Introductie

Vijf van de in Park Meerwijk gerealiseerde woningen zijn van de hand van architect Staal: villa De Ark, villa De Bark en de drie-onder-een-kapwoningen Zofar, Elifaz en Bildad.

Specificaties

Officiële of officieuze naam De Ark, Park Meerwijk, Bergen
Adres(sen) Meerwijklaan 1
Postcode(s) 1861 MB
Plaats (provincie) Bergen (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerestaureerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Tegelfabrikant Heystee
Oorspronkelijke functie Villa of geschakelde villawoning
Betrokken architect(en) Jan Frederik Staal
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1917 - 1918
Huidige eigenaar Particuliere eigenaar
Huidige functie Villa of geschakelde villawoning
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 46538

Achtergrond

De Amsterdamse industrieel Arnold Heystee verleende in 1916 de opdracht aan J.F. Staal voor de invulling van Park Meerwijk, nabij de duinen, even buiten de plaats Bergen. Heystee was in die dagen een succesvol producent van tegels. Staal had eerder diens hoofdkantoor aan de Herengracht en later ook aan de Reguliersdwarsstraat gebouwd. Hij kreeg de mogelijkheid collega-architecten uit te zoeken voor de bouw van deze villawijk. Zijn benadering onderstreepte sterk het landelijke karakter van het door een beek doorkruiste beboste gebied. De opdracht voor de bouw van 16 landhuizen werd verleend aan P. Kramer, C.J. Blaauw. G.F. la Croix, J.F. Staal zelf en de eerste vrouwelijke architect Margaret Kropholler, die later zou huwen met Staal. Naast Villa De Ark met tuinhuis was Staal ook verantwoordelijk voor het ontwerp van de villa's De Bark, Zofar, Elifaz en Bildad.

Exterieur

Wanneer je Park Meerwijk in komt aan de zijde van de Studler van Surcklaan, is het tuinhuis behorende bij De Ark, het eerste gebouwtje wat je tegenkomt. Een tiental meters verder ligt de villa zelf. Aan de koperkleurige letters hoog op de gevel geplaatst, kun je zien dat je met De Ark te doen hebt, de vorm van het object waar de villa haar naam aan heeft ontleend, kun je er dan echter niet in herkennen. Pas als je het gebouw vanaf de zuidkant benadert. zie je een vorm waaraan je kunt zien wat Staal moet hebben geinspireerd. Het is een uniek gebouw wat afhankelijk van je eigen standpunt, steeds een andere kant laat zien. Wat vanaf alle zijden opvalt, zijn de bijzondere metselverbanden. Onderstaand volgt een volledige beschrijving van het pand: Uit verschillende onregelmatig gevormde bouwvolumes samengestelde villa, genaamd "de Ark", met twee bouwlagen hoofdzakelijk in baksteen opgetrokken in een opmerkelijk metselverband - met afwisselend een gekantelde strek, twee koppen twee strekken - en gedeeltelijk voorzien van gepotdekselde delen, onder samenstel van platte en met pannen gedekte zadel-, schild- en lessenaarsdaken, ontworpen in 1917-18 door J.F. Staal in Amsterdamse Schoolstijl als onderdeel van het villapark "Meerwijk". De N.W.-zijde - het hoofdaanzicht - bevat links een muurvlak waarvan de bovenzijde is afgeschuind - waarop oorspronkelijk de gepotdekselde bovenbouw aansloot - en waar beneden een dubbelvenster is aangebracht; rechts bevindt zich het hoger opgetrokken gedeelte van het trappenhuis dat een smal, langgerekt venster bevat aan de voorzijde en een horizontale vensterstrook in beide zijgevels en dat met een zadeldak wordt afgesloten; de blokvormige rechterpartij is naar voren uitgebouwd en bevat in de daardoor ontstane linkerzijgevel de ingangspartij, en in de hoofdgevel beneden een ellipsvormig venster en boven een drietal gekoppelde vensters en uiterst rechts een venster dat oorspronkelijk in een afgeschuinde gevel was geplaatst, aansluitend op de horizontale vensterstrook van de lage, veelhoekig uitgebouwde keukenpartij aan de Z.W.-zijde; boven deze verschillende volumes uit torent nog een plat afgedekte toplaag met markante hoekschoorstenen - waarvan de meest linkse is afgeknot - en met uiterst rechts in vergulde letters de naam van het huis, en voor het overige geheel blinde gevels. De Z.W.-zijde bevat beneden de veelhoekige keuken-uitbouw die bij de uiterste punt is gepotdekseld, met onderaan afgeschuinde zijden, en rechts de zij-ingang; de hierboven uitrijzende gevelvlakken zijn vrijwel geheel blind en op te vatten als zijgevels van de aan de lange zijden van dit pand geprojecteerde volumes; in het midden is boven deze keuken-uitbouw een extra partij voorzien onder lessenaarsdak, met aan de Z.-zijde een schuine, gepotdekselde wand, waar evenals in de bakstenen wand aan de N.zijde een klein venster met schuine onder- en bovenzijde is opgenomen. Aan de Z.O.-zijde is links een door een balcon - met gepotdekselde borstwering - bekroonde partij uitgebouwd met beneden oorspronkelijk een loggia, waarvan de scheimuur was doorbroken door een drieledige opening met afgeschuinde bovenhoeken en geprofileerde middenstijlen, en met een schuingeplaatste verbindingsmuur naar de gedeeltelijk gepotdekselde hoofdgevel waarin horizontale vensters zijn opgenomen - op de bovenverdieping gekoppeld ter weerszijden van een recht afgesloten loggia. Aan de smalle N.O.-zijde is in het midden een blokvormige partij uitgebouwd met tuindeuren en gepotdekselde bovenverdieping waarin een dubbelvenster; het teruggerooide rechtergevelvlak is eveneens op de verdieping gepotdekseld en van een horizontaal venster voorzien.

