Introductie

Dudok is dan wel geen pure Amsterdamse School, de wederzijdse inspiratie is heel duidelijk!

Specificaties

Officiële of officieuze naam Dr. H. Bavinckschool, Hilversum
Adres(sen) Bosdrift 21
Postcode(s) 1214 JS
Plaats (provincie) Hilversum (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerestaureerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Gemeente Hilversum
Oorspronkelijke functie Lagere School
Betrokken architect(en) Willem Dudok
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1921 - 1922
Huidige eigenaar Gemeente Hilversum
Huidige functie Lagere School
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 407232

Achtergrond

In 1913 verliet Willem Dudok het leger om Ingenieur van Gemeentewerken in Leiden te worden, waar hij werkte aan een lagere gemeenteschool en de Hogere Burgerschool. In 1915 vertrok hij naar Hilversum, waar hij 25 scholen zou ontwerpen. Zijn eerste school was de Geraniumschool (1918), gevolgd door de Rembrandtschool (1919-1920). Zijn derde school, de Dr. H. Bavinckschool, werd ontworpen binnen het vierde gemeentelijk woningbouwcomplex, ook van de hand van Dudok.

De school is genoemd naar Herman Bavinck, een Nederlandse predikant, theoloog en politicus (1854-1921). Samen met Abraham Kuyper wordt hij beschouwd als grondlegger van het neocalvinisme en van de Gereformeerde Kerken in Nederland.

Het schoolgebouw is rijksmonument, kenmerkend voor "de derde fase in de oeuvre-ontwikkeling van het werk van Dudok kenmerkende architectuur wegens de plastische toepassing van kubische bouwvolumes, gematigd-expressionistische details en markante schoorsteen, als zodanig van belang uit architectuurhistorisch en stilistisch oogpunt." De naderhand aan de noordoostzijde toegevoegde uitbreidingen vallen buiten de bescherming.

Prof. Ir. J.J. Wattjes besprak in Het Bouwbedrijf van januari 1925 met lovende woorden: "Deze school is van een wonder fijne compositie. Op bijzonder harmonische wijze zijn hier de verschillende cubische massa's tegen elkander gezet. Met buitengewone durf is hier een sterk verticaal accent in de overwegende horizontale compositie neergezet. Dit en de felle tegenstelling tusschen de vriendelijk aangeschakelde raampartijen en de forsche volstrekt ononderbroken muurgedeelten verleenen aan dit gebouw een buitengewone charme. (...) Voor mij behoort dit wel, met het badhuis (bedoeld is het eveneens aan de Bosdrift gelegen badhuis, GJL), tot het allerbeste werk van Dudok. Buitengewoon goed doet ook het contrast van deze fijnen, sterk-persoonlijken platbouw met de haast onpersoonlijke zeer gewone woningen met haar schuine pannedaken." (Het Bouwbedrijf, januari 1925, blz 17)

Exterieur

Het schoolgebouw ligt teruggerooid ten opzichte van de Bosdrift en is opgetrokken in baksteen op in oorsprong Z-vormige plattegrond met in- en uitspringende, kubische, plat afgedekte in elkaar grijpende bouwvolumes van wisselende hoogte, waarvan de muurvlakken worden doorbroken door verdiepte vensters. Het gebouw combineert volgens Annette Koenders en Arie den Dikken "de zakelijke blokvolumes met de detaillering, ontleend aan de stijl van de Amsterdamse School." Interessant is hun beschrijving naast die van de website Dukok.org te leggen. Deze ziet de Bavinckschool juist als "een goed voorbeeld van het zogeheten neoplasticisme van De Stijl-groep en de ‘Nieuwe Haagsche School’." Zoals zo vaak bij Dudok, is zijn werk moeilijk onder te brengen bij een stroming.

Het monumentenregister geeft de volgende beschrijving, waarbij voorbij gegaan wordt aan de fraaie lantaarn aan de noordoostgevel en de even fraaie vlaggenmast op de hoek van de zuidwestgevel: "De dwarsgeplaatste hoofdvleugel heeft twee bouwlagen, waarbij de hoofdingangen zich links in het teruggerooide gedeelte van de westgevel bevindt, voorzien van een langgerekte strook van verglaasde steen, en wordt gemarkeerd door een korte luifel en de L-vormige pleinmuur in het verlengde van de noordgevel. Het aansluitend, naar voren gerooide volume met inwendig trappenhuis bevat verdiepte vensters met volgens geometrische patronen ingedeeld glas-in-lood-vulling en voorts een hoog opgaande schoorsteenpartij.

Van de hoofdvleugel is de verdieping op halve breedte aan de zuidzijde hoger opgetrokken en is de zuidgevel voorzien van grote klaslokaal-vensters met horizontaal in twee maal een vierdeling onderverdeelde bovenlichten en ongelede benedenramen. In de noordgevel, die aan de westzijde een meer gesloten karakter heeft, hebben de in het oostelijk deel geplaatste verdieping-vensters een vierruits-verdeling, terwijl de beganegrond-vensters, evenals bij de andere vleugels, van een zesruits-verdeling zijn voorzien. Aansluitend aan de zuidzijde bevindt zich de lage, elf venster-assen brede zuidwestvleugel, waarop haaks de zuidoostelijke, in verwante trant uitgevoerde, dwarsvleugel aansluit ter breedte van negen venster-assen en met neven-ingang aan het schoolplein. Aansluitend aan de noordzijde, ter hoogte van het hoger opgetrokken oostwaarts in de hoofdvleugel geplaatste dwarsblok, de -gewijzigde- gymnastiekzaal-vleugel, in oorsprong onder met pannen gedekte mansardekap."

Interieur

Het trappenhuis bevat verdiepte vensters met volgens geometrische patronen ingedeelde glas-in-lood-vulling. Hierop zijn symmetrische architectonische voorstellingen te zien. Zij zijn mogelijk door Dudok ontworpen, hoewel in de archieven geen ontwerptekeningen zijn gevonden.

Recente ontwikkelingen

Het gebouw is bijna honderd jaar na de bouw nog altijd in gebruik als school.

Gebruikte bronnen

1. "Werken van architect W.M. Dudok" door Prof. Ir. J.J. Wattjes. In: Het Bouwbedrijf 2e jaar nr 1. Januari 1925.
2. Annette Koenders en Arie den Dikken, Dudok (Wbooks, Zwolle, 2013).

Links

1. http://rijksmonumenten.nl/monument/407232/dr-h-bavinckschool/hilversum/
2. https://bavinckschoolhilversum.nl/
3. https://dudok.org/2016/12/18/bavinckschool-hilversum-1921-1922/

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Zelfs de vroege Dudok is niet bij de Amsterdamse School in te delen, maar zijn invloed op de verstrakte Amsterdamse School en Groninger architecten als Reitsma (Pelikaankerk Leeuwarden) en Bouma (scholen Groningen) is onmiskenbaar.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.