Introductie

Modernisering van Nederland: watervoorziening en pompgebouw.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Pompstation Oranjekom, Vogelenzang
Adres(sen) 1e Leijweg 4
Postcode(s) 2114 BH
Plaats (provincie) Vogelenzang (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Gemeentelijk Waterleidingbedrijf Amsterdam
Oorspronkelijke functie Gemaal
Betrokken architect(en) Arnoldus Pelser, Joannes Ammerdorffer (constructie)
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1931 - 1932
Huidige eigenaar Gemeentelijk Waterleidingbedrijf Amsterdam
Huidige functie Recreatiegebouw overig
Soort monument Provinciaal monument
Monumentnummer

Achtergrond

Het pompstation Oranjekom ligt aan het gelijknamige duinmeer in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Sinds 1853 betrekt Amsterdam vanuit dit natuurgebied drinkwater; het is daarmee het oudste drinkwatergebied van Nederland. Vanuit het verzamelbekken "de Oranjekom" werd water gepompt naar de filtergebouwen op het dichtbij gelegen landgoed Leiduin.

Exterieur

Het is een kubistisch-expressief vormgegeven industrieel monument. De ontwerper zal het werk van Frank Lloyd Wright zeker gekend hebben; zijn invloed is duidelijk in de architectuur van het gebouwtje af te lezen. Bijzonder zijn de natuurstenen details aan de trappen aan de achterzijde van het pompstation; deze hebben de vorm van waterdruppels gekregen. Een modern gebouwtje met speelse, art deco-achtige elementen.

Interieur

Het oorspronkelijke interieur is aanwezig en wordt gekoesterd. Opvallend zijn de kleurig verglaasde bakstenen wanden en de fraai gedetailleerde binnendeuren. Veel van de oorspronkelijke machinerieën zijn nog aanwezig.

Recente ontwikkelingen

Het gebouw functioneert niet meer als pompstation. Het is in gebruik genomen als bezoekerscentrum van de Amsterdamse Waterleidingduinen.

Gebruikte bronnen

1. Wim de Wagt, Architectuur op Leiduin 1853-1995 (ISBN 90-800248-3-X).

Links

1. https://www.openmonumentendag.nl
2. http://awd.waternet.nl/
3. http://www.natuurwegwijzer.nl/bezoekerscentrum-tops/bezoekerscentrum-de-oranjekom/detail_bezoekerscentrum=1007_000000_000000_000048
4. https://nl.wikipedia.org/lijst provinciale monumenten Noord Holland
5. https://nl.wikipedia.org/wiki/Amsterdamse_Waterleidingduinen

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Ik vind het een mooi industrieel monument. Enerzijds een puur functioneel gebouw, anderzijds een wat ingetogen voorbeeld van de versieringsdrang die de art deco kenmerkt. Een gebouw dat de bewondering van de ontwerpers voor hét grote voorbeeld van die tijd, F.L. Wright, tot uitdrukking brengt.

Ingezonden door: Rieks Witte

Rieks Witte Als klein jongetje bezocht ik de Heinzeschool in Amsterdam. Dat schooltje stond naast een blokje woningen van Piet Kramer. Het onderwijs daar was niet zo aan me besteed en ik ging naar een andere lagere school, in de Cornelis Dirkz,straat. Ook deze school stond in een omgeving die rijk is aan architectuur van de Amsterdamse School. Misschien is in die jonge jaren de kiem ontstaan voor mijn liefde voor die bijzondere vormentaal van deze beweging. Hoewel ik eigenlijk veel meer verwantschap voel met de "De Stijl"-stroming, ben ik mijn zwak voor die ietwat naïeve Amsterdamse School nooit kwijtgeraakt. Ik heb een groot respect voor het idelalisme van de voormannen van de A.S.. Ook de liefde en toewijding die spreekt uit het grote vakmanschap van de timmerlieden, metselaars en meubelmakers blijft mij aanspreken.

Reacties

geplaatst door Richard Keijzer op 14 november 2014 om 19:47:

Juist het volgen van Frank Lloyd Wright maakt dit pand meer Haagse School dan AS. Ik zie bijna geen AS-kenmerken, zoals baksteenverbanden, golvende gevels, ramen die breder zijn dan hoog. Misschien nader onderzoeken?

geplaatst door Rieks Witte op 19 november 2014 om 21:05:

Het onderscheid Amsterdamse- en Haagse school is weliswaar niet helemaal onterecht , maar omdat de tweede stroming zozeer verband houdt met de eerste, en daar min of meer uit is voortgekomen, lijkt me een AS-duiding wel op zijn plaats. Wright oogstte veel bewondering bij zijn AS-collega's en had ook grote invloed op hen. Zijn werk werd meermaals uitvoerig in het blad "Wendingen" besproken. Als je de oogst tot dusverre op deze site aan een niet-kenner laat zien, en je probeert duidelijk te maken wat Amsterdamse School precies inhoudt, loop je al gauw vast. Plaats het Tuschinskytheater naast bijvoorbeeld zwembad "De houtvaart" in Haarlem (staan beide op de site) en de verwarring is compleet. Leg maar eens uit wat die met elkaar te maken hebben....

geplaatst door Niko Koers op 20 november 2014 om 21:03:

Rieks help mij eens: hebben we Tuschinsky op Wendingen? Ik kan het nergens vinden.

geplaatst door Rieks Witte op 21 november 2014 om 11:32:

Ik sta met mijn mond vol (echte!) tanden. Tuschinsky staat inderdaad niet op Wendingen. Dat heb je als je uit je oude mannen-geheugen put. Vaak, en naar mijn mening niet terecht, wordt Tuschinsky met de Amsterdamse School in verband gebracht. Misschien dat ik me daardoor vergiste Wat ik wilde betogen is dat je in De Amsterdamse School moeilijk schotten kunt plaatsen, met een markering "hier begint het, en hier eindigt het". Mijn ongelukkige voorbeeld vervang ik bij deze door een ander: Hoe leg je uit dat het Scheepvaarthuis en het Hilversumse raadhuis met elkaar in verband staan? Of villa Gaudeamus in Bilthoven met woonhuis "het Fort" in Haarlem?

geplaatst door Paul Paris op 21 november 2014 om 19:38:

Ik ben het helemaal eens met deze laatste reactie van Rieks. Het is erg moeilijk een waterdichte definitie van de A.S te geven. Ik persoonlijk heb moeite om Radio Kootwijk of Betondorp tot de A.S te rekenen. Ik associeer de A.S. in de eerste plaats met baksteen. En als zodanig vind ik het pompstation wel wat A.S. kenmerken te hebben, met name de waterdruppels zijn natuurlijk een verplicht symbool voor een pompstation. Maar het is duidelijk - mede gezien het bouwjaar - dat dit gebouw niet echt een hoogtepunt van de A.S is. Terecht wijst Rieks er op dat de invloed van Wright duidelijk aanwezig is.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.