Introductie

Illustratief gebouw voor het Amsterdamse Schoolverleden van de uitgesproken modernisten Duiker en Bijvoet uit 1918. Zeer bijzonder!

Specificaties

Officiële of officieuze naam Het Karenhuis, Alkmaar
Adres(sen) Krelagestraat 1-77
Postcode(s) 1815 VJ
Plaats (provincie) Alkmaar (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerestaureerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Vereniging voor Volkshuisvesting Alkmaar
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / appartementen
Betrokken architect(en) Jan Duiker en Bernard Bijvoet
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1918 - 1920
Huidige eigenaar woningcorporatie Van Alckmaer
Huidige functie Ouderenwoningen
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 524912

Achtergrond

De Vereniging Volkshuisvesting schreef een prijsvraag uit voor een woonvorm naar het idee van de Deense Karen Petersen, waarbij ouderen onder één dak zelfstandig konden wonen. Het huis dankt zijn naam aan deze Petersen. De prijsvraag werd gewonnen door het net begonnen bureau van Duiker en Bijvoet, waarmee de eerste opdracht werd binnengesleept. Duiker en Bijvoet werden later belangrijke representanten van het nieuwe bouwen. Hun Sanatorium Zonnestraal wordt alom als een iconisch hoogtepunt van de Nederlandse architectuur gezien.

De 34 één- en tweekamerwoningen werden gegroepeerd langs brede gangen. Het sanitair en de keukens werden per drie woningen gedeeld. De kasten en het opklapmeubilair werden eveneens door Duiker en Bijvoet ontworpen. In 1975 werd het gebouw drastisch verbouwd, waarbij het gebouw in feite werd ontzield. In 2005 volgde een grondige restauratie en aanpassing aan hedendaagse woonbehoeften. Thans vinden zelfstandig wonende ouderen er onderdak, maar ook mensen die daarbij begeleiding nodig hebben.

Exterieur

Het gebouw ligt in een vooroorlogse woonwijk, net buiten de singels rond de oude historische stadskern. Het bestaat uit een lange vleugel aan de Krelagestraat, met daarachter vier daarop geplaatste dwarsvleugels, die op hun beurt drie binnentuinen omsluiten. De tuinen zijn gelegen aan de Leeghwaterstraat.

Voor het metselwerk, in Vlaams verband, is gebruik gemaakt van een goedkope partij bakstenen; de plinten zijn van gesinterde steen. Vooral van de centrale ingangspartij met houten lampen en op het daarboven gelegen dak waar een klok is aangebracht, is enige frivoliteit van de Amsterdamse School af te lezen. Ook de roedeverdeling van de ramen en het hoogst opmerkelijke kleurgebruik wijzen daarop. Overigens: dit moet een van de eerste gebouwen in Nederland zijn geweest waarbij spouwmuren werden toegepast!

Interieur

Bij de restauratie in 2005 werd het oude kleurenschema terug gebracht. Met name in de twee trappenhuizen komt dat schema goed tot uitdrukking.

Links

1. https://cultureelerfgoed.nl/monumenten/524912
2. https://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/zoeken?trefwoord=karenhuizen&category=all
3. https://www.vanalckmaer.nl/

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Ik vond dit gebouw, zoekende naar informatie over Bernard Bijvoet. Ooit -hij was toen al tachtig- een werkgever van me. Ik herinner me hem als een gastvrije persoonlijkheid, zeer muzikaal bovendien, en met een royale hand van schenken...

Ik vind het Karenhuis zeer interessant omdat het illustratief is voor het Amsterdamse Schoolverleden van uitgesproken modernisten. Belangrijk is ook het zoeken naar nieuwe woonvormen waar dit gebouw uitdrukking aan wilde geven. Een sober, maar overtuigend Amsterdamse Schoolgebouw waarin de overgang naar zakelijker idioom al zichtbaar is.

Ingezonden door: Rieks Witte

Rieks Witte Als klein jongetje bezocht ik de Heinzeschool in Amsterdam. Dat schooltje stond naast een blokje woningen van Piet Kramer. Het onderwijs daar was niet zo aan me besteed en ik ging naar een andere lagere school, in de Cornelis Dirkz,straat. Ook deze school stond in een omgeving die rijk is aan architectuur van de Amsterdamse School. Misschien is in die jonge jaren de kiem ontstaan voor mijn liefde voor die bijzondere vormentaal van deze beweging. Hoewel ik eigenlijk veel meer verwantschap voel met de "De Stijl"-stroming, ben ik mijn zwak voor die ietwat naïeve Amsterdamse School nooit kwijtgeraakt. Ik heb een groot respect voor het idelalisme van de voormannen van de A.S.. Ook de liefde en toewijding die spreekt uit het grote vakmanschap van de timmerlieden, metselaars en meubelmakers blijft mij aanspreken.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.