Introductie

Markant pand op een druk punt in hartje Den Helder, met vooral fraaie gevellampen die we aan W.C. brouwer kunnen toeschrijven.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Middenweg 159, Den Helder
Adres(sen) Middenweg 159 E
Postcode(s) 1782 BD
Plaats (provincie) Den Helder (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels uitgebreid of vernieuwd (nieuwbouw)
Oorspronkelijke opdrachtgever Gemeente Den Helder
Oorspronkelijke functie Gebouw voor beroepsopleidingen
Betrokken architect(en) Dirk Saal
Andere betrokken kunstenaars Willem Brouwer
Aanvang en oplevering 1922
Huidige eigenaar Woonstichting Den Helder
Huidige functie Bedrijfsgebouw
Soort monument
Monumentnummer

Achtergrond

Een Vakschool voor Meisjes in Den Helder was in 1916 ondergebracht in een gebouw aan de Hoofdgracht 18. In 1921 kreeg de school toestemming om een nieuw onderkomen te bouwen. Het nieuwe gebouw, op de hoek waar de Javastraat en de Middenweg samenkomen in De Vijfsprong, werd op 21 november 1923 officieel in gebruik genomen. Hier werd lesgegeven in “koken, costuumnaaien, handarbeid, waschbehandeling, voedingsleer en gezondheidsleer opdat het bekwame huisvrouwen konden worden”. In 1967 kreeg het gebouw de naam ‘De Vijfsprong’.

Exterieur

Het L-vormige pand heeft drie bouwlagen en wordt gedomineerd door een fors mansarde dak. De stijl is een sobere variant van de Amsterdamse School. Dit zien we bijvoorbeeld terug in de grote hoeveelheid laddervensters, maar vooral bij de entree. Hier treffen we gevarieerd metselwerk aan, maar het meest in het oog springend zijn de twee langwerpige, hoogstwaarschijnlijk terracotta gevellantaarns. Hierin is glas in lood verwerkt en glaasjes die wat lijken op flessenbodems. De oorspronkelijke, sierlijke brievenbus (nu dichtgemaakt) is van hetzelfde materiaal.

In een commentaar bij een artikel over de Zeevaartschool in Den Helder meldde onderzoeker Erik Koopman al dat dit toegeschreven kan worden aan Willem Brouwer. Zijn achterkleinzoon Thijs Hemmes wees mij op de Gijselaarsbank in Leiden van Brouwer uit 1920, waarvan de lampen gelijkenis tonen met deze gevellantaarns.

De regenpijpen liepen oorspronkelijk door de aardewerken ornamenten die een geheel met de gevellantaarns vormen. Dat er door de eisen van de tijd dikkere regenpijpen nodig zijn valt te begrijpen, dat hierbij subtiele gevelelementen bruut omzeild (zie bijvoorbeeld de Uithoornstraat in Amsterdam) dan wel - zoals hier – vernield worden is onbegrijpelijk.

Op de fraaie archieffoto zien we verder dat op de hoek van de Javastraat een pilaar stond. Is op de top hiervan een ornament te zien? In mooie gevelletters stond ‘vakschool voor meisjes’ boven de ingang. De driehoekige erker hier pal boven had een vlaggenmast.

Recente ontwikkelingen

Tegen het oorspronkelijke schoolgebouw is aan de zijde van de Middenweg nieuwbouw aangebouwd. Het tijdschrift Levend Verleden meldt in een nummer uit 2006: “Woonstichting Den Helder neemt haar nieuwe hoofdkantoor De Vijfsprong officieel in gebruik. Daartoe onthult Ben Mooiman een metershoge plaquette aan de Javastraat. Mooiman is voorzitter van de raad van commissarissen van de corporatie. De gedenksteen toont een verticale tijdbalk die de belangrijkste data weergeeft van de ruim zeventigjarige geschiedenis van de vroegere vakschool voor meisjes.“ Ik ben deze gevelsteen niet tegengekomen.

Links

1. http://www.dbnl.org/tekst/sten009monu11_01/sten009monu11_01_0052.php
2. http://stadshersteldenhelder.nl/objecten/willemsoord/zeevaartschool/
3. http://www.rodi.nl/widgets/1457-den-helder/nieuws/1421425-nostalgia
4. http://tijdschriften.archiefalkmaar.nl/issue/LV/2006-06-01/edition/0/page/34

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Ik had eerder een foto van de gevelonrnamenten gezien, dus dit gebouw stond op mij lijstje toen ik Den Helder bezocht.

Ingezonden door: Marcel Westhoff

Marcel Westhoff

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.