Introductie

Voor bestaande plattegronden ontwierp Piet Kramer de prachtigste gevels en daarmee de straten en de stad.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Postjesweg-Hoofdweg even zijde, blok 10
Adres(sen) Hoofdweg 138II
Postcode(s) 1057 DA
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Heere van der Schaar
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / winkels
Betrokken architect(en) Piet Kramer, Zeeger Gulden, Melle Geldmaker
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1923 - 1924
Huidige eigenaar Meerdere particuliere eigenaren
Huidige functie Gemengde bestemming: woningen en winkels/bedrijfsruimtes
Soort monument Gemeentelijk monument
Monumentnummer

Achtergrond

Het gaat hier om blok 10 van Plan West. Het strekt zich uit van de hoek Postjesweg via de Hoofdweg (even zijde) naar de Davisstraat.

Kramer heeft meegewerkt aan de eerste etappe van Plan West. Zijn vijf in grootte verschillende blokken bevatten gedeeltelijk woningen voor Van der Schaar, gedeeltelijk woningen voor een vereniging van kleinere bouwondernemers. De plannen van Kramer ontstonden tussen december 1923 en december 1924. De eerste bouwfase was gereed in 1924. Kramer ontwierp alleen de straatwanden. Het architectenbureau Gulden en Geldmaker werd belast met de aanpassingen van de plattegronden aan de gebouwvormen en met de achtergevels.

Kramers blokken liggen aan de belangrijke kruising Postjesweg/Hoofdweg. De Postjesweg verbond deze nieuwe wijk via de bestaande westelijke stadsuitbreidingen (Kinkerstraat) met het centrum van Amsterdam. De Hoofdweg was de voornaamste ontsluitingsstraat in de noord-zuidverbinding. De blokken verheffen zich op alle vier de hoekpunten van de kruising Postjesweg/Hoofdweg en strekken zich uit in alle vier de richtingen, waarbij de blokken aan beide zijden van de Hoofdweg een zeer grote lengte hebben. De onderste twee bouwlagen van de hoeken waren bestemd voor winkels.

Exterieur

Bij het zoeken naar een kunstzinnige oplossing stond Kramer slechts de dunne huid van de bakstenen gevel ter beschikking. Zijn mogelijkheden beperkten zich tot ritmische en plastische accenten en tot de kleurstelling. Hij legde de nadruk op de blokstructuur, de aaneenrijging van gelijksoortige woningen, en rangschikte de kozijnen in horizontale banden. De banden werden zijn werkzaamste en tevens eerlijkste architectonische middel. De stralend witte kozijnen en het oranjekleurige metselwerk fleurden de wijk op en gaven deze een frisse aanblik. Het zwaartepunt lag op de hoekpartijen, die Kramer zoveel mogelijk een eigen uitdrukking gaf. Bijzonder aandacht besteedde hij aan de kruising Hoofdweg/Postjesweg, maar ook aan de hoeken van de andere zijstraten en aan de gedeelten waar zijn ontwerp moest aansluiten op dat van zijn collega's.

De kopbebouwing van de blokken 7 en 10 aan de Hoofdweg en de geleding van de straatwand van blok 10 zijn vanwege de opvallende vormgeving steeds weer te zien op afbeeldingen. Blok 10 valt op door de concave trappenhuizen die naar voren steken en via langwerpige vensters aan de zijkant worden verlicht. Deze vensters zijn overigens niet origineel. Zoals op oude foto’s te zien is zaten er oorspronkelijk kleine uitbouwtjes die aan de gevel hingen en echt bij de Amsterdamse School pasten. Vermoedelijk lekten ze en lieten ze niet voldoende licht binnen en zijn ze daarom vervangen.

Ter hoogte van de dakrand lopen de uitbouwen van de trappenhuizen uit in een schoorsteen die ver boven het platte dak uitsteekt en aan de basis zowel links als rechts door een bakstenen welving wordt ondersteund. De schoorstenen zijn opnieuw opgemetseld. De voordeuren van de begane grond woningen hebben een luifeltje dat ondersteund wordt door een sierlijk object. Hoe belangrijk die ondersteuning is blijkt aan de overkant, waar veel luifels doorhangen. Hoewel de gevelrij van het blok er ondanks genoemde aanpassingen tegenwoordig redelijk authentiek uit ziet, kan dat zelfde niet gezegd worden van het hoekpand met de Postjesweg. Eigenlijk alles dat dit pand bijzonder maakte is er afgehaald, met name erkers en rondingen. Er is een gehavend, fantasieloos blok over gebleven.

Interieur

Kramer ontwierp alleen de gevel.

Recente ontwikkelingen

Volgens informatie die ik op Funda vond is het blok in 2002 gesplitst in appartementen en gerenoveerd.

Gebruikte bronnen

1. Bernard Kohlenbach, Pieter Lodewijk Kramer, Architect van de Amsterdamse School (Naarden 1994).
2. Funda.

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Dit vind ik wel het mooiste blok van Kramer aan de Hoofdweg, erg mooi gerenoveerd hoewel helaas niet met herstel van alle oorspronkelijke details.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.