Introductie

Dit blok valt vooral op door de prachtige hoekoplossing, die meer bouwlagen heeft dan de rest van het gebouw.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Blok Beethovenstraat-Gerrit van der Veenstraat
Adres(sen) Beethovenstraat 42-50, Gerrit van der Veenstraat 65-75 44III
Postcode(s) 1077 JJ
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Particuliere opdrachtgever
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / winkels
Betrokken architect(en) Wim ten Bosch, Henri le Grand
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1928
Huidige eigenaar
Huidige functie Gemengde bestemming: woningen en winkels/bedrijfsruimtes
Soort monument
Monumentnummer

Achtergrond

In de gangbare architectuurhistorische literatuur, waar een zekere nadruk ligt op pioniers en vernieuwers, is weinig over Ten Bosch te vinden. Dat zijn archief verloren is gegaan, zal hierbij zeker ook een rol spelen. Stichting BONAS heeft van zijn werk een inventarisatieproject gemaakt, dat via internet toegankelijk is. Omdat Ten Bosch in de jaren 1925 - 1930 met de (binnenhuis-)architect Henri le Grand (1903-1989) geassocieerd was, kwam ook deze architect bij het project in beeld. Bosch bouwde duizenden woningen in Rotterdam en volgens eigen opgave ook 288 woningen in Amsterdam. Het onderhavige blok is een co-productie maar had een weinig gelukkige ontstaansgeschiedenis.

De plannen van Ten Bosch & Le Grand voor een "flatgebouw" op de hoek van de Beethovenstraat en de toenmalige Euterpestraat (tegenwoordig de Gerrit van der Veenstraat). werden tot twee keer toe door de schoonheidscommissie afgekeurd. De RCE schrijft hierover: "Op 01.07.1926, bijvoorbeeld, komt Ten Bosch persoonlijk ter vergadering van de commissie. Na ampele bespreking komt de Commissie tot de volgende conclusie: "Het plan is zeer zwak van architectuur. De hoek- en eindoplossingen zijn geheel onvoldoende. Verder blijkt, dat de zeer verbrokkelde en ingewikkelde, architectonisch slechte hoekoplossing aan de Beethovenstraat, technische moeilijkheden zal geven. Ook daaruit blijkt, dat de ontwerper een dergelijke hoekoplossing niet kan beheersen." In de archivalia van de Schoonheidscommissies is sprake van betrokkenheid van (G.) Versteeg (15.09.1926) en (J.) Gratama (vanaf 20.10.1926) bij de plannen in verschillende stadia." Blijkbaar is het blok met hulp van Versteeg en Gratama alsnog uitvoerbaar geworden. De RCE schrijft: "Stylistisch lijken hier de Delftse School en de Amsterdamse School een huwelijk te zijn aangegaan."

Exterieur

Het blok bestaat goed beschouwd uit vier onderdelen. In de Gerrit van der Veenstraat en het zuidelijke deel aan de Beethovenstraat betreft het vier bouwlagen onder een zolderverdieping, bekroond met een zadeldak. Hier en daar zijn decoraties van siermetselwerk te vinden, met name een blokkenverband boven de verticale trappenhuisramen in de Gerrit van der Veenstraat. Het trappenhuis van de nummers 48 en 50 in de Beethovenstraat, toegankelijk via een brede portiek met drie deuren naast elkaar, heeft op de eerste en tweede verdieping twee driehoekige raampjes. Het derde onderdeel is een terugliggende laagbouw in de Beethovenstraat, die met name bedoeld lijkt als ingangspartij voor het trappenhuis, mogelijk specifiek voor het hoge hoekdeel. Hier bevinden zich eveneens drie voordeuren. Dit lagere deel verbindt als het ware het hoge hoekpand met het deel aan de Beethovenstraat.

Echt bijzonder wordt het blok in het vierde onderdeel, namelijk het hoge hoekpand van zes bouwlagen onder een zadeldak. Dit hoekpand staat prominent in de Beethovenstraat en is goed zichtbaar vanaf de Apollolaan. Samen met het er tegenover gelegen roze hoekpand van Rutgers vormt het de stijlvolle ingang tot (het vervolg van) de Gerrit van der Veenstraat. Het gebouw is gedecoreerd met schoorstenen op de nokeinden en bescheiden siermetselwerk. In de zijgevel aan Gerrit van der Veenstraat is op de vijfde verdieping sprake van een groot raam dat duidt op een atelierwoning. De acht paarsgewijs in de voorgevel aangebrachte kozijnen hebben sierlijke houten elementen en worden links en rechts bekroond door een smeedijzeren object. Op de vijfde verdieping zijn twee driehoekige ramen aangebracht waarboven omvangrijk siersmeedwerk.

Recente ontwikkelingen

De RCE schrijft: "Met uitzondering van de begane grond, die nu verbouwd is ten behoeve van een AKO-winkel, is het gebouw op het moment van schrijven (2005) goed bewaard gebleven." Dit geldt in 2018 nog steeds.

Gebruikte bronnen

1. G. Bolhuis, Atlas Gordel 20-40 (Amsterdam 2004).

Links

1. https://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/6659c4eb-7e10-5198-876d-43fe1aa500a0
2. http://data.collectienederland.nl/page/aggregation/nai/24764

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Het prominent gelegen hoekpand was mij al vaker opgevallen. Pas bij het fotograferen op verschillende tijdstippen trof mij de rijkdom aan details.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.