Introductie

Kolossaal maar fijn pand.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Apollolaan 25-63, Amsterdam
Adres(sen) Apollolaan 25-63, Bachstraat 1, Gerrit van der Veenstraat 2
Postcode(s) 1077 AD
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever J.B. Sellmeyer & Zn, N.V. Bouwmij 'De Vier'
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / appartementen
Betrokken architect(en) Jan Boterenbrood
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1928 - 1929
Huidige eigenaar Meerdere particuliere eigenaren
Huidige functie Etagewoningen / appartementen
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 1019216

Achtergrond

De jong gestorven Boterenbrood wordt beschouwd als een van de eersten uit de ‘tweede generatie’ van de Amsterdamse School. Het expressionisme van de eerste generatie is in het werk van de tweede generatie verdwenen en vervangen door een ingetogener, maar ook wat zelfstandiger en rijper gebruik van vormen.

In zekere zin was de ‘tweede generatie’ de meest succesvolle. De Amsterdamse School was alom aanvaard, om niet te zeggen dat ze de touwtjes stevig in handen had. Het bestuur van de belangrijke beroepsvereniging Architectura et Amicitia bestond volledig uit aanhangers van de stroming, het tijdschrift Wendingen genoot internationaal aanzien, en de Amsterdamse School vierde ook in andere steden triomfen – met als hoogtepunt De Bijenkorf in Den Haag van Kramer.

Huize Lydia wordt beschouwd als beste voorbeeld van het bouwen door de tweede generatie van de Amsterdamse School. Het lijdt geen twijfel dat dit in het bescheiden oeuvre van Jan Boterenbrood het belangrijkste werk is. Interessant is het om daarom ook andere werken van hem tegen te komen, zoals dit in 1928-1929 gerealiseerde blok met dertig etagewoningen aan de Apollolaan, dat geheel bestaat uit appartementen en twee min of meer identieke zijgevels met puntgevels heeft aan de Bachstraat en de Gerrit van der Veenstraat (de vroegere Euterpestraat). Apollolaan 25-35 en Gerrit van der Veenstraat 2 zijn gebouwd in opdracht van N.V. Bouwmij. 'De Vier'; de overige huisnummers in opdracht van N.V. Sellmeyer's Bouwmij. Tussen de nummers 39 en 41 bevindt zich een herdenkingssteen met de tekst "gebouwd door J.B. Sellmeijer & Zn anno 1928-1929 arch. J. Boterenbrood." De constructeur was N.Ch. Dekker.

Exterieur

Boterenbrood ontwierp een kolossaal pand waarin zijn fragmentarische stijl goed tot zijn recht komt. De bouwmassa voegt zich vanzelfsprekend in de bocht van de Apollolaan. De opeenvolging van muurvlakken, vensterritmes, arcades, erkers en dakvormen maakt deze bakstenen kolos haast lichtvoetig. De gevels lijken haast gecomponeerd waarbij gezocht is naar afwisseling en speelsheid zonder dat het totaalbeeld chaotisch werd. De uitbundige ornamenten van de eerste generatie Amsterdamse school architecten zijn verdwenen, maar de nadruk op vormen en volumes is gebleven.

Ook zien we het voor de Amsterdamse School kenmerkende ‘horizontalisme’, bijvoorbeeld in de ramen, die breder zijn dan de hoogte. We zien avontuurlijk uitgebouwde erkers, de gevel heeft een kromming, er is glas in lood, er is sprake van expressief gemetselde gele baksteen, bijzondere houten en natuurstenen versieringen, aparte voordeuren, grote stenen bollen op borstweringen en naast voordeuren. Aan balkons is ook nog fraai gietijzer te vinden.

Interieur

Er is in ieder geval glas in lood aanwezig in sommige erkers en in trappenhuizen, dit is namelijk van buiten zichtbaar.

Recente ontwikkelingen

Hoewel het blok goed onderhouden is, is aan de gevel te zien dat het in handen van meerdere verenigingen is. Delen van de gevel zijn schoongemaakt, andere niet. Dit geeft op sommige plaatsen een merkwaardig en onbedoeld effect.

Links

1. http://www.onsamsterdam.nl/component/content/article/15-dossiers/730-architect-jan-boterenbrood
2. http://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/archieven/file/110581324
3. http://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/1a1f4aec-0ce7-52ae-bc3c-2d8cef460e17
4. https://www.monumenten.nl/monument/60654
5. http://020apps.nl/1850-1940/Apollolaan/25-63www.020apps.nl

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Naast Huize Lydia is dit waarschijnlijk het mooiste werk van Boterenbrood. Het geeft zijn schoonheid pas prijs als je de tijd neemt om naar de details te kijken. In de herfst en winter is het geheel het best te bewonderen, in de zomer maken bomen het moeilijk om overzicht te krijgen.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad, in het boek over Publieke Werken en in het boek naar aanleiding van 100 jaar De Dageraad. Over vondsten op architectuurgebied twitter ik vaak voorafgaand aan publicatie: https://twitter.com/gertjan_lobbes

Reacties

geplaatst door Marcel Westhoff op 30 april 2017 om 13:29:

Heeft er ooit een torentje op dit blok gestaan? Op de ontwerptekening staat een torentje - dat lijkt op die van Huize Lydia - ingetekend ter hoogte van de gekoppelde kopgevels aan de Apollolaan. Op Google Earth is hier bovendien duidelijk een platte 'basis' te zien. Maar of het daadwerkelijk ooit gebouwd is...?

Edit: met dank aan Gert-Jan Lobbes, die een foto uit de begintijd van het blok zond, weten we nu dat het torentje nooit gebouwd is!

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.