Introductie

Het hier beschreven bouwblok is onderdeel van één complex, ontworpen door Jop van Epen, dat zeven bouwblokken omvat. Hiervan waren drie bouwblokken voor de Algemene Woningbouwvereniging, drie bouwblokken die voor de Bouwverening Rochdale, en één bouwblok dat oorspronkelijk aan Rochdale was toegewezen maar later, als gevolg van financieringsperikelen, aan de ACOB is overgedragen.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Noordwestelijk AWV blok, Amsterdam
Adres(sen) Amstelveenseweg 173-197, Willaertstraat 1-15, Bernard Kochstraat 2-46, Bertelmanplein 78-138, Bertelmanstraat 76-106
Postcode(s) 1075 XG
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Algemene Woningbouw Vereniging (AWV)
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / appartementen
Betrokken architect(en) Jop van Epen
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1921 - 1926
Huidige eigenaar Stadgenoot
Huidige functie Etagewoningen / appartementen
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 505031

Achtergrond

Dit blok maakt deel uit van een tussen 1921 en 1926 gerealiseerd woningbouwcomplex, waarvan de ontwerpen tussen 1916 en 1920 zijn gemaakt. Het bestaat uit zes bouwblokken met het Bertelmanplein als centrum, naar een ontwerp van J.C. van Epen. De RCE spreekt van ontwerpen in verstrakte Amsterdamse Schoolstijl, Stissi betitelt ze als “Rationalistische woningwetarchitectuur”. De drie westelijk gelegen bouwblokken werden gebouwd in opdracht van de Algemene Woningbouw Vereniging AWV; de drie oostelijk gelegen bouwblokken in opdracht van de Coöperatieve Bouwvereniging 'Rochdale' U.A. Een in de jaren 1918-1922 ontworpen en gebouwd U-vormig bouwblok met middenstandswoningen ten oosten hiervan, werd gebouwd in opdracht van de Amsterdamsche Coöperatieve Onderwijzers Bouwvereniging U.A. ACOB. Goed beschouwd hoort het ACOB gebouw niet bij de rest aangezien de stijl en indeling afwijken. Desondanks vat de RCE de zeven blokken samen als complex 504905 en volgen we op deze site voor het gemak de door de RCE gemaakte indeling in de volgende blokken: 1. ACOB blok; 2. ZW Rochdale blok; 3. NO Rochdale blok; 4. NW Rochdale blok; 5. Oostelijke AWV blok; 6. NW AWV blok; 7. Zuidelijk AWV blok.

De zeven blokken zijn rijksmonument "vanwege de architectuurhistorische en typologische waarde, alsmede van belang vanwege de stedenbouwkundige waarde als gevarieerde inventieve invulling van een belangrijk gesitueerd door lastig verkaveld bouwterrein in de NW-hoek van het plan Zuid II van H.P. Berlage, met gebruik van gesloten bouwblokken, intieme pleinen en - deels - gemeenschappelijke binnentuinen. Bovendien van wezenlijk belang in het oeuvre van J.C. van Epen als eerste grootschalig woningbouwproject."

Exterieur

Het gaat om een bouwblok van etagewoningen op een onregelmatig, geknikt kavel, gebouwd in opdracht van de AWV. Door Van Epen is het aangeduid als blok B. Het wordt begrensd door de Bertelmanstraat, het Bertelmanplein, de Bernard Kochstraat, de Amstelveenseweg en de Willaertstraat. Het blok bestaat uit vijf bouwlagen onder platte daken met soms boven de gemeenschappelijke trapportalen een met rode pannen gedekt schuin dakvlak. De gemeenschappelijke binnentuin is bereikbaar via een aan de Willaertstraat gelegen rondboogvormige poort, aan de straatzijde afgesloten door een ijzeren hek. De begane grond is uitgevoerd in een donkerder kleur steen.

Alle gevelwanden zijn voorzien van op regelmatige afstand van elkaar geplaatste driezijdige erkers en steunberen. Herhaaldelijk zijn tussen de erkers vanaf de eerste verdieping omhooglopende, boven het dak uitstekende en soms overhoeks geplaatste steunberen in de gevel opgenomen. Aan de Amstelveenseweg en het Bertelmanplein zijn sommige entrees voorzien van een luifel. Boven elke ingang een puntvormig naar buiten gebouwd raampje. Alle vensters, sommige met smalle zijlichten, zijn regelmatig en harmonieus in de gevel geplaatst. De gevel is verder verlevendigd door de toepassing van decoratief metselwerk. Boven de trapportalen decoratief uitgevoerde hijsbalken.

Interieur

Bij de hoogbouw zijn zeker vijftien verschillende woningtypes toegepast, alle variërend op het schema: woonkamer, twee of drie slaapkamers, keuken en WC. Bij elke woonkamer hoort een erker en trappenhuizen zijn steeds duidelijk herkenbaar in de gevel door hun afwijkende ramen.

Recente ontwikkelingen

Het bouwblok is gerenoveerd in 1983-1986. De woningen worden verhuurd door Stadgenoot.

Gebruikte bronnen

1. Vladimir Stissi, Amsterdam, het mekka van de volkshuisvesting: sociale woningbouw 1909-1942 (Uitgeverij 010, 2007).

Links

1. https://cultureelerfgoed.nl/monumenten/505031

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

De oorspronkelijke beschrijving is aangeleverd door Stadgenoot in 2014 en bijgewerkt door mij in 2018.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.