Introductie

Aan de Prinsengracht staat een lagere school die is ontworpen door Kruyswijk, met beeldhouwwerk van Theo van Reijn.

Specificaties

Officiële of officieuze naam J.J. van Noortschool (vm), Amsterdam
Adres(sen) Prinsengracht 400-406 400
Postcode(s) 1016 JB
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Ned. Hervormde Gemeente
Oorspronkelijke functie Lagere School
Betrokken architect(en) Cornelis Kruyswijk
Andere betrokken kunstenaars Theo van Reijn
Aanvang en oplevering 1924 - 1925
Huidige eigenaar
Huidige functie Hoger Onderwijsgebouw
Soort monument Gemeentelijk monument
Monumentnummer

Achtergrond

Dit is de derde school van de hand van Kruyswijk in Amsterdam, gebouwd als J.J. van Noortschool, een Ned. Hervormde school voor gewoon en uitgebreid lager onderwijs. Er waren 7 lokalen voor het gewoon l.o. en 3 voor het (m.)u.l.o., alsmede een gymnastieklokaal, berekend op maximaal 426 leerlingen.

Van Noort (1854-1922) was een populaire Nederlands-Hervormde predikant te Amsterdam. Hij was ook voorzitter van de Christelijke Burgerschool der Ned. Hervormde Gemeente, de voorloper van de school die in 1925 gebouwd zou worden en die na zijn dood zijn naam zou dragen.

Op 15 november 1923 richtte de Commissie tot bestuur der scholen van de Ned. Hervormde Gemeente een aanvraag tot de Gemeenteraad voor de bouw van een nieuwe school ter vervanging van het bestaande pand, dat als "geheel ongeschikt" werd betiteld. De kosten voor het nieuwe pand werden geraamd op 110.000 gulden. In 1924 werd het oude gebouw gesloopt, de bouwwerkzaamheden begonnen en op zaterdag 3 oktober 1925 kon het nieuwe gebouw geopend worden.

Exterieur

Dit gebouw staat op een zeer mooie plaats aan de Prinsengracht, namelijk in een kromming tussen de Leidsegracht en de Passeedersgracht. Het is vooral vanaf de brug over de Prinsengracht bij de Leidsegracht een gebouw dat je niet kan missen, ook al omdat dit Amsterdamse School gebouw opvalt tussen de overige gevels, die over het algemeen van eerder datum zijn.Dit komt vooral door het materiaal (van oorsprong gele baksteen, tegenwoordig nogal bruin) en de detaillering. Toch voegt het zich, zoals Van Beekum opmerkt, naadloos in de grachtenwand, "dit in tegenspraak met de wel vaker geuite veronderstelling dat Amsterdamse School architectuur zich weinig aan de historische omgeving gelegen zou laten liggen". (Van Beekum, blz 27).

We zien heel veel Amsterdamse School details: het metselwerk met rondingen afgewisseld door rechte lijnen, de diepliggende voegen die sterk bijdragen tot de plastiek van de gevel, de granieten bekleding van de begane grond waarin diepe horizontale lijnen zijn aangebracht, het kunstige smeedwerk met de naam van de school boven de entree (tegenwoordig mist één van de twee J's) en de vlaggenmast daarboven, de zeer gedetailleerde kozijnen (waarin zeer bescheiden glas in lood), het cilindervormige centrum van de gevel, evenals het platte einde van de gevel. Opvallend zijn natuurlijk de twee zeer plastische koppen links en rechts van de ingang, van de hand van Theo van Reijn. De ene kop heeft de ogen dicht, de andere heeft ze open. Door onderwijs worden ogen en geest geopend, is de boodschap. Aan de uiteinden zien we nog twee werkjes van Van Reijn, beide tonen (in spiegelbeeld) een vogel die opvliegt naar de zon. Een soortgelijk beeldhouwwerkje vinden we aan de P. Oosterleeschool, maar daar gaat het om een eend die naar de zon vliegt.

Interieur

Boven de ingang bevindt zich een halfrond glas in lood venster met blank glas. Binnen is het gebouw uiterst sober. In tegenstelling tot andere scholen van Kruyswijk is er geen sprake van een spectaculair trappenhuis. De trap bevindt zich in het midden van het gebouw. Het enige opvallende element wordt gevormd door de vloertegels in de gang, die als een tapijt zijn gelegd. De tegels langs de wanden van de trap en de leuningen zijn niet meer origineel.

Recente ontwikkelingen

In 1965 verhuisde de lagere school naar de Koningin Emmaschool op de Passeerdersgracht. Daarna was het gebouw onder meer een christelijke MAVO en een dependance van het Barlaeusgymnasium. In 2006 werd het betrokken door de Stylingacademie Artemis, een HBO opleiding, nog altijd de gebruiker van het gebouw. Het gebouw ziet er goed onderhouden uit maar de baksteen is sterk vervuild en er ontbreekt al jaren een letter aan de naam. Op YouTube is een leuk filmpje te zien over de geschiedenis van de school. Een deel van de informatie in dit artikel is aan dat filmpje ontleend.

Gebruikte bronnen

1. R. van Beekum, Cornelis Kruyswijk. Amsterdamse School architect (Bussum, 2006).

Links

1. https://www.youtube.com/watch?v=ca7uGZw9TM8
2. http://020apps.nl/1850-1940/Prinsengracht/400-406

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Een zeer mooi gebouw van Krusywijk, Amsterdamse School in volle glorie en dat midden in het centrum.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad en in het boek Publieke Werken - Hoeksteen van de Amsterdamse School.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.