen gemetseld; de strakke gevel heeft op elke verdieping een rij van vier kleine venstertjes.

Hijsbalken en -ankers treffen we in diverse varianten aan, onder andere een gebogen model hijsanker (ook wel hijshaak of verhuishaak genoemd) die we op diverse andere panden in de stad aantreffen. Sommige exemplaren op deze blokken hebben een soort rugvinnen als ornament, waardoor ze wel iets dierlijks hebben.

De meeste Amsterdamse School-invloeden – en daarmee de sierlijkste elementen van de blokken – vinden we op de begane grond. Bij enkele portieken en deurpartijen is de donkere steen van de plint in een hoge punt gemetseld. In de gevel hierboven zitten puntige trappenhuisraampjes.

Bijzondere aandacht verdienen de plastisch vorm gegeven houten deuren met kijkvenster en ijzeren sierelementen. Wie goed kijkt ziet in de deur sierlijke brievenbussleuven; deze zijn nu allemaal dicht gemaakt. Naast de deuren bevinden zich vaak ingemetselde brievenbussleuven, maar ook deze zijn allemaal dicht gemaakt.

De twee blokken vertonen grote stilistische overeenkomsten, maar verschillen op enkele punten wel van elkaar. Zo treffen we in het noordelijke blok houten schotten tussen de ramen aan, en hebben sommige ingangen van het zuidelijke blok vooruitspringende gemetselde trappetjes.

Vermeldenswaard is dat drie blokken ten oosten van het Henriette Ronnerplein die weliswaar lager zijn en soberder qua uitvoering, maar grote stilistische overeenkomsten met deze twee blokken vertonen. Ook deze zijn van de hand van bureau Gulden en Geldmaker, ontworpen in 1923.

Gebruikte bronnen

1. Michiel Kruidenier, Z.D.J.W. Gulden (1875-1960). M. Geldmaker (1874-1930). Specialisten in volkshuisvesting (Rotterdam 2003).

Links

1. http://ftp.ruimtelijkeplannen.amsterdam.nl/SDZuid/plannen/NL.IMRO.03630000K195306BBPSTD-/Boek-Gemeentelijk-Monumenten-Project.pdf
2. http://020apps.nl/1850-1940/Jozef_Isra%C3%ABlskade/50-53
3. http://020apps.nl/1850-1940/Tweede_Van_der_Helststraat/77-103
4. http://020apps.nl/1850-1940/Mesdagstraat/36-64
5. http://020apps.nl/1850-1940/Pastelstraat/2-8
6. http://020apps.nl/1850-1940/Pastelstraat/1-7
7. http://020apps.nl/1850-1940/Tweede_Van_der_Helststraat/45-75
8. http://020apps.nl/1850-1940/Mesdagstraat/2-34
9. http://020apps.nl/1850-1940/Lutmastraat/42-48

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Let op de details en zie hier twee bijzonder fraaie blokken. Mooi onderhouden ook!

Ingezonden door: Marcel Westhoff

Marcel Westhoff

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.