Specificaties

Officiële of officieuze naam Mussenstraat eo (Patrimonium)
Adres(sen) Eendenstraat 1-15, Zwanenplein 1-121, Ganzenweg 23-47, Sijsjesstraat 2-44, Putterstraat 1-30, Rietzangerweg 2-12, Mussenstraat 27-33 oneven
Postcode(s)
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Patrimonium (Amsterdam)
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / appartementen
Betrokken architect(en) Arnold Ingwersen, Tjeerd Kuipers
Andere betrokken kunstenaars David Ingwersen
Aanvang en oplevering 1917 - 1919
Huidige eigenaar Rochdale
Huidige functie
Soort monument Geen beschermde status
Monumentnummer

Achtergrond

Een rentedragend voorschot van 400.000 gulden is verleend in 1917, voor de bouw van 150 woningen op 48 percelen. Voor de bouw is door de gemeente geprobeerd de verschillende bouwplannen voor de buurt, waar behalve het architenduo Kuipers en Ingwersen ook Van Epen, Gratama, Lippits, Rijnja en Walenkamp tot een grotere architectonische eenheid te brengen. Dit is slechts gedeeltelijk gelukt. Wel heeft de Vogelbuurt het beoogde tuinstadkarakter gekregen.

Voor de besparing op de bouwkosten heeft de gemeente, met instemming van alle betrokken woningcorporaties in de Vogelbuurt, de inkoop van al het bouwmaterieel verzorgd. De gemeente heeft ook gezorgd voor een electriciteitsvoorziening, zodat electrisch bemalen en geheid kon worden en zodat ter plekke een electrische timmerfabriek en kalkmengerij kon worden ingericht. Bovendien heeft de gemeente twee haventjes aangelegd inclusief een smalspoor voor de aanvoer van materialen.

Exterieur

Archtectonisch is het geheel bijzonder om dat de rationalistische stijl van de Amsterdamse School hier wordt gecombineerd met de tuinstadgedachte van Ebenezer Howard. Het intieme en dorpse karakter van de laagbouw en de pleintjes zijn hier gecombineerd met stedelijke accenten als poortgebouwen. Aan het Zwanenplein is het idyllische van laagbouw met voortuintjes aan een door bomen omzoomd pleintje met een kerk gecombineerd met twee stoere poortgebouwen. Het poortgebouw aan de westkant van het Zwanenplein heeft zijn pendant in een poortgebouw verderop in hetzelfde bouwblok, daar waar het Zwanenplein overgaat in de Eendenstraat. Zo is er een perfect symmetrische gevelwand ontstaan, alleen door de knik in de bebouwing valt deze symmetrie niet direct op.

Aan de zuidkant van het Zwanenplein wordt het torengebouw bekroond door een klokkentorentje. De klokkentoren is al eerder bekend in het werk van Kuipers en Ingwersen, alleen is het torentje nu niet uitgevoerd in neo-renaissance stijl, maar in een stoerdere en abstractere vorm. Een vierde poortgebouw staat markant op de plek waar de Ganzenweg vanuit de Meeuwenlaan op de buurt botst. Het poortgebouw wordt vergezeld van twee kleinere torentjes die het burcht-effect versterken.

De invloed van de Amsterdamse school wordt het meest gevoeld in de Putterstraat. De bebouwing aan weerzijden van de straat is symmetrisch, met in het midden van de straat een terugspringende gevel en aan het eind van de straat het poortgebouw met het torentje dat toegang geeft tot het Zwanenplein. De versiering van de woningen bestaan uit een groot aantal prachtige natuurstenen gevelstenen die alle verwijzen naar de Eerste Wereldoorlog, de strijd tussen Frankrijk en Duitsland, en Holland's zegenrijke neutraliteit. Ook is er een verwijzing naar de voedselschaarste ten tijde van de Eerste Wereldoorlog. Vogels spelen altijd de hoofdrol in de reliëfs, als vrolijke verwijzing naar de naam van de buurt, de Vogelbuurt.

De teksten zijn van David Ingwersen, de broer van de architect. Een kenmerkende tekst die op een op van de zandstenen gevelstenen voorkomen is deze:

IJsbeer en luipaard en gallische haan bonden den kampstrijd met d'adelaar aan Hoe bloedden kaken en klauwen! Holland toog rustig aan 't bouwen Wat vindt de vrede na vier jaar vol leed d'adelaar stervend, dit bouwwerk gereed.

Interieur

De grootte van de woningen is, naar goed Amsterdams gebruik, gedifferentieerd. Naast 4 winkels zijn er 3 twee-kamer, 42 drie-kamer, 48 vier-kamer 44 vijf-kamer, 8 zes-kamer woningen en 1 zeven-kamer woning. Het complex is zo opgezet dat alle woningen een eigen voordeur aan de straat hebben.

Gebruikte bronnen

1. Wouter P.Beekers en Rolf E. van der Woude, Niet bij Steen Alleen. Patrimonium Amsterdam: van sociale vereniging tot sociale onderneming 1876-2003 (Hilversum, Verloren 2008)
2. Algemeen Handelsblad, 17-5-1925, Ochtendeditie.
3. De Telegraaf, 5-6-1917, Avondeditie.
4. 'Hoe Amsterdam in den woningnood voorziet', in: Nieuwe Rotterdamsche Courant, 21-5-1918, Ochtendeditie.

Links

1. http://www.zoekplaatjes.nl/index_home.html?http&&&www.zoekplaatjes.nl/8A.html

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Ik heb de vele stichtelijke teksten en de zandstenen reliëfs van de vogels altijd fascinerend gevonden.

Ingezonden door: Eric Kurpershoek (Rochdale)

Eric Kurpershoek (Rochdale)

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.