Introductie

Op het eerste oog niet direct een 'typische Wijdeveld', maar de strakke lijnen en halfronde hoekoplossingen verraden wel zijn hand.

Specificaties

Officiële of officieuze naam De Wachter, Amersfoort
Adres(sen) Doctor Jan Pieter Heijelaan 2-4
Postcode(s) 3818 GT
Plaats (provincie) Amersfoort (Utrecht)
Land Nederland
Huidige staat Deels uitgebreid of vernieuwd (nieuwbouw)
Oorspronkelijke opdrachtgever Familie Langelaan
Oorspronkelijke functie Landhuis
Betrokken architect(en) Hendrik Wijdeveld
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1922 - 1926
Huidige eigenaar Meerdere particuliere eigenaren
Huidige functie Landhuis
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 517706

Achtergrond

Wijdeveld was een vriend van de familie Langelaan. Cornelia Langelaan, dochter van de gefortuneerde Adriaan Stoop, gaf in 1922 de opdracht voor het landhuis aan Wijdeveld, die ook het interieur en de inrichting (meubels en lampen) verzorgde.

Hoewel de “schoonheidscommissie” eerst bezwaar maakte tegen het platte kap, die niet in de omgeving zou passen, overtuigde Wijdeveld de commissie door te stellen, dat hiervoor de ‘mooiste Hollandsche pannen, de zogenaamde Molenpannen, in grote hoeveelheden’ zouden worden toegepast. Naast het huis is door Wijdeveld ook nog een huisje bij de tennisbaan ontworpen in een expressionistische stijl. Ook de tuin is naar alle waarschijnlijkheid door Wijdeveld ontworpen.

De bouw van het woonhuis is, met name door de bezwaren van de Schoonheidscommissie, pas in 1927 voltooid. Als “wachter” uitziend vanaf de nog niet zo sterk begroeide Amersfoortse Berg, domineerde dit grote woonhuis zijn omgeving. Vermoedelijk heeft het huis daarmee zijn naam verkregen.

Exterieur

Het grote landhuis bestaat uit kubistische massa’s van verschillende hoogte, breedte en diepte. Aan zowel de oost- als westzijde is een halfronde uitbouw aangebracht, waar de terrassen zijn gesitueerd. De hoofdmassa heeft drie bouwlagen, waarvan de eerste bouwlaag relatief hoog is. Hier zijn de voornaamste ruimten gepositioneerd, zoals de gecombineerde hal/woonkamer, de brede trap, de eetkamer en de rookkamer. Tussen de twee lagere massa’s is een halfronde uitbouw aangebracht; hier achter zat de rookkamer.

Voor de gevelbedekking zijn verschillende materialen en technieken gebruikt; gele bakstenen gemetseld in Noors verband; verticaal metselwerk en een strook met reliëfrijk blokvormig metselwerk. Het meest opmerkelijk is de bedekking van de derde bouwlaag: verticaal aangebrachte, geglazuurde leipannen. De vensters hebben verschillende vormen. De één- en tweelichtsvensters op de begane grond zijn voorzien van glas-in-lood.

Interieur

Het interieur van het woonhuis op nummer 2 is nog grotendeels intact. Bijzondere ruimten, zowel wat indeling als materiaalgebruik betreft, zijn de geheel met natuursteen beklede entree, de gecombineerde hal/woonkamer/trap en de halfronde en verdiept gelegen rookkamer. Details als in het plafond weggewerkte lampen, blokvormige deuren (die zijn verwijderd uit nummer 2, maar opnieuw gebruikt als entree van nummer 4), strak afgewerkte plafonds en van verschillende houtsoorten vervaardigd meubilair. Tussen woongebouw en garage was een open doorgang, die na de verbouw in 1957 is afgesloten.

