Introductie

De toestand van dit ooit markante hoekpand wordt er - op z'n zachtst gezegd - niet beter op...

Specificaties

Officiële of officieuze naam Hoekpand, Appingedam
Adres(sen) Stationsstraat 10
Postcode(s) 9901 BM
Plaats (provincie) Appingedam (Groningen)
Land Nederland
Huidige staat Deels uitgebreid of vernieuwd (nieuwbouw)
Oorspronkelijke opdrachtgever
Oorspronkelijke functie Winkel met bovenwoning
Betrokken architect(en) Evert Rozema
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1928
Huidige eigenaar
Huidige functie Woningen overig
Soort monument
Monumentnummer

Achtergrond

Volgens Pronkjuwelen van Baksteen is dit pand op de hoek van de Stationsstraat en het Gedempte Kattendiep in 1920 ontworpen door Evert Rozema. Het jaartal wordt bevestigd door het kadaster. Uit een advertentie van aanbesteding dd 18 mei 1928 blijkt dat Rozema in 1928 opdracht kreeg een woonhuis aan de Stationsstraat te verbouwen tot winkelbehuizing. Het is aannemelijk dat de bouw van het pand in 1920 niet in handen was van Rozema, aangezien deze zich pas in 1923 in Appingedam vestigde. De verbouwing vond plaats in opdracht van F. Staal te ’t Zand. Het pand werd bedrijfsruimte voor zijn zoon (?), de kleermaker Th.W. Staal. Uit latere advertenties blijkt dat Th.W. Staal gevestigd was op Stationsstraat 10. Staal woonde hier tot zijn dood in 1957, zijn weduwe E.F. Miedema tot haar dood in 1969. In de jaren zeventig zat hier de naaimachinewinkel Groothoff, die waarschijnlijk rond 1981 is gesloten.

Inmiddels heeft het pand alleen een woonfunctie. Lange tijd was de danig aangetaste gevel wit geschilderd en zo werd het ook vereeuwigd op Wendingen en in Pronkjuwelen van Baksteen. In 2019 of 2020 is het pand donkergrijs geschilderd. De ingang ligt tegenwoordig aan het Gedempte Kattendiep. Een ouder en lager deel links lijkt tot de woning te behoren.

Exterieur

In de Stationsstraat staan meerdere panden die tot de Groninger variant van de Amsterdamse School gerekend mogen worden. De meeste zijn in matige tot redelijke staat; dit object is echter zeer aangetast. Het getuigt van een kubistische opvatting van het expressionisme. Op de hoek was ooit een vlaggenmast aangebracht. De verbrokkelde grindbetonnen schijven van de basis en de houder staken tot voor kort nog uit de gevel. Bij de jongste renovatie zijn deze plaatjes weggehakt, maar het is nog wel zichtbaar waar zij hebben gezeten. De gevel is bepleisterd met een golfmotief, onduidelijk is of de bepleistering oorspronkelijk is.

Toen de naaimachinewinkel nog in het pand zat, bedekten houten platen met de aanduiding van de winkel de veertien nissen in de gevel (zes in de voorgevel en acht in de zijgevel). Deze waren vermoedelijk oorspronkelijk van glas (glas-in-lood?) voorzien. Bij het weghalen van de naamplaten zijn vermoedelijk de veertien langwerpige gietijzeren ornamenten weer tevoorschijn gekomen die vandaag de dag de gevel sieren. Het is echter ook niet ondenkbaar dat de ornamenten in een later stadium zijn toegevoegd. De etalage in de zijgevel is vervangen door een toegangsdeur met zijraam en het langwerpige kozijn op de eerste etage van de zijgevel is sterk gewijzigd. Aan de Stationsstraat is de ingang met etalage weggehaald.

Gebruikte bronnen

1. Norma van der Horst, Pronkjuwelen van Baksteen. Amsterdamse School in Groningen (boekwerk & partners 2017).

Links

1. http://appingedam.kadasterdata.nl/stationsstraat/10

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Richard Keijzer 2014: Dit pand valt op vanwege de bepleistering en de kleine ornamentjes, die mogelijk in een later stadium zijn toegevoegd.

Gert-Jan Lobbes 2020: bij mijn bezoek aan Appingedam in mei 2020 zag ik dat het pand nog verder is vereenvoudigd en dat de betonnen plaatjes zijn weggehakt. Ook blijkt de bepleistering nu grijs gesausd te zijn. Ik heb foto’s van de huidige situatie toegevoegd.

Ingezonden door: Richard Keijzer

Richard Keijzer De decaan op de HBS deed een beroepskeuzetest en ik kreeg de uitslag architect of ingenieur. Het is de laatste geworden, maar de belangstelling voor architectuur is gebleven. Later kwam typografie daar bij, met een zeer sterk accent op de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw. Fonts uit die tijd waren er eigenlijk niet (behalve het volledig uitgemolken Broadway) dus ben ik zelf maar wat gaan knutselen. Zie: http://fontenwerkplaats.blogspot.nl/

Reacties

geplaatst door Rieks Witte op 28 november 2014 om 13:44:

Mij lijkt het een mislukte poging tot renovatie. De versieringen in de gevel zijn Fremdkörper geworden. Veel moois is, mogelijk met goede bedoelingen, door onwetendheid verloren gegaan. Vaker echter speelt regelrechte onverschilligheid een rol. Toch gaat het ook wel eens goed: zie het Wendingen- item "Schakelstation in Apeldoorn" van architect Hendrik Fels. Of een regelrechte klassieker: De Papaverhof van Jan Wils, in den Haag (niet op onze site).

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.