Introductie

Dit is één van de vroege ontwerpen van Kruyswijk, die bekend is van onder andere de twee enorme woonblokken aan het Victorieplein in Amsterdam-Zuid.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Van Wassenaar Obdamstraat 20-28, Amsterdam
Adres(sen) Jacob van Wassenaar Obdamstraat 28I
Postcode(s) 1057 JS
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Deels of volledig gerenoveerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Particuliere opdrachtgever
Oorspronkelijke functie Etagewoningen / appartementen
Betrokken architect(en) Cornelis Kruyswijk
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1922 - 1922
Huidige eigenaar Particuliere eigenaar
Huidige functie Etagewoningen / appartementen
Soort monument Geen beschermde status
Monumentnummer

Achtergrond

De (katholieke) Chassébuurt in Amsterdam-West behoort tot de eerste Amsterdamse woonwijken die na de Eerste Wereldoorlog onder het strenge regime van de Schoonheidscommissie werden volgebouwd. Na succesvolle experimenten in de sociale woningbouw moest de Amsterdamse School zich hier bewijzen aan particuliere opdrachtgevers, die veel minder ruimte boden aan dure creativiteit dan de woningbouwcorporaties. Bovendien bebouwden particulieren vaak maar een paar percelen tegelijk.

In het stratenplan van de Chassébuurt gaat de middeleeuwse polderverkaveling onhandig over in een op speculatiebouw gericht uitbreidingsplan, dat Amsterdam van de opgeheven gemeente Sloten had geërfd. De nog jonge architect Kruyswijk heeft onder deze moeilijke omstandigheden geprobeerd van vijf panden iets bijzonders te maken.

De tekst van deze bijdrage is grotendeels ontleend aan de Atlas Gordel 20-40.

Exterieur

Het blok van vijf panden ligt in de smalle Jacob van Wassenaar Obdamstraat, genoemd naar een Nederlandse admiraal uit de zeventiende eeuw, opvolger van Maarten Tromp. De Atlas Gordel 20-40 spreekt van "een achterafstraat". Er tegenover zou een paar jaar later (1927) de katholieke Chassékerk van architect Tholens verrijzen. Inmiddels is dit een salsaschool en is de pastorie tot hotel omgebouwd. De schrijver Kees Fens groeide op in deze katholieke enclave en schreef er vaak over.

De gevel van het blok van Kruyswijk is overvloedig ingevuld met zware beton-omlijste portieken, veelhoekige erkers, decoratief metselwerk, een met tegels beklede daklijst en elegant smeedwerk op de hijsbalken. Deze modern vormgegeven onderdelen zijn samengebracht in een traditionele compositie, met een horizontale verdeling in onderbouw, middendeel en bekroning. In de breedte is gezocht naar symmetrie, hetgeen door het oneven aantal panden niet helemaal uit de verf komt. Door deze compositorische zwakte en de te drukke versiering is dit project in het kader van de Gordel 20-40 gewaardeerd in de architectonische orde 3. De Atlas Gordel 20-40 schrijft dat "latere gevelcomposities van Kruyswijk, bijvoorbeeld in de nabij gelegen Mercatorstraat, wat eleganter en beheerster gedetailleerd (zijn), maar ook voorzien van de ongewone plastiek."

Interieur

Over het interieur is mij niets bekend, maar er is geen reden om aan te nemen dat de architect er bijzondere aandacht aan heeft besteed. Achter de voordeuren liggen steile smalle trappen naar de verdiepingen. Eén van de portieken valt echter op, omdat deze aan de onderkant is betegeld en daarboven is voorzien van een schildering van twee kaketoes. De (kwetsbare) schildering is vermoedelijk met sjablonen gemaakt en toont een overgangsstijl tussen Jugendstil en Amsterdamse School.

Recente ontwikkelingen

Dit blok was nog vrijwel ongeschonden toen het eind negentiger jaren werd gerenoveerd. Alleen de borstweringen van de balkons boven de erkers waren verdwenen. Wel waren veel van de bijzondere onderdelen, zoals de keramiek in de gevelbekroning en het siersmeedwerk, sterk vervallen. Bij de renovatie kwam het er op aan de karakteristieke details goed te reconstrueren en deze te herstellen in moderne en degelijke materialen. Mede door de welwillendheid van de eigenaar is dit goed geslaagd.
meer

Gebruikte bronnen

1. Gijs Bolhuis, De Atlas Gordel 20-40 (Amsterdam, 2000).

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Het waren vooral de fraai versierde hijsbalken die mij naar dit pand brachten en het feit dat het een vroeg werk van Kruyswijk betreft. Het is een wat hybride geheel, wel geweldig dat het zo mooi is gerenoveerd.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad en in het boek Publieke Werken - Hoeksteen van de Amsterdamse School.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.