Introductie

Opgericht vanuit de behoefte aan goed opgeleide gereformeerde medici.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Physiologisch Laboratorium (v.m.), Valeriusplein
Adres(sen) Valeriusplein 11
Postcode(s) 1075 BG
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerden Grondslag
Oorspronkelijke functie Hoger Onderwijsgebouw
Betrokken architect(en) Theo Lammers, Th. Groenendijk
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1917 - 1917
Huidige eigenaar Particuliere eigenaar
Huidige functie Bedrijfsgebouw
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 505394

Achtergrond

Op de hoek van De Lairessestraat en het Valeriusplein, werd in 1917 het Physiologisch Laboratorium geopend. Na de Valeriuskliniek, die in 1910 was geopend, was dit de tweede poot van de Medische Faculteit in oprichting. De leiding hiervan kreeg dr. F.J.J. Buytendijk, die als tweede hoogleraar in de medische faculteit werd benoemd. De financiering werd opgebracht door de Van Coeverden Adriani Stichting, die de nalatenschap van een in 1911 overleden predikant beheert. Het gebouw werd in Amsterdamse Schoolstijl ontworpen door de architecten Th. Groenendijk en Th. J. Lammers. Het stond naast de Valeriuskliniek; aan de andere zijde zouden in 1933 de laboratoria voor Natuurkunde en Scheikunde worden geopend. Zo ontstond er in de periode 1910-1933 een groot VU-complex in Amsterdam Oud-Zuid.

Exterieur

Uit Monumenten.nl:

Op een onregelmatige plattegrond opgetrokken bakstenen hoekgebouw bestaande uit souterrain, bel-étage, bovenverdieping en een kapverdieping met een rechte gevelbeëindiging onder twee mansardekappen bedekt door zwarte pannen. De vensters in de villa zijn ongelijk van formaat, lopen in sommige gevallen door de verdieping heen en zijn verschillend onderverdeeld: nu eens een horizontale dan weer een verticale geleding.

Gevel aan Valeriusplein bestaande uit twee geledingen waarvan de rechtergeleding drie traveeën breed is. In de linkertravee van deze rechtergeleding bevindt zich de deels uit hardsteen bestaande paraboolvormige toegang waar een uit 11 treden bestaande hardstenen rechte trap met twee ijzeren sierleuningen op een gemetselde en met natuursteen afgedekte borstwering de verbinding vormt met de bel-étage. Onder de trap en in de borstwering bevinden zich aan iedere zijde twee diamantvormige vensters. Naast en boven de getoogde eikenhouten paneeldeur diamantvormige zij- en bovenlichten met glas in lood. Onder elk van de twee grote vensters een hardstenen gevelsteen waarin in kapitalen gebeiteld: 'PHYSIOLOGISCH LABORATORIUM'.

Rechtsonder in de gevel een derde gevelsteen waarin in kapitalen gebeiteld: 'GROENENDIJK EN LAMMERS ARCHITECTEN'. De middelste travee van de rechtergeleding doorbreekt de daklijst en eindigt in een mansarde steekkap bedekt door zwarte pannen. De vensters in deze travee zijn voorzien van kleurig, geometrisch glas in lood. De gevels worden verlevendigd door bakstenen ornamenten onder de lijst en door ander decoratief metselwerk. De linkergeleding aan het Valeriusplein ligt teruggerooid. Op elke verdieping een zowel verticaal als horizontaal onderverdeeld venster. Ook hier decoratief metselwerk.

In de kap aan de Valeriuspleinzijde drie dakkapellen onder een plat dak met eenruits vensters. De gevel aan de De Lairessestraat heeft twee geledingen waarvan de rechtergeleding is teruggerooid en uit drie traveeën bestaat. De ingang bevindt zich in de middelste travee. De vensters zijn per drie over de verdiepingen verdeeld. Boven elke travee een dakkapel met tweeruits vensters met draairamen onder een plat dak. De linkergeleding bestaat uit twee traveeën met boven iedere travee een dakkapel met eenruits vensters onder een plat dak. Ook aan de De Lairessestraat wordt de gevel verlevendigd door de toepassing van gemetselde ornamenten onder de daklijst en ander decoratief metselwerk. In de gevel aan de De Lairessestraat gevelsteen waarin gebeiteld de naam van de architecten: 'GROENENDIJK & LAMMERS'.