Interieur

Recente ontwikkelingen

In de loop der jaren hebben er meerdere wijzigingen aan De Ark plaatsgevonden. De fa. Bouw-Tip heeft de villa gerestaureerd.

Gebruikte bronnen

1. Menno Jonker. De Amsterdamse School. Verbeelde idealen.

Links

1. https://www.monumenten.nl/monument/41204
2. http://www.amsterdamse-school.nl/themas/vormen-en-toepassingen/bijzondere-metselverbanden-de-ark-(bergen)/
3. http://www.amsterdamse-school.nl/objecten/gebouwen/villa-meerhoek-(nu-de-ster),-park-meerwijk,-bergen/

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

In juli '15 heb ik een bezoek gebracht aan Park Meerwijk. Een aantal villa's zijn zo bijzonder dat je ernaar blijft kijken en steeds meer details ziet. Enkele zijn nauwelijks te zien door de enorme begroeiing rondom. En een paar villa's zijn inmiddels zo ingrijpend veranderd dat er niks moois meer aan is te ontdekken. De Ark is een van de best benaderbare villa's en vooral de bijzondere metselverbanden nodigen uit de gevel op je gemak te bekijken

Ingezonden door: Annemarieke Verheij

Annemarieke Verheij Geboren en getogen in Amsterdam. De unieke bouwwerken van de Amsterdamse School zijn voor mij een vertrouwd beeld met opa's en oma's die allen in Oud Zuid woonden. In de jaren 80 werkte ik als reservist bij PTT Post en heb regelmatig op het postkantoor Gerard Terborgstraat (onderdeel van Het Nieuwe Huis op het Roelof Hartplein) gewerkt. Ook heb ik een dag op het postkantoortje op het Spaardammerplantsoen mogen doorbrengen. Helaas was ik in die tijd nog niet zo actief aan het fotograferen dat ik de interieurs op beeld heb vastgelegd.
Ik werk 4 dagen per week op de administratie Vergunningen van de Gemeente Amstelveen (en Aalsmeer). In mijn vrije tijd wandel ik veel, waarbij de camera altijd meegaat. De laatste tijd heb ik een toenemende interesse in de prachtige Amsterdamse School-stijl en ga regelmatig actief op zoek naar gebouwen of objecten.
Professionele kennis heb ik niet, maar met mijn beeldmateriaal en goed zoekwerk op internet hoop ik toch regelmatig een bijdrage te kunnen leveren aan deze mooie website.

Reacties

geplaatst door Fred A.F.W. Westen op 1 augustus 2015 om 07:25:

Geweldig Annemarieke hoe jij je inzet voor dit platform. Ga vooral zo door. Ten aanzien van Park Meerwijk deel ik je enthousiasme en heb het park meermalen bezocht. Voor nog wat meer achtergrond kan ik aanbevelen: Tijdschrift Wendingen - 1918 eerste jaargang nr. 8 Boek - Villapark te Bergen/Manifest van de Amsterdamse School - auteurs Eline van Leeuwen en Erik Mattie - Uitgeverij SUN 2005 - ISBN 90 8506 010 9 een waanzinnig goed boek over Park Meerwijk met interieurfoto's in kleur en foto's van kort na de bouw (ook van de afgebrande huizen van Piet Kramer). Boek - monografie over Staal zojuist verschenen in de BONAS serie ISBN 978 90 76643 41 0 Fred Westen, Den Haag.

geplaatst door Fred A.F.W. Westen op 1 augustus 2015 om 07:25:

Geweldig Annemarieke hoe jij je inzet voor dit platform. Ga vooral zo door. Ten aanzien van Park Meerwijk deel ik je enthousiasme en heb het park meermalen bezocht. Voor nog wat meer achtergrond kan ik aanbevelen: Tijdschrift Wendingen - 1918 eerste jaargang nr. 8 Boek - Villapark te Bergen/Manifest van de Amsterdamse School - auteurs Eline van Leeuwen en Erik Mattie - Uitgeverij SUN 2005 - ISBN 90 8506 010 9 een waanzinnig goed boek over Park Meerwijk met interieurfoto's in kleur en foto's van kort na de bouw (ook van de afgebrande huizen van Piet Kramer). Boek - monografie over Staal zojuist verschenen in de BONAS serie ISBN 978 90 76643 41 0 Fred Westen, Den Haag.

geplaatst door Annemarieke Verheij op 1 augustus 2015 om 10:37:

Dank je wel Fred voor je complimenten en tips! Het boek wat je noemt heb ik bekeken in het bezoekerscentrum van De Dageraad. Heel mooi inderdaad, prachtige foto's. Ik heb nog zoveel foto's op de plank liggen, dat er nog heel wat publicaties zullen volgen. Maar de komende weken gun ik de redactie wat rust en ga ik op vakantie. Maar dan toch niet zonder te kijken of in de omgeving van het vakantieadres geen bijzondere AS-objecten te vinden zijn... :-)

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.