Introductie

Goed verscholen, ligt in de Amaliastraat deze prachtige (Amsterdamse) school.

Specificaties

Officiële of officieuze naam Marnixschool (vm), Amaliastraat, Amsterdam
Adres(sen) Amaliastraat 5
Postcode(s) 1052 GM
Plaats (provincie) Amsterdam (Noord-Holland)
Land Nederland
Huidige staat Gerealiseerd
Oorspronkelijke opdrachtgever Vereeniging voor Gereformeerde Scholen in de Gemeente Amsterdam
Oorspronkelijke functie Lagere School
Betrokken architect(en) Theo Lammers, Th. Groenendijk
Andere betrokken kunstenaars
Aanvang en oplevering 1923 - 1923
Huidige eigenaar
Huidige functie Gebouw voor kinderopvang
Soort monument Gemeentelijk monument
Monumentnummer

Achtergrond

De geschiedenis van deze school wordt onthuld in de hal van het gebouw. Op een gedenksteen valt te lezen dat in 1841 de school Rehoboth aan de Bloemgracht 92 werd geopend, een school "der christelijk afgescheiden gemeente". In het jaar 1886 werd deze school verplaatst naar Marnixstraat 285. Dit gebouw werd later afgekeurd. Op donderdag 15 november 1923 werd de school "in vereeniging met de school voor uitgebreid lager onderwijs" in het nieuwe gebouw aan de Amaliastraat gevestigd "onder den naam van 'Marnixschool'. Het ontwerp van het gebouw was opgedragen aan de architecten Th. Groenendijk en Lammers, maar naar verluidt gaat het grotendeels om een werk van Lammers. Op de begane grond en eerste verdieping was oorspronkelijk de L.O. school ondergebracht, op de tweede verdieping de Mulo school. Later werd de school hernoemd tot Marnix van Sint Aldegondeschool. Buurtbewoners spraken overigens meestal over de Amaliaschool.

Omdat de achtergevel op het zuiden ligt, zijn de leslokalen vooral aan de achterzijde geprojecteerd. De verwarming was geheel elektrisch volgens de destijds nieuwste inzichten en ervaringen (van de Gemeentelijke Electrische Werken). Zij bestond voornamelijk uit zogenaamde voetmatten (onder iedere schoolbank) en wandkachels.

Exterieur

De school bestaat uit drie bouwlagen onder een plat dak en kent dragende muren van metselwerk met gewapend beton. De tussenwanden zijn van metselwerk met drijfsteen. De gevels zijn opgetrokken in geel-grijze waalklinkers, het trappenhuis en de plint in rode Groningse klinkers. Uiterst links en rechts heeft de gevel rechthoekige uitbouwen, waarin lokalen zijn gevestigd. De vensters daarvan bestaan grotendeels uit natuursteen. De wc's bevinden zich links en rechts van het halfronde trappenhuis in een geveldeel, dat terug ligt ten opzichte van de rooilijn. Hierdoor zijn op de begane grond twee perkjes ontstaan, die alleen van binnenuit toegankelijk zijn. De manshoge muren hiervan zijn voorzien van organisch vormgegeven natuurstenen ornamenten waarop smeedijzeren hekwerken zijn aangebracht, bekroond door een langwerpige smeedijzeren platen met links en rechts een vogelfiguur met grote kromme snavel (een wulp?). De hoekafwerkingen van de rechthoekige uitbouwen zijn bijzonder omdat zij bestaan uit ronde rode aardewerken elementen onderbroken door betonnen plaatjes, in een rij boven elkaar geplaatst. Links en rechts op het dak zijn nog de houders voor vlaggenmasten zichtbaar.

Interieur

In tegenstelling tot de meeste scholen was dit geen corridorschool maar een vroege vorm van halschool. Ernst Roest zou omstreeks deze tijd in Amsterdam een zelfde soort school ontwerpen, de Elout van Soeterwoudeschool. Mogelijk werd hij door Lammers geïnspireerd.

Centraal in de voorgevel bevindt zich het halfronde trappenhuis. Het bestaat uit twee trappen met bordessen. Lichttoetreding vindt plaats door glas in lood ramen met eenvoudig glas in lood. De trapleuningen zijn van hout op een stenen borstwering. Zij slingeren vanuit krullen op het eerste bordes naar de tweede verdieping omhoog. De terrazzo vloeren met versieringen op de bordessen en overlopen, evenals de natuurstenen traptreden, zijn bijzonder fraai.

Recente ontwikkelingen

Het gebouw is al geruime tijd niet meer als school in gebruik. Momenteel is er onder meer een kinderopvang gevestigd.
meer

Links

1. https://020apps.nl/1850-1940/Amaliastraat/5
2. http://www.bonas.nl/archiwijzer/bo_WInfo.php?Inr=0690.00005

Professionele of persoonlijke band met dit gebouw/blok

Eén van de mooiste en vermoedelijk minst bekende schoolgebouwen van Amsterdam. Het trappenhuis is bijzonder goed bewaard gebleven. Hier fotograferen is een uitdaging. Ten eerste is de straat zo smal dat je het gebouw niet in zijn geheel in de lens krijgt. Ten tweede ligt de gevel op het noorden en is er altijd tegenlicht.

Ingezonden door: Gert-Jan Lobbes

Gert-Jan Lobbes Ik zoek naar details van de Amsterdamse School die je pas opvallen als je langere tijd kijkt naar objecten. Fotograferen helpt om die details te ontdekken. De toppers van deze unieke stroming vind je op vele websites en horen natuurlijk ook thuis op Wendingen. Mijn voorkeur heeft echter om architecten, gebouwen en interieurs in kaart te brengen die nauwelijks aandacht krijgen. Want wie kent tegenwoordig Kruyswijk, Franswa, Boterenbrood of Roodenburgh - om maar een paar namen te noemen? Bekendheid kan bovendien bijdragen aan behoud van erfgoed, onbekend erfgoed kan zomaar verdwijnen. Mijn Amsterdamse Schoolfoto's zijn onder meer gebruikt in de brochure van de Amsterdamse Open Monumentendag 2016, voor tentoonstellingen van Museum Het Schip en De Dageraad en in het boek Publieke Werken - Hoeksteen van de Amsterdamse School.

Reacties

Geen reacties voor dit gebouw.

Je moet eerst inloggen voordat je een reactie kan plaatsen.
Als je nog geen account hebt, dan kan je je aanmelden voor een account.