Introductie

Deze garage had lange tijd te lijden onder achterstallig onderhoud en later dreigde zelfs sloop. Onder druk van omwonenden en liefhebbers van het beeldbepalende pand is het inmiddels voorgedragen als monument.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Garage Zenith, Amstelveen
Adres(sen) Amsterdamseweg 484-488
Postcode(s) 1181 BW
Plaats (provincie) Amstelveen (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever
Oorspronkelijke functie Garage
Betrokken architect(en) Herman van der Bijl
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1924 - 1924
Huidige eigenaar onbekend
Huidige functie Bedrijfsgebouw
Soort monument Geen beschermde status
Monumentnummer

Achtergrond

Garage Zenith werd in 1924 gebouwd op de hoek Amsterdamseweg-Koen van Oosterwijklaan. In de Koen van Oosterwijklaan was aan de voorgevel een hoge en beeldbepalende stenen reclamezuil met de firmanaam. Deze is later afgebroken. Het oorspronkelijke grondplan is van Herman van der Bijl; de gebroeders Esther tekenden de uiteindelijke architectuur. In 1928 is een verdere achteruitbouw gekomen ontworpen en gebouwd door Herman van der Bijl. In 1937 werd de garage gekocht door familie Eshuis.

In de oorlogsjaren werd de garage geannexeerd door de Oberfeldwebel om als onderhoudsbasis te dienen voor auto’s en motoren. Op het eind van de oorlog - op 17 maart 1945 - pleegde de verzetsgroep Frans Oost een explosieve aanslag waardoor enkele personenauto’s , een autobus, een vrachtwagen en 7 motoren onklaar raakten. Vijf jaar na de oorlog werd de garage verhuurd aan de familie van Kleef die er lange tijd een Volkswagen-garage in had. Tegenwoordig is het een garage van onderhoudsbedrijf Kwik Fit.

Exterieur

Boven de de garage zijn twee etages met woningen, waarvan de bovenste woonlaag op de twee hoekpunten een loggia had. Op de noordelijke hoek is nog een originele loggia aanwezig, de andere is beglaasd. De dakkapel aan de voorkant is later toegevoegd. Aan de achterkant zijn twee kleine dakkapellen aanwezig, waarschijnlijk wel origineel.

Op de begane grond zijn in de vooruitspringende uitbouw twee toegangsdeuren voor de bovenwoningen. Deze deuren hebben karakteristieke ornamenten in expressieve kleuren. In de vooruitspringende uitbouw was in de dertiger jaren een winkel van Radio Koudijs aanwezig. Boven de uitbouw bevindt zich een ruim balkon. Alle niet-openslaande ramen waren als ladderramen uitgevoerd. Deze ladderramen zijn aan de voorgevel verdwenen, maar nog wel aanwezig in de achter- en zijgevels. Ook zijn veel ramen voorzien van glas-in-lood. Het dak is overkragend en heeft dakpannen; het dak van de garage die zich verder uitstrekt in de Koen van Oosterwijklaan is plat.

Door de ligging aan een drukke verbindingsweg met Amsterdam en de bijna on-Nederlandse vormgeving met wit gepleisterde muren met kozijnen in expressieve kleuren is het gebouw ook nu nog opvallend en beeldbepalend. Het markeert de opkomende motorisatie in de twintiger jaren mede aangewakkerd door de opkomst van Amstelveen als forensenplaats onder de rook van Amsterdam. Door de hoge mate van gaafheid van het exterieur – met kenmerken van de Amsterdamse School zoals overkragend dak, ladderramen en expressief kleurgebruik - is het des te opvallender dat dit gebouw niet op de gemeentelijke monumentenlijst staat; het heeft mijns insziens zelfs wel de allure van een rijksmonument.

Recente ontwikkelingen

Lange tijd had dit gebouw achterstallig onderhoud. In 2018 is de buitenkant geschilderd en hebben de kozijnen hun – waarschijnlijk – originele kleuren in oranje en groen teruggekregen. Maar sloop dreigde hierna toch nog, waarna onder andere Vereniging Historisch Amstelveen de gemeente vroegen in te grijpen. In augustus 2018 heeft de gemeente daarop dit pand voorgedragen als monument.