Interieur

In 2001 heeft inpandig een grondige verbouwing plaatsgevonden. O.l.v. architect Hans Wagner is het gebouw aangepast aan de wensen van de nieuwe huurder. Op recentelijk gemaakte foto’s is te zien dat er ondanks de verbouwing nog heel wat oorspronkelijke elementen bewaard zijn gebleven, zoals het mooie trappenhuis.

Recente ontwikkelingen

Nadat het physiologisch laboratorium en het bureau van de medische faculteit in 1966/1968 naar de Van der Boechorststraat 7 op de nieuwe campus in Buitenveldert waren verhuisd, werd het gebouw tot het midden van de jaren tachtig door de Valeriuskliniek gebruikt. Tegenwoordig is het in gebruik bij een particuliere stichting en is ‘DC Kliniek De Lairesse’ er gevestigd.

In 2012 heeft de buitenzijde van het pand een opknapbeurt gehad.. Alle kozijnen zijn vervangen en er is schilderwerk verricht.

Links

1. https://www.monumenten.nl/monument/44817
2. http://www.geheugenvandevu.nl/hoofdmenu/plaatsen/physiologisch-laboratorium

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

In 1941 kreeg mijn vader in dit laboratorium zijn eerste baantje. Beneden was een kleine werkplaats en op de eerste verdieping het pathologisch laboratorium. Hijwas in dienst bij dr. Van Hasselt, een patholoog anatoom. Hij werkte daar voor een halve dag en de rest van de dag in de nabijgelegen Valeriuskliniek In die tijd waren de neurologie en psychiatrie in één gebouw gevestigd. Ook daar werkte hij voor dr. Van Hasselt, zoals het voorbereiden van de sectiekamer. Omdat dr Van Hasselt hem wilde opleiden tot zijn assistent liet hij hem in veel werkzaamheden meekijken, zoals het verwijderen van hersenen uit een stoffelijk overschot. Zijn loon voor 6 halve dagen was vier gulden. Voor het werk in de Valeriuskliniek kreeg hij niets omdat hij niet protestants gedoopt was… Een vrij bizar baantje voor een 16-jarige, die voor altijd in zijn geheugen is gegrift. Die assistent-patholoog anatoom is hij niet geworden :-)

Ingezonden door: Annemarieke Verheij

Annemarieke Verheij Geboren en getogen in Amsterdam. De unieke bouwwerken van de Amsterdamse School zijn voor mij een vertrouwd beeld met opa's en oma's die allen in Oud Zuid woonden. In de jaren 80 werkte ik als reservist bij PTT Post en heb regelmatig op het postkantoor Gerard Terborgstraat (onderdeel van Het Nieuwe Huis op het Roelof Hartplein) gewerkt. Ook heb ik een dag op het postkantoortje op het Spaardammerplantsoen mogen doorbrengen. Helaas was ik in die tijd nog niet zo actief aan het fotograferen dat ik de interieurs op beeld heb vastgelegd.
Ik werk 4 dagen per week op de administratie Vergunningen van de Gemeente Amstelveen (en Aalsmeer). In mijn vrije tijd wandel ik veel, waarbij de camera altijd meegaat. De laatste tijd heb ik een toenemende interesse in de prachtige Amsterdamse School-stijl en ga regelmatig actief op zoek naar gebouwen of objecten.
Professionele kennis heb ik niet, maar met mijn beeldmateriaal en goed zoekwerk op internet hoop ik toch regelmatig een bijdrage te kunnen leveren aan deze mooie website.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.