Introductie

Betondorp was het eerste grootschalige experiment met betontechnieken voor woningbouw. Op basis van een prijsvraag werden voor te geplande 900 woningen en publieke voorzieningen ontwerpen van tien verschillende architecten uitgevoerd, waaronder dat van J. B. van Loghem, Dick Greiner, Hardeveld en Gratama. Elk van de architecten gebruikte een andere techniek. Combinaties van baksteen en prefab-beton werden rond deze periode ook gebruik, zoals we zien bij het Rode Blok. Deze beschrijving is bijgedragen door Ymere, dat met Betondorp een uniek stukje bouwhistorie beheert. Anouk Miedema schrijft dat de Amsterdamse School goed is terug te zien in Betondorp. Dan blijft de vraag staan: als de vormentaal grote overeenkomsten vertoont, hoe belangrijk is dan het materiaalgebruik?

Specificaties

Officiƫle of officieuze naam Betondorp
Adres(sen) De Brink, Landbouwstraat, Veeteeltstraat
Postcode(s)
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels uitgebreid of vernieuwd (nieuwbouw)
Oorspronkelijke opdrachtgever Gemeentelijke Woningdienst
Oorspronkelijke functie Rijtjeshuizen (arbeiderswoningen)
Betrokken architect(en) Dick Greiner, J.B. van Loghem, H.F. Mertens, Jo (J.H). Mulder jr., Jan Gratama, Publieke Werken, G. Versteeg, Pennink, Veldhorst
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1923 - 1928
Huidige eigenaar Ymere
Huidige functie Rijtjeshuizen (arbeiderswoningen)
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 335347

Achtergrond

De hoge woningnood in Amsterdam had sinds het eerste decennium van de twintigste eeuw de jaren '10 van de twintigste eeuw druk gezet op de stadsontwikkeling. Door de sterk gestegen vraag en schaarste op de markt voor bouwmaterialen kwamen projecten echter vaak stil te liggen. Er werd dus voortdurend gezocht naar betaalbare bouwmaterialen, omdat de prijs van baksteen haanzienlijk was gestegen in die tijd. De gemeente vroeg aan verschillende architecten en stedebouwkundigen om met voorstellen te komen voor projecten die gebruik maakten van geprefabriceerde woningbouw: woningbouw die gebruik maakten van elementen die elders in serie konden worden vervaardigd. Uit de vijftig inzendingen werd er gekozen voor het plan om een dorp te bouwen vanuit beton en er waren minder bouwvakkers voor nodig. Met behulp van rijkssteun op basis van de Woningwet werden de experimenten van bebouwing Betondorp en de eerste tuindorpen in Noord gefinancierd.

Exterieur

Het dorp werd een hoekig geheel waar rechte zichtlijnen en platte vlakken (daken) het beeld bepaalden. Qua kleurgebruik waren grijs en wit het meest voorkomend. Rode bakstenen en groene voortuinen zorgden voor de nodige afwisselingen in het betonnen kubussenparadijs. Het tuindorp onderscheidt zich van de overige tuindorpen door de stijl. De Amsterdamse School is goed terug te zien in het dorp. De door Van Loghem ontworpen delen lonken in de richting van de Nieuwe Zakelijkheid of het Nieuwe Bouwen, wat dit tuindorp speciaal maakte. Naast het veel toegepaste beton werden staal en glas gebruikt om het licht in de woningen te optimaliseren. De bebouwing is hier aaneengesloten, wat echter gecompenseerd wordt met een groot plantsoen in het midden.

Recente ontwikkelingen

Vrijwel alle woningen in Betondorp zijn gerenoveerd in 2013. In 2014 zullen alle woningen brandveilig zijn.

Links

1. http://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/zoeken?category=all&trefwoord=betondorp

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Betondorp bestaat vrijwel uitsluitend uit woningen. Ymere heeft dus een groot aandeel gehad in de renovaties van Betondorp.

Ingezonden door: Anouk Miedema

Anouk Miedema

Reacties

geplaatst door Redactie Platform Wendingen op 27 mei 2014 om 12:51:

Plus 1

Paul Paris plaatste dit bericht 6 uur geleden

Om de Amsterdamse School hier (Betondorp) te zien moet je denk ik inderdaad naar het ruimtelijk concept kijken als tuindorp. In de architectuur van de huizen vind ik het wat moeilijker de A.S. te herkennen. (het kan zijn dat er betere voorbeelden zijn dan het huis op de foto, daarvoor ken ik Betondorp niet genoeg). Op de foto van het huis is wel de roedeverdeling als laddervenster te zien (met bloembak) en de smalle verticale raampjes bij het trappenhuis. Maar om nu te zeggen dat de A.S. hier "goed" te zien is, is wellicht te sterk uitgedrukt. (het gebruik van beton i.p.v. baksteen vind ik wel een breuk met de A.S.) Ik zou liever willen zeggen ; er zijn hier A.S.-elementen te zien, maar de overgang naar de Nieuwe Zakelijkheid (zoals ook gezegd door de auteur) is voor mij toch wel heel duidelijk. Misschien is Betondorp meer een mix van A.S. met Nieuwe Zakelijkheid. Dus op zichzelf is Betondorp een interessant voorbeeld hoe stijlen langzamerhand in elkaar kunnen overgaan en er zelden een abrupte overgang is. Je komt dan in een "vleesch noch visch " periode terecht. Voor de discussie interessant, voor puristen wellicht moeilijk verteerbaar.

geplaatst door Redactie Platform Wendingen op 27 mei 2014 om 13:16:

Over Betondorp: er bleken nog heel wat meer foto's in ons archief te zitten. Zie en oordeel zelf. Architect D.Greiner, 1923-1928. (Waarschijnlijk zijn de foto's van het werk van meerdere architecten). Ik heb een aantal foto's ook opgenomen in het thema: Is dit Amsterdamse School? (Het lukt me nog even niet ook de tekst van Paul Paris op te nemen. Komt. Betondorp vraagt om nadere documentatie! Als iemand zin heeft... Niko Koers)

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.