Introductie

De Goede Herderkerk in Bedum is een voorbeeld van de late Amsterdamse School waar ook veel strakkere elementen in te vinden zijn die doen denken aan de Delftse School. Ook het interieur van deze kerk wordt op Wendingen beschreven.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Goede Herderkerk (Noorderkerk), Bedum - exterieur
Adres(sen) Schultingastraat 1 1
Postcode(s) 9781 GA
Plaats (provincie) Bedum (Groningen)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerestaureerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Gereformeerde kerk
Oorspronkelijke functie Kerk
Betrokken architect(en) Egbert Reitsma, Albert Wiersema
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1937 - 1938
Huidige eigenaar Stichting Groninger Kerken
Huidige functie Recreatiegebouw overig
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 510684

Achtergrond

De Goede Herderkerk (ook wel Noorderkerk) is een gereformeerde kerk in Bedum. De kerk werd gebouwd tussen 1937 en 1938 en bezit zowel kenmerken van de Amsterdamse School als de veel strakkere en historisender Delftse School. Ontwerpend architect was Egbert Reitsma en uitvoerend architect Albert Wiersema.

Exterieur

De kerk vormt het middelpunt van de wijk in Bedum die in de jaren 20 en 30 werd aangelegd, Nieuw-Bedum genaamd. De wijk bestaat veelal uit vrijstaande huizen waaraan menig Amsterdamse School detail te vinden is en is daarom een bezoek waard. Drie straten lopen naar de kerk toe.

Na de zeer expressionistische kerkgebouwen met gedurfde plattegronden in onder meer Weesp, Andijk en het nabije Appingedam, keerde Reitsma hier terug naar de vorm van het Griekse kruis met op de zuidoostelijke hoek een toren, aan de zuidkant een aanbouw voor het catechisatielokaal en aan de zuidwestzijde een aanbouw voor de kerkeraadskamer. Het geheel wordt overdekt door verschillende pannendaken. Rondom is in donkere baksteen een plint aangegeven, waarboven het muurwerk in een lichtere steensoort overgaat. Voor beide kleurgradaties is een gesinterde baksteen gekozen, maar de vervormde mondsteen die we bij eerdere kerken aantroffen bleef hier achterwege. Op een kepermotief na dat de torenbekroning versiert, zijn ook geen bijzondere metselpatronen toegepast.

In de gevel is in steen de bijbeltekst "Vrede door het bloed zijns kruises" te lezen. De aanwezigheid van een dergelijk citaat is een voorbode van de vele bijbelcitaten die binnen in de glas in lood ramen zijn opgenomen.

Interieur

Het interieur is opvallend gaaf bewaard gebleven. Hier wordt in een aparte bijdrage op ingegaan.

Recente ontwikkelingen

In 1976 vonden er enkele verbouwingen van de bijruimten aan de westgevel plaats. In 2003 werd de kerk verbouwd en in de originele kleuren hersteld. Het orgel is recent gerestaureerd. Vanaf december 2010 is de kerk voor de erediensten gesloten. Alleen bij een dienst waarin het H. Avondmaal werd bediend werd de kerk nog 5 keer per jaar gebruikt. In 2014 besloot de gemeentevergadering van de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt van Bedum om de kerk over te dragen aan de Stichting Groninger Kerken. Het voorstel had een lange voorgeschiedenis. Door teruglopend aantal kerkleden en daardoor teruglopend financiële inkomsten moesten er maatregelen genomen worden. Het plaatselijk bestuur wil het kerkgebouw in de toekomst gaan gebruiken voor diverse (inter)culturele activiteiten. Men denkt daarbij aan (orgel)concerten, lezingen en exposities, maar ook rondleidingen en lezingen over de Amsterdamse school.

Sinds 1998 heeft het gebouw de status rijksmonument. Dit heeft te maken met het volgende:

a. Het is een voorbeeld van gereformeerde kerkbouw uit de jaren dertig van de 20ste eeuw in de provincie Groningen.

b. Het is een representant van het vooroorlogse oeuvre van E. Reitsma.

c. De esthetische kwaliteit van het ontwerp is hoogwaardig.

d. Het materiaalgebruik en de ornamentiek zijn bijzonder.

e. de samenhang tussen in- en exterieur is bijzonder.

f. Zowel in- als exterieur bezitten een hoge mate van gaafheid.

g. De ligging in het gebied met bijzondere waarde Nieuw-Bedum is beeldbepalend.

Gebruikte bronnen

1. Kees van der Ploeg, Egbert Reitsma. Meester in baksteen (Uitgeverij Noordboek, 2014).

Links

1. https://www.groningerkerken.nl

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

De Amsterdamse School was in 1937 echt wel voorbij. Toch zijn er vele elementen die met de Amsterdamse School te maken hebben. Vandaar dat deze prachtige kerk van Reitsma niet mag ontbreken op deze website. Ik dank SOGK Goede Herderkerk Bedum voor de gelegenheid de kerk te bezoeken en te fotograferen op een schitterende dag in juli 2016.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad en in het boek Publieke Werken - Hoeksteen van de Amsterdamse School.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.