Introductie

Een van de hoogtepunten van de Amsterdamse School in de Veenkoloniën, een ontwerp van de tot nu toe wat onbekend gebleven architect Kruijer.

Specificaties

Officiële of officieuze naam St. Bonifatiusschool (vm), Nieuwe Pekela
Adres(sen) J.R. Stuutstraat F 24 F
Postcode(s) 9663 SG
Plaats (provincie) Nieuwe Pekela (Groningen)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever RK Kerkbestuur van de Heilige Bonifatius
Oorspronkelijke functie Lagere School
Betrokken architect(en) Jan Kruijer
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1931
Huidige eigenaar Particuliere eigenaar
Huidige functie Woningen overig
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 520994

Achtergrond

Dit Rooms-Katholieke schoolgebouw, genaamd St. Bonifatiusschool, werd gebouwd in 1931 in opdracht van het R.K. kerkbestuur van de Heilige Bonifatius. Architect Jan Kruijer uit Nieuwe Pekela ontwierp de twee-klassige lagere school in een verstrakte Amsterdamse Schoolstijl. Door een dreigende leegloop fuseerde de school in 1973 met een openbare school en in 1993 is de school verbouwd tot woonhuis.

Het gebouw is rijksmonument als voorbeeld van een lagere RK-school uit 1931 in de provincie Groningen in een verstrakte Amsterdamse Schoolstijl; vanwege de strakke vormgeving en geometrische detaillering; vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van zowel exterieur als delen van het interieur; als opvallend voorbeeld van het oeuvre van architect J. Kruijer, evenals vanwege de bijzondere ligging in het open landschap.

Exterieur

De school is niet direct gelegen aan de openbare weg maar is gebouwd achter de bestaande lintbebouwing. Een toegangsweg gelegen aan de F. Stuutstraat verleent toegang tot de vrijstaande school, die wordt omgeven door weiland.

De plattegrond is opgebouwd uit een L-vormige gang die twee klassen, georiënteerd op de zon, ontsluit. De kamer van de directeur is gevestigd in de toren. Aan de zuidzijde bevond zich een overdekte speelplaats, die nu is dichtgezet. Opvallend aan het ontwerp zijn de twee entrees. De toegang aan de voorzijde was voor de pastoor, de zijingang (noordzijde) voor de kinderen.

Het één verdieping hoge volume waar de klassen waren gelegen is opgetrokken in een roodbruine baksteen en wordt gedekt door een schilddak waarop roodbruin geglazuurde Gotische pannen. Het platte twee bouwlagen tellende volume (de toren met de ingang voor de pastoor) is opgetrokken uit roodbruine baksteen waarboven gele baksteen in siermetselverband met op de hoeken uitkragende betonelementen. De gevels worden geleed door meerdelige liggende vensters waarin deels roedenverdeling onder een betonnen latei en roodbruin bakstenen onderdorpel.

De hoofdentree (voor de pastoor) bestaat uit twee houten paneeldeuren waarvoor een twee treden hoge hardstenen stoep. Boven de entree is in een nis met keperboog een beeld van baksteen aangebracht, voorstellende St. Bonifatius als bisschop (in de linkerhand een bisschopsstaf en in de rechter een evangelieboek doorkliefd door een zwaard). Een betonnen kruis steekt deels boven de gootlijst uit; rechts daarvan is sprake van een betonnen vlaggenstokhouder met houten vlaggenstok. Op de linker hoek bevond zich de nu dichtgezette overdekte speelruimte onder plat dak. Karakteristiek voor de Amsterdamse School is de aandacht van de architect voor details als de gemetselde bloembakken en de luifel boven een nisje voor een bankje aan het schoolplein.

Interieur

In het interieur zijn onder meer van belang: de geglazuurde blauwe vensterbanken, een schildering van St. Joris en de draak, in de hoofdgang de geel/zwarte tegelvloer, de lambrizering van gele en blauwe geglazuurde tegels en de natuurstenen trap met ijzeren leuning, in de dwarsgang de rood/zwartblauwe tegelvloer.

Gebruikte bronnen

1. M. Kruijswijk, J. van der Spek, Beleefd aanbevelend. Leven en werk van architect Jan Kruijer (1889-1965) (In Boekvorm Uitgevers bv, 2012).

Links

1. http://rijksmonumenten.nl/monument/520994/st-bonifatiusschool/nieuwe-pekela/

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Kruijswijk en Van der Spek noemen dit gebouw een hoogtepunt van de Amsterdamse School in de Veenkoloniën. Zij loven het als het voorbeeld bij uitstek van de expressionistische ontwerpvermogens van architect Kruijer. Terecht!

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.