Gebruikte bronnen

1. Er is een Facebookpagina over de architectenfamilie Van der Bijl en een boek in voorbereiding met dezelfde titel: Van der Bijl, een architectenfamilie in Nieuwer–Amstel.

Links

1. https://amstelveen.vandaag.nl/amstelveense-tijden-19-automobielbedrijf/
2. https://www.facebook.com/Van-der-Bijl-een-architectenfamilie-in-Nieuwer-Amstel-263172413833796/
3. https://www.amstelveen.nl/bestuur-organisatie/persbericht/oude-kwik-fit-garage-amsterdamseweg-voorgedragen-als-monument

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Het gebouw is al decennia beeldbepalend, en vooral als Volkswagengarage in de 50-er en 60- er jaren had het een grote naamsbekendheid. Ik fietste er vaak langs op weg naar school.

Ingezonden door: Paul Paris

Paul Paris Ooit in Amsterdam geboren en opgegroeid in een “ akelig donkere “ Amsterdamse School woning (later nota bene een rijksmonument) , was mijn missie aanvankelijk om architect te worden. Als schooljongen zag ik ooit een tentoonstelling over het Bauhaus in het Stedelijk Museum, en dacht, dat is het: licht, lucht en ruimte.

Het werd fysische geografie, overigens nooit spijt van gehad. Na 10 jaar docent op een universiteit en daarna ruim dertig jaar fotografie voor overheid en uitgevers : NL “ boven, op en onder “ de grond vastgelegd. Vele jaren later en wat op leeftijd sloeg het vooroordeel over de Amsterdamse School langzaam om begrip en fascinatie; mede door de enthousiaste verhalen en publicaties van Ton Heijdra.

Zo kwam de oude liefde voor architectuur weer naar boven, dit in combinatie met de fotografie.
Vooral het interbellum is voor mij boeiend, een periode waarin het ambacht langzaam verdween, techniek en maatschappij veranderden en daarbij de architectuur als blijvende getuige.
Kortom van “ B t/m B “ (lees: van Berlage t/m Bauhaus) , waarbij de Amsterdamse School een soort brug vormt tussen deze belangrijke architectuurstromingen.

Reacties

geplaatst door M Bakker op 24 mei 2018 om 12:28:

Ik woon in de Koen van Oosterwijklaan en het gebouw was enorm vervallen. Het is zeker een toonaangevend gebouw aan de Amsterdamseweg en in onze straat, maar niet langer alleen in positieve zin, dit door de vervallen staat. De verfbeurt heeft geholpen om het een beter aanzicht te geven, en het gebouw ademt ook zeker die andere tijden uit en de Amsterdamse school sfeer. De vervallen staat van het gebouw viel in 2015 ook wethouder Hebert Raats op toen hij vanuit Welstand wilde kijken hoe vervallen panden aan te pakken aan de toegangspoorten van Amstelveen (zoals de Amsterdamse weg). Op sommige van die plekken is prachtige passende nieuwbouw verrezen. De garage is niet langer in bezit van de familie Eshuis maar onlangs verkocht aan een project ontwikkelaar, tezamen met de witgeverfde villa ernaast. De Kwik Fit is eruit en op dit moment worden de garage en het huis ernaast beheerd door de Zwerfkei. Of de garage of de typische stijlkenmerken ervan nu de tand des tijds zullen overleven is de vraag, nu er plannen zijn voor nieuwbouw op de plek. De tijd zal het leren...

geplaatst door Redactie Platform Wendingen op 18 augustus 2018 om 08:32:

De dreigende sloop (zie https://amsterdamse-school.nl/blog/sloop-garage-zentih/?) is (voorlopig) van de baan. De gemeente Amstelveen heeft het pand namelijk voorgedragen als monument!

https://www.amstelveen.nl/bestuur-organisatie/persbericht/oude-kwik-fit-garage-amsterdamseweg-voorgedragen-als-monument

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.