Introductie

De achterkant van 'De Wolkenkrabber'.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Merwedeplein-Jekerstraat-Biesboschstraat-Roerstraat
Adres(sen) Biesboschstraat 8-40, Jekerstraat 1-19, Roerstraat 4-22, Merwedeplein 54-62 en 53-61
Postcode(s) 1078 MS
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / winkels
Betrokken architect(en) Joan van der Meij
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1928 - 1929
Huidige eigenaar Meerdere particuliere eigenaren
Huidige functie Gemengde bestemming: woningen en winkels/bedrijfsruimtes
Soort monument Gemeentelijk monument
Monumentnummer

Achtergrond

Opvallend binnen Plan Zuid is, dat niet alleen de hoofdassen op monumentale wijze zijn vormgegeven, maar ook de secundaire straten. Op het Merwedeplein komen drie secundaire straten bij een driehoekig plein, dat wordt gedomineerd door de achterzijde van de 'Wolkenkrabber' van J.F. Staal. Van de bouwblokken aan deze straten ontwierp Van der Meij de koppen. Deze lopen taps toe en zijn aan de pleinzijde een verdieping lager dan in de straten, omdat aan deze kant de binnenterreinen op hun smalst zijn. Wat betreft de stedenbouwkundige situatie krijgen deze blokken dan ook de waardering Zone A, terwijl de architectuur van Van der Meij in orde 2 is ondergebracht.

Exterieur

De door Van der Meij ontworpen koppen zijn gerelateerd aan de grotere schaal van het plein: erkers, balkons, uitbouwen en kappen bepalen de bouwmassa. De wanden aan het plein zijn als één symmetrisch geheel opgevat en staan in een stompe hoek ten opzichte van elkaar. De details op het kleinschalige niveau van de woning zijn kenmerkend voor Van der Meij en voor de Amsterdamse School, zoals de karakteristieke kozijnen met de uitstekende bovenlichten en de terug liggende onderramen, de gestapelde blokken rond de trappenhuizen en de diepe voegen. Deze elementen zijn aan alle gevels in alle drie de betrokken straten terug te vinden. De gevels zijn gelijk maar in de loop van de jaren zijn wel wat verschillen ontstaan.

Naar verluidt hebben de diepe voegen nogal wat vochtproblemen veroorzaakt, die door elke eigenaar op eigen wijze zijn opgelost, wat gevolgen had voor het gevelaanzicht. Ook zien we dat niet alle bewoners het eens zijn over de kleur van het beton van de portieken, waardoor dit verschillende kleuren grijs en wit krijgt. Zeer kenmerkend voor dit blok en vaak afgebeeld in boeken over de Amsterdamse School zijn natuurlijk de fantasierijke, smeedijzeren ornamenten op de daken.

Interieur

In sommige bovenramen van de begane grond en in voordeuren is nog oorspronkelijk glas in lood te vinden.

Recente ontwikkelingen

De blokken zijn duidelijk in handen van meerdere eigenaren en er worden heel vaak appartementen gerenoveerd, maar gelukkig lukt het vrij goed om de eenheid van de gevels te handhaven. Wat helpt bij renovatie is, dat de oranjerode metselsteen nog steeds wordt gefabriceerd. De panden zijn aangewezen als gemeentelijk monument.

Gebruikte bronnen

1. G. Bolhuis, Atlas Gordel ’20-‘40 (Amsterdam 2004).
2. Gemeentelijk Monumenten Project 2008-2014, Gemeente Amsterdam, Stadsdeel Zuid, 2014.

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

De speciale kozijnen, de oranjerode baksteen en de diepe voegen maken de gevels vooral bij zonlicht vanaf de zijkant bijzonder spannend om te zien.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad en in het boek Publieke Werken - Hoeksteen van de Amsterdamse School.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.