Introductie

Een dubbelschool in Groningen die in z'n lijnenspel even strak als speels is. Een opmerkelijk wandschildering binnen herinnert aan een van de vroegere namen.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Simon van Hasseltschool, Groningen
Adres(sen) Heesterpoort 1
Postcode(s) 9713 LB
Plaats (provincie) Groningen (Groningen)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Gemeente Groningen
Oorspronkelijke functie Lagere School
Betrokken architect(en) Siebe Jan Bouma
Andere betrokken kunstenaars Jan van der Zee
Aanvang en oplevering 1926 - 1928
Huidige eigenaar Gemeente Groningen
Huidige functie Basisschool
Soort monument Rijksmonument
Monumentnummer 483488

Achtergrond

Deze oorspronkelijk zes- en zevenklassige dubbelschool werd door Bouma ontworpen voor de hoek van de Zaagmuldersweg en de Heesterpoort in Groningen. De scholen kregen aanvankelijk alleen een nummer toebedeeld (respectievelijk nr 17 en nr. 18), maar kregen in 1947 de namen Th. Thijssenschool en dr. D. Bosschool. Zo'n tien jaar later verhuisde de The Thijssenschool, een decennium later gevolgd door de dr. D. Boschool. Tegenwoordig rest er nog maar één naam: Simon van Hasseltschool (genoemd naar de in de oorlog omgebrachte Joods-Groningse onderwijzer), een zogenaamde schakelschool.

Het gebouw vormt de afsluiting van de achterliggende wijk, Bouma's Bloemenbuurt, met de zgn. boerderijtjes van de hand van Mulock Houwers, een landelijk uitziend woningtype, en straten met eensgezinswoningen naar ontwerp van Bouma. Met zijn monumentale vormen en gesloten gevels schermt de school de intieme woonbuurt als het ware af van de rest van de wereld. Op het moment dat de school wordt gebouwd, staan de boerderijtjes er overigens al een jaar of tien, maar Bouma's buurt was nog in de maak.

Schoolgebouwen zijn in deze tijd nogal eens uitgevoerd als dubbelscholen. Bouma zou ook aan de J.H. Janssenstraat en aan de Parkweg (beiden op deze website) dubbelscholen ontwerpen. Financiële overwegingen vormen de grondslag. Door meer scholen in een gebouw rond een gezamenlijke gymzaal en speelterrein te verenigen, konden de bouw- en exploitatiekosten aanzienlijk worden gedrukt. In haar monografie over Bouma benadrukt Hekkema dat er zeker ook stedenbouwkundige afwegingen zijn: "Juist een dubbele school kan door haar afmetingen een markant en monumentaal element van de wijk zijn".

Exterieur

Het gebouw werkt tegelijk als straat- plein- en hoekafsluiting, en heeft een verscheidenheid aan gevelpartijen. Het vormt een spel van verspringende en verschillend gekleurde gevelvlakken, doorlopende of gebroken dakpartijen, torenachtige opmetselingen, gevarieerde ramen, en decoratief gebruikte baksteen en metselverbanden. De algehele boerderij-achtige vorm met sterk geprononceerde dakvlakken sluit aan bij de achterliggende bebouwing.

De entree van de voormalige D. Bosschool is gelegen aan de Heesterpoort, verborgen onder een ruime dakoverstek. Deze school lijkt vanaf de straat gezien sowieso bijna geheel uit daken te bestaan. De ramen op de begane grond liggen ook nog eens terug, achter kolommetjes van groen geglazuurde steen. Op de hoek zijn de helderrode pannen zelfs voortgezet tot in het verticale vlak van de gevel, een typisch Amsterdamse School motief. De hoek is verder sterk geaccentueerd, onder meer met een hoog opgetrokken dak en een torenachtig opgemetselde schoorsteen, waarvan de vormgeving doet denken aan Dudok. "De plastiek van deze schoorsteen tekent zich vooral van de kant van de Zaagmuldersweg al van verre als een speels silhouet tegen de lucht af" schrijft Hekkema. De hoekbebouwing zelf lijkt op een vergrote versie van de kop van een kop-hals-romp boerderij. De lokalen van de school, met grote ramen, liggen alle aan de pleinzijde.

De entree van de voormalige Th. Thijssenschool aan de drukke Zaagmuldersweg is indrukwekkend, echter het voorportaal is klein en donker en het hoge raampje in de houten deur laat weinig licht binnen. De wand naar de straat is gesloten. Er is sprake van kleine ramen in bakstenen nissen en op de eerste verdieping zijn de kleine ramen gevat in een langwerpig horizontale strook. Er is een keur aan schuif- en tuimelvensters. Met uitzondering van de zevende klas op de hoek, boven de gymzaal, kijken ook bij deze school alle lokalen op het plein.

Interieur

Beide scholen hebben mooie trappenhuizen, tot heuphoogte voorzien van grijs geglazuurde bakstenen. De wand van het trappenhuis van de voormalige D. Bosschool met de ingang aan de Heesterpoort is voorzien van een immense schildering uit 1953 van de Groningse kunstenaar Jan van der Zee, een lid van De Ploeg. Het is geïnspireerd op het kinderboek Kees de jongen van Theo Thijssen. Het centrum hiervan wordt gevormd door Kees in schooluniform met boeken op zijn hoofd. Op de achtergrond zien we de Amsterdamse grachten. Links van hem een meester met zijn schoolklas. Mij is verteld dat de schoolklas gebaseerd is op kinderen die daadwerkelijk op de school hebben gezeten. Linksboven dansen kinderen in een kring. Rechtsboven zien we het gezin van Kees in groot verdriet, want de vader is stervende in de bedstee op de achtergrond. Rechtsonder zien we Kees met zijn vriendinnetje Rosa Overbeek. De boodschap is duidelijk: wie goed leert gaat een mooie toekomst in de stad tegemoet.

Recente ontwikkelingen

Tegenwoordig is het gehele gebouw in gebruik bij de Simon van Hasseltschool.
meer

Gebruikte bronnen

1. Herma Hekkema, S.J. Bouma 1899-1959 (Groningen 1992).
2. Bordje van Stadsmonumenten op de gevel van de school.

Links

1. http://rijksmonumenten.nl/monument/483488/simon+van+hasseltschool/groningen/
2. http://www.staatingroningen.nl/34/simon-van-hasseltschool
3. http://www.simonvanhasselt.nl/index.html

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Ron Conijn: Hoogtepunt in het oeuvre van Bouma

Gert-Jan Lobbes: tijdens een bezoek aan Groningen heb ik de vm D. Bosschool van binnen kunnen zien, waaronder de wandschildering.

Ingezonden door: Ron Conijn

Ron Conijn Opgeleid als bouwkundige, en als zoon van een timmerman, altijd een zwak gehad voor architectuur.
Mijn passie voor architectuur begon met de Catalaanse Art Nouveau-variant, Modernismo, maar breidde zich al snel uit naar de vele andere internationale varianten. Het is een fantastische liefhebberij, en eigenlijk stiekem een reden voor mijn vrouw en mij om veel op stap te gaan.
Nu wij kinderen in Amsterdam hebben wonen, brengen we daar wat meer tijd door, verdiepten ons ook maar eens in de Amsterdamse School, en ja hoor........nog een passie was geboren.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.