Recente ontwikkelingen

De familie Langelaan verkocht de villa rond 1950, waarna De Wachter enkele jaren in bezit was van 'Pro senectute' en werd bewoond door welgestelde oudere dames. In 1957 kocht de Maastrichtse congregatie ‘Zusters onder de Bogen’ de villa aan als vakantiehuis. Het werd omgedoopt tot ‘Regina Pacis’, een naam die zelfs enige tijd de gevel gesierd heeft. De villa werd ingrijpend verbouwd, waarbij de poort onder het huis werd opgeofferd aan de verbouwing van de garage tot kapel. Het overdekte terras werd bij het interieur getrokken en van enorme ramen voorzien.

In 1987 werd 'De Wachter' gesplitst in twee comfortabele woonhuizen. Daarbij is zoveel mogelijk getracht de charme van de oorspronkelijke bouwstijl in ere te houden en te herstellen. ‘De Wachter’ is een rijksmonument. Vanaf 2003 vinden regelmatig concerten plaats in huis en tuin onder de naam Wachtermuziek.

Gebruikte bronnen

1. Max Cramer, Amersfoort, Architectuur en stedenbouw 1850-1940 (Uitgeverij Waanders Zwolle 1996).

Links

1. http://rijksmonumenten.nl/monument/517706/de-wachter:-villa/amersfoort/
2. http://bartvanmaanen.nl/een-man-die-durfde-te-dromen/
3. http://wachtermuziek.nl/de-wachter.html

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Denk ik aan Wijdeveld, denk ik aan het immens lange woonblok aan de Hoofdweg. En dan is dit toch heel wat anders, maar daarom niet minder interessant. Een groot, behoorlijk kubistisch uitgevoerd landhuis, die zijn charme met name verdient met de halfronde erker, de variatie in gevelbekleding en de glazen uitbouw op de begane grond.

Ik zou het huis graag eens van dichterbij bekijken; de agenda van Wachtermuziek dus maar in de gaten houden.

Ingezonden door: Annemarieke Verheij

Annemarieke Verheij Geboren en getogen in Amsterdam. De unieke bouwwerken van de Amsterdamse School zijn voor mij een vertrouwd beeld met opa's en oma's die allen in Oud Zuid woonden. In de jaren 80 werkte ik als reservist bij PTT Post en heb regelmatig op het postkantoor Gerard Terborgstraat (onderdeel van Het Nieuwe Huis op het Roelof Hartplein) gewerkt. Ook heb ik een dag op het postkantoortje op het Spaardammerplantsoen mogen doorbrengen. Helaas was ik in die tijd nog niet zo actief aan het fotograferen dat ik de interieurs op beeld heb vastgelegd.
Ik werk 4 dagen per week op de administratie Vergunningen van de Gemeente Amstelveen (en Aalsmeer). In mijn vrije tijd wandel ik veel, waarbij de camera altijd meegaat. De laatste tijd heb ik een toenemende interesse in de prachtige Amsterdamse School-stijl en ga regelmatig actief op zoek naar gebouwen of objecten.
Professionele kennis heb ik niet, maar met mijn beeldmateriaal en goed zoekwerk op internet hoop ik toch regelmatig een bijdrage te kunnen leveren aan deze mooie website.

Reacties

geplaatst door PHM van de Kletersteeg op 12 februari 2018 om 18:03:

De data kloppen niet. Welliswaar verhuisde de familie Langelaan naar Huis ter Heide, maar NIET in 1950. Rondom 1956 woonde ike met mijn ouders in de onderste twee verdiepingen als huisbewaarder. Op de derde verdieping kwam later een tekenaar van toenmalige "bronswerk""

met de verbouwingen is het gebouw verpest--ook in detail. In de uitgebouwde keuken, halfrond, zaten gezandstraalde ramen, in gebogen glas. Nu lijkt het op een huurkazerne. Jammer.

Foto's van het sublieme tennishuis ontbreken helemaal. Dak van tennishuis was een terras. Gebouw zelf: prachtig.

Note: mijn vader zat een deel van de oorlog daar ondergedoken; na de oorlog bleef hij daar als tuinman werken. De hr Fluit was de particuliere chauffeur van Langelaan. Huishoud personeel: 3.

In de hal was de grootste glasplaat van Amersfoort. Er lagen 3 lagen parket; dat was toen gebruikelijk.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.