Specificaties

Officiële of officieuze naam Gereformeerde kerk (vm), Smedenstraat, Deventer
Adres(sen) Smedenstraat 102
Postcode(s) 7411 RH
Plaats (provincie) Deventer (Overijssel)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Gereformeerde kerk
Oorspronkelijke functie Kerk
Betrokken architect(en) Jacob van der Veen
Andere betrokken kunstenaars Atelier De Vonk (Schrier en de Ru)
Aanvang en oplevering 1935 - 1936
Huidige eigenaar Particuliere eigenaar
Huidige functie
Soort monument
Monumentnummer

Achtergrond

Deze gereformeerde kerk met expressionistische trekken is van de hand van architect Jacob van der Veen en staat in de Smedenstraat in Deventer. Zij verving een eerder kerkgebouw uit 1851. De kerk werd buiten gebruik gesteld in 1989 en was daarna in gebruik als winkel en weer later als inleverplaats voor overtollige goederen. Het gebouw staat nu al een paar jaar leeg en verloedert. Niemand weet wat er mee gaat gebeuren.

Exterieur

De kerk staat iets van de straat af, tussen twee zijgebouwen in, die deel uitmaken van het geheel. Opvallend is het hoge dak, kenmerkend voor Nederlandse expressionistische kerkgebouwen uit die tijd, en er is sprake van een kleine dakruiter. In de voorgevel bevindt zich een reusachtig glas in lood raam, dat uit drie hoge smalle delen bestaat. Het exterieur herinnert hooguit in de verte aan de Amsterdamse School. Er zijn veel van dit soort kerken in Nederland gebouwd, veel zijn helaas ook al weer verdwenen. Sommige hebben een nieuwe bestemming gevonden, bijvoorbeeld als woning.

Interieur

Het gebouw wordt op Wendingen beschreven niet zozeer vanwege de buitenkant, maar vanwege de glas in lood ramen. Deze zijn ontworpen door Schrier en De Ru. De twaalf ramen die in de zijmuren waren aangebracht sluiten nog helemaal aan op de Amsterdamse School stijl en herinneren ook aan de stijl van Richard Roland Holst. De ramen bevinden zich niet meer op de oorspronkelijke locatie. Na buitengebruikstelling van de kerk in de Smedenstraat zijn ze herplaatst in de als Gereformeerde Kerk gebouwde "Het Open Hof" uit 1970. Ze waren daar in rijen boven elkaar geplaatst in drie grote ramen van de kerk. Nadat ook deze kerk buiten gebruik werd gesteld, hebben de ramen een onderkomen gevonden in de Grote of Lebuïnuskerk in de binnenstad van Deventer. Daar zijn ze in een metalen frame ondergebracht en dienen zij als afsluiting van een kapel.

Het gaat om afbeeldingen van Bijbelse profeten, koningen en apostelen. We zien achtereenvolgens Mozes, David, Elia, Jesaja, Jeremia, Maleachi, Mattheus, Marcus, Petrus, Paulus, Lucas en Johannes. De namen staan onder de figuren vermeld in sierlijke letters. Het gaat om indrukwekkende, meestal bebaarde figuren in imposante weelderige gewaden. Alle ramen zijn origineel - op Lucas na, wat een kopie is van het oorspronkelijke, gestolen, raam.

In de voorgevel van de voormalige Gereformeerde kerk in de Smedenstraat bevindt zich nog altijd een reusachtig veelkleurig glas in lood raam, dat over drie ramen verdeeld is. Vermoedelijk is ook dit van de hand van Schrier en De Ru, maar de stijl is duidelijk moderner. Ik heb het alleen van buiten kunnen zien. Afgebeeld zijn bovenin een zon met aan de ene kant een maan en aan de andere kant de planeet Saturnus. Zonnestralen gaan schuin naar beneden naar vormen die op een boom en golven lijken. In hoofdletters staat er EX ILLO ET PER ILLUM ET IN ILLUM SUNT OMNIA.

Recente ontwikkelingen

Het gebouw staat al een aantal jaren leeg en oogt verloederd. Volgens omwonenden is de bestemming ongewis.

Gebruikte bronnen

1. P. Dekker e.a., Architectuur Deventer tijdens het Interbellum (Een uitgave van de Stichting Oud Deventer. Deventer, 2013).

Links

1. http://reliwiki.nl/index.php/Deventer,_Smedenstraat_104_-_Gereformeerde_Kerk
2. http://reliwiki.nl/index.php?title=Deventer,_Karel_de_Grotelaan_361_-_Open_Hof

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Ik ontdekte de ramen op een onverwachte plek. Amsterdamse School ramen in de gotische Lebuïnuskerk. Hoe kwamen zij daar terecht? In de Lebuïnuskerk staat jammer genoeg niets over de herkomst, maar door met vrijwilligers in de kerk te praten werd de herkomst mij enigszins duidelijk. De weg naar de kerk in de Smedenstraat had ik snel gevonden en aangezien de ramen in de Lebuïnuskerk gesigneerd zijn leidde dit spoor via internet naar de mij op dat moment onbekende Schrier en De Ru. Onder meer op Reliwiki en in de publicatie van de Stichting Oud Deventer vond ik nog wat informatie. Zo passen de puzzelstukjes in elkaar. Het is nu de vraag wat er met de kerk in de Smedenstraat gebeurt en of het reusachtige raam in de gevel van die kerk behouden kan blijven.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.