Introductie

Nog een pand waarbij die bij de reactie meteen de vraag opwierp: is dit nog Amsterdamse School? We horen graag wat anderen hiervan denken.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Herengracht 613, Amsterdam
Adres(sen) Herengracht 613
Postcode(s) 1017 CE
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever N.V. Leonora
Oorspronkelijke functie Kantoorgebouw
Betrokken architect(en) Hijman de Jong, Arend Jan Westerman
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1922 - 1923
Huidige eigenaar Particuliere eigenaar
Huidige functie Kantoorgebouw
Soort monument
Monumentnummer

Achtergrond

Sinds het graven van het deel van de Herengracht vlakbij de Amstel (rond 1670) stond op deze plaats een statig koopmanshuis van ruim 6 meter breed voorzien van een ingezwenkte halsgevel met festoenen op de zijkanten. Om het vlieringkozijn liep een guirlande. Rechts bevond zich de ingang en een trap daarnaar toe. Het pand vormde een geheel met nummers 607-613. 607 en 613 waren elkaars pendanten; het dubbele herenhuis onder één dak 609-611 was het middendeel. De huizen waren in 1670 gebouwd voor David ter Haar.

In 1923 werd het evenwicht van deze groep huizen verbroken door de bouw van een grachtenpand in verstrakte Amsterdamse School stijl op nummer 613. Bij dit punt aangekomen lopen de bronnen uiteen. De site www.amsterdamsegrachtenhuizen.info meldt dat de N.V. Leonora het voor H.L. de Jong tot kantoor laat vernieuwen met een moderne gevel met een rechte kroonlijst en een platte stoep. 020apps meldt echter: "Dit kantoorpand met bovenwoning een van de eerste projecten die Westerman als zelfstandig architect uitvoerde."

Tot de eerste gebruikers behoorde de firma Velleman en Tas, importeurs van zuidvruchten en koloniale waren. Ook de Nederlandsche Handelsbank was hier gevestigd. Bankdirecteur D.H. Benjamins was ook actief als makelaar en projectontwikkelaar. Sinds 1945 is dit het kantoor van uitgeverij G.A. van Oorschot.

Exterieur

Het is interessant om te zien hoe voorzichtig de Amsterdamse School hier wordt vertaald naar de grachtengordel. De Klerk leefde nog en de Amsterdamse School was nog springlevend, maar hier durfde de architecten niet ver te gaan. Toch is de bakstenen gevel herkenbaar als twintiger jaren onder invloed van de Amsterdamse School. Het gebouw refereert niet aan Berlage, art nouveau of art deco. Maar voor Amsterdamse School is de regelmatig opgebouwde gevel in wezen te verstrakt. Opvallend zijn de spaarzame geometrische versieringen zowel op de begane grond als op de vierde verdieping (doet denken aan Franswa), het smeedijzer dat is gebruikt op de voordeur en in het hekwerk dat het pand van de straat scheidt, de roedeverdeling van de ramen.

Interieur

Hoewel ik niet binnen ben geweest laten foto's zien dat ook de hal en het trappenhuis in verstrakte 20-er jaren stijl zijn vormgegeven. Volgens opgave van de huidige gebruiker is het trappenhuis zeer vervallen en wordt het daarom binnenkort gerenoveerd.

Links

1. http://www.amsterdamsegrachtenhuizen.info/grachten/hgo/hgo7/hg31613/?tx_sbtab_pi1%5Btab%5D=0
2. http://beeldbank.amsterdam.nl/beeldbank/weergave/record/?id=010107000470
3. http://020apps.nl/1850-1940/Herengracht/613

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Bij het langsrijden viel mijn oog op de versieringen van de gevel. Ik dacht dat we met een pand van Franswa van doen hadden. Dit bleek niet het geval. Toen ik het nazocht kwam ik op zowel De Jong als Westerman uit. Intrigerend. Ik zie het als een vertaling van de klassieke 18e eeuwse grachtengevel richting Amsterdamse School. Maar voor discussie vatbaar.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

geplaatst door Ronald Klip op 5 september 2016 om 16:50:

Westerman wordt als architect vermeld in "Het gemeentelijk monumentenproject Amsterdam-Centrum", bMA / Uitg.Lubberhuizen 2007.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.