Introductie

Ook in Winsum heeft de Groningse variant van de Amsterdamse School school gemaakt.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Kloosterstraat 4, Winsum
Adres(sen) Kloosterstraat 4
Postcode(s) 9951 CE
Plaats (provincie) Winsum (Groningen)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Particuliere opdrachtgever
Oorspronkelijke functie Villa of geschakelde villawoning
Betrokken architect(en) J.A. van der Laan
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1934
Huidige eigenaar Particuliere eigenaar
Huidige functie Villa of geschakelde villawoning
Soort monument Geen beschermde status
Monumentnummer

Achtergrond

De Kloosterstraat in Winsum is een straat in een uitbreidingswijk uit begin dertiger jaren, op een steenworp afstand van het centrum van het dorp. Vele huizen hebben één of meerdere stijlkenmerken van de Amsterdamse School, meer in het bijzonder de Groninger variant daarvan. De Leidse architect Johannes Antonius (Jan) van der Laan ontwierp dit pand in opdracht van Harm Postema, kantoorbediende. De naam van de architect is onder meer ontleend aan Pronkjuwelen van baksteen. De eerdere uitgave Versteende Welvaart vermeldde nog een N. van der Laan, afkomstig uit Eindhoven of Den Bosch als architect. Blijkbaar is deze informatie inmiddels gecorrigeerd. De verwarring met Nico van der Laan is niet zo vreemd, aangezien Jan van der Laan de broer was van Nico en (Dom) Hans van der Laan, ook architecten en grondleggers van de Bossche School. Als we naar het oeuvre van Jan van der Laan kijken, is dit huis in Winsum een bijzondere en eenmalige schepping. Van der Laan werd namelijk bekend met omvangrijke ontwerpen, zoals V&D in Leiden, het Groot Ziekengasthuis in Den Bosch en diverse filialen van C&A.

Exterieur

Van de fraaie huizen uit deze periode in Winsum is dit misschien wel het meest opvallende. Vanwege zijn gele, blauwe en rode accenten in combinatie met merendeels rode baksteen, verschillende metselverbanden en de karakteristieke vorm, werd het pand in de volksmond 'Klein Berlage' genoemd. Het had misschien ook 'Klein Reitsma' genoemd kunnen worden, naar de kleurrijke villa die Egbert Reitsma aan de Stationsweg in Winsum bouwde.

Gebruikte bronnen

1. Anja Reenders, Versteende Welvaart. Amsterdamse School op het Groninger Hoogeland (Uitgeverij Noordboek 2007).
2. Norma van der Horst, Pronkjuwelen van baksteen. Amsterdamse School in Groningen (Uitgeverij boekwerk & partners 2017).

Links

1. https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_van_der_Laan
2. https://amsterdamse-school.nl/themas/online-bronnen/monumenten-gemeente-winsum/

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Er stonden nog geen gebouwen uit Winsum op de website. Dit kleurrijke pand leek mij een uitstekende kandidaat om de rij te openen.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

geplaatst door Harco vM op 9 december 2018 om 20:56:

Ik vermoed dat opdrachtgever en architect hier met elkaar zijn verward. Het bestand met gebouwen in Winsum elders op de site noemt namelijk Harm Postema als architect/bouwmeester, terwijl kantoorbediende J. van der Laan wordt genoemd als bewoner/aanvrager. Dit strookt met archiefstukken m.b.t. bouw- en sloopvergunningen van de gemeente Winsum. Hierin wordt J. van der Laan als aanvrager genoemd van een vergunning m.b.t. "burgerbehuizing bouwen."

Nou zou het kunnen dat de architect deze vergunning aanvraagt, maar door de jaren heen zijn er meerdere Van der Laans geweest die op hetzelfde adres vergunningen aanvroegen (waaronder zijn weduwe) waardoor het aannemelijk is dat Van der Laan de bewoner was. Ik vond dit pand altijd al een vreemde eend in de bijt in het oeuvre van J.A. van der Laan. Daarmee zou dit mysterie ook eindelijk zijn afgedaan.

De aanvullende stukken zijn hier te vinden: https://gemeentewinkel.winsum.nl/Documenten/Winsum-ArchInv1932-19893_.pdf

Overigens noemt de BAG 1930 als bouwjaar. De bouwvergunning is aangevraagd op 04-12-1933 waardoor het mij aannemelijk lijkt dat het in 1934 is gerealiseerd. Ik heb dan ook een wijzigingsverzoek ingediend bij de BAG. Mocht de gemeente 1934 als bouwjaar accepteren, zal ik het hier ook aanpassen.

geplaatst door Harco vM op 11 december 2018 om 07:09:

Gemeente Winsum heeft de wijziging geaccepteerd. Bouwjaar hier ook aangepast.

geplaatst door Harco vM op 7 mei 2019 om 14:35:

Kwam het volgende tegen op onderstaande link (artikel van 25-04-2018):

14.15 en 15.15 uur, Kloosterstraat 4 (woonhuis 1934): Huidige bewoner Egbert Kruidhof vertelt over de vroegere bewoner, gezinshoofd, vader van twee zonen, boekhouder en verzetsstrijder Jan van der Laan, die vanwege zijn illegale activiteiten op 16 februari 1945 wordt gearresteerd. Op 18 april overlijdt hij in Sandbostel, een dependance van concentratiekamp Neuengamme.

https://noorderkrant.nl/artikel/613576/open-joodse-huizen-huizen-van-verzet-in-winsum.html

We kunnen nu dus wel vrijwel met zekerheid zeggen dat Jan van der Laan de opdrachtgever was en dat dit in Versteende Welvaart op de een of andere manier is verwisseld met architect J.A. van der Laan. Nu nog maar eens achterhalen wie die Harm Postema was.